Nhiều công nhân, người lao động không có khả năng mua nhà làm chỗ ở ổn định, an tâm công tác, họ mong muốn có những chính sách về nhà ở xã hội giá rẻ để người lao động có đủ điều kiện và cơ hội tiếp cận, sớm an cư lạc nghiệp.
Phần lớn công nhân đang đi thuê trọ
Nhà ở luôn là vấn đề cấp thiết và bức xúc của người lao động từ trước đến nay, đặc biệt tại các thành phố lớn, nơi tập trung nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất có đông lao động ngoại tỉnh đang làm việc. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, cả nước hiện có khoảng 7 triệu lao động đang làm việc tại 370 khu công nghiệp, khu chế xuất. Tuy nhiên, nhà ở phục vụ công nhân làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất mới chỉ đáp ứng được khoảng hơn 30% nhu cầu. Phần lớn công nhân, lao động nhập cư đang phải thuê nhà trọ dân sinh với điều kiện sinh hoạt không đảm bảo.
Khảo sát của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, có khoảng 95% số công nhân ngoại tỉnh làm việc tại các khu công nghiệp tập trung trên cả nước phải thuê nhà trọ của tư nhân. Các phòng trọ do tư nhân xây dựng cho thuê hầu hết chật hẹp, diện tích sử dụng bình quân từ 3 - 4 m2 /người, không bảo đảm những điều kiện tối thiểu về vệ sinh, điện, nước, môi trường sinh hoạt chật chội, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất lao động.
Còn theo thống kê của Liên đoàn Lao động thành phố, Hà Nội hiện có 10 Khu công nghiệp và chế xuất, Khu công nghệ cao Hòa Lạc, với 661 doanh nghiệp và khoảng 167.000 lao động; trong đó phần lớn là lao động ngoại tỉnh. Tuy nhiên, hiện khoảng trên 70% công nhân lao động đang phải thuê nhà trọ ở các khu dân cư. Trong đó, một số khu nhà trọ diện tích chật hẹp, an ninh trật tự và vệ sinh môi trường chưa đảm bảo, mức giá thuê trọ và tiền điện, tiền nước cao..., gây khó khăn cho đời sống công nhân lao động.
Với mức thu nhập chưa đến 10 triệu đồng mỗi tháng, việc mua nhà đối công nhân di cư rất khó khăn. Họ có thể phải mất đến vài chục năm tích lũy để hiện thực hóa mơ ước này...
Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Minh Tuấn, Chủ tịch Công đoàn Công ty Cổ phần Xích líp Đông Anh (Hà Nội), thừa nhận thực tế vấn đề phát triển nhà ở, phúc lợi cho công nhân lao động luôn là nhu cầu bức thiết. Theo ông Tuấn, nhiều năm qua, dù đã có nhiều quyết sách thiết thực hỗ trợ người lao động nhưng trên thực tế, công nhân tại các đơn vị, doanh nghiệp, đặc biệt tại khu công nghiệp, khu chế xuất vẫn gặp muôn vàn khó khăn, vất vả khi đối mặt với nhu cầu về nhà ở, cũng như các nhu cầu tối thiểu để ổn định cuộc sống.
“Với thu nhập khoảng 6 - 9 triệu đồng mỗi tháng của công nhân di cư, mua nhà ở là việc rất khó khăn, thậm chí phải mất đến vài chục năm tích lũy. Vì vậy, chủ yếu công nhân phải thuê trọ tại khu dân cư, đa phần không thể đảm bảo được điều kiện về an toàn, vệ sinh, an sinh”, Chủ tịch Công đoàn Công ty Cổ phần Xích líp Đông Anh trăn trở.
Vì thế, vị cán bộ công đoàn kiến nghị Quốc hội ban hành thêm nhiều chính sách hỗ trợ về giá nhà ở cho công nhân lao động. Đồng thời, khuyến khích thêm nhiều chủ đầu tư tham gia đầu tư xây dựng hạ tầng xã hội, như nhà ở, trường học, bệnh viện..., cho đối tượng là người lao động, vì đây là nhóm có vai trò khôi phục, thúc đẩy nền kinh tế.
Về vấn đề nhà ở của công nhân lao động trong các khu công nghiệp, ông Phạm Quang Thanh, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP. Hà Nội, cho biết thời gian qua thành phố đã chỉ đạo các Sở, ngành triển khai các chính sách hỗ trợ về nhà ở cho người lao động, chủ yếu hỗ trợ người lao động làm việc tại các khu công nghiệp. Đơn cử như giảm giá thuê nhà trọ, giảm giá điện, nước; vận động chủ doanh nghiệp xây dựng nhà ở cho công nhân lao động tại các nhà máy, xí nghiệp…
Hà Nội hiện có trên 270.000 doanh nghiệp, với khoảng 2,7 triệu lao động. Thực hiện Nghị định số 38/2022/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, từ ngày 1/1/2023 mức lương tối thiểu tháng trả cho người lao động tăng bình quân xấp xỉ 6%. Điều này đã hỗ trợ, giảm bớt những khó khăn hơn cho người lao động.
Mặc dù vậy, tiền lương bình quân chung của người lao động trên địa bàn Hà Nội năm 2023 chỉ bằng so với năm 2022. Riêng quý 1/2024, thu nhập bình quân của người lao động đạt 7 triệu đồng/tháng.
“Với mức thu nhập của người lao động như trên vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt tối thiểu, do tình hình lạm phát, người lao động phải chịu nhiều chi phí, như thuê nhà trọ, gửi trẻ, giá hàng hóa tiêu dùng tăng cao. Đặc biệt, còn khó khăn hơn đối với công nhân lao động đang làm việc ở trong các khu công nghiệp và chế xuất”, Chủ tịch Liên đoàn Lao động Hà Nội Phạm Quang Thanh nhìn nhận.
Công nhân, người lao động muốn được mua nhà ở xã hội
Theo thông tin từ Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thành phố Hà Nội, ngày 23/5, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh sẽ gặp gỡ, đối thoại với công nhân lao động, tại Công ty cổ phần Thuốc lá Thăng Long (Khu công nghiệp Thạch Thất - Quốc Oai, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội).
Để chuẩn bị cho hội nghị quan trọng này, trong gần 2 tháng qua, LĐLĐ thành phố Hà Nội đã phát hành phiếu lấy ý kiến, kiến nghị của công nhân lao động thông qua các Công đoàn cơ sở.
Ban tổ chức hội nghị đã tiếp nhận được trên 600 ý kiến, kiến nghị gửi về từ các đại biểu công nhân lao động và Công đoàn cơ sở. Qua tổng hợp cho thấy công nhân, lao động quan tâm nhất đến vấn đề nhà ở.
"Công nhân rất mong muốn thành phố sớm có cơ chế chính sách, để công nhân lao động được thuê, mua nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân với các cơ chế hỗ trợ và giá cả phù hợp với thu nhập", văn bản của LĐLĐ thành phố Hà Nội nêu.
Công nhân, người lao động thành phố Hà Nội bày tỏ mong muốn thành phố sớm có cơ chế chính sách để họ được thuê, mua nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân với các cơ chế hỗ trợ, giá cả phù hợp với thu nhập.
Đại diện công nhân lao động Khu công nghiệp Thăng Long đề nghị thành phố sửa chữa nâng cấp 9 khu nhà ở công nhân (tại xã Kim Chung, huyện Đông Anh) để đảm bảo điều kiện sinh hoạt và an toàn cho công nhân thuê trọ.
Công nhân lao động cũng kiến nghị các cơ quan chức năng thành phố quan tâm đầu tư xây dựng, nâng cấp nhà trẻ, trường học, trạm y tế phục vụ công nhân lao động trong các Khu công nghiệp và chế xuất. Thành phố cần quan tâm cho con công nhân lao động có hộ khẩu tạm trú được học tập ở các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn, đặc biệt là cấp trung học phổ thông...
Về vấn đề thực hiện chính sách đối với công nhân lao động, đại diện công nhân lao động cho rằng thành phố cần đảm bảo các chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, tiền lương, việc làm cho người lao động, hồ sơ, thủ tục giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội đối với người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp…
"Đề nghị thành phố chỉ đạo tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các doanh nghiệp nợ lương, nợ đóng bảo hiểm xã hội và giải quyết tình trạng nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm xã hội tại một số doanh nghiệp trên địa bàn, ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động", văn bản nêu.
Hồng Quang