Người tiêu dùng hoàn toàn bị “bịt mắt” trước chất lượng thực sự của sữa, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm… Họ đặt niềm tin vào tấm khiên tối thượng là Cục An toàn thực phẩm. Thế nhưng lá chắn này đã bị chọc còn biến nơi này thành nơi phù phép cho sai phạm.
Vụ án bắt đầu phát lộ từ giữa năm 2024, sau hàng loạt đơn thư tố cáo về việc thị trường thực phẩm chức năng (TPCN) bị loạn giá và loạn chất lượng. Sau hơn một năm điều tra quyết liệt dưới sự chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, bức màn bí mật về "đường dây làm luật" tại Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã chính thức bị phơi bày.
Hệ thống "bôi trơn" tinh vi,nó được thể hiện trong các cáo trạng, từ năm 2018 đến cuối năm 2024, một "liên minh ma quỷ" đã hình thành ngay tại cơ quan có nhiệm vụ gác cổng sức khỏe nhân dân. Các cán bộ lãnh đạo, từ cấp Cục trưởng đến các chuyên viên, đã thiết lập một bảng giá "dịch vụ" không chính thức.
Để một bộ hồ sơ công bố sản phẩm được thông qua nhanh chóng, doanh nghiệp phải chi từ 1 - 2 triệu đồng/hồ sơ cho cấp dưới và hàng chục ngàn USD cho các "hợp đồng tư vấn" thông qua các công ty sân sau của lãnh đạo.
Đầu tháng 1/2026, phiên tòa sơ thẩm tại Hà Nội đã hé lộ quy mô khủng khiếp của vụ án: 55 bị cáo hầu tòa, trong đó có tới 34 người là cựu cán bộ, lãnh đạo Cục ATTP. Tổng số tiền hối lộ được làm rõ lên tới hơn 107 tỷ đồng. Cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong đối mặt với mức án đề nghị 20 năm tù về tội "Nhận hối lộ".
Chân dung 2 cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (bà Trần Việt Nga, bên trái và ông Nguyễn Thanh Phong, bên phải)
Tại tòa, các bị cáo thừa nhận việc nhận tiền đã trở thành "luật bất thành văn". Tiền được chuyển qua các tài khoản trung gian hoặc đưa trực tiếp trong các túi quà tại phòng làm việc, biến quy trình thẩm định nghiêm ngặt thành một thủ tục hình thức.
Đằng sau những tệp phong bì dày cộm và những bữa tiệc xa hoa của các nhóm lợi ích là cái giá quá đắt mà người dân phải trả bằng chính sức khỏe, thậm chí là tính mạng của mình.
Hậu quả kinh khủng nhất của vụ án này chính là việc tiếp tay cho Tập đoàn Z Holding tung ra thị trường hơn 4,5 triệu lon sữa giả. Những thương hiệu như HIUP, Diasure, hay Gluzabet được quảng cáo rầm rộ là "sữa non nhập khẩu Mỹ", "giải pháp vàng cho người tiểu đường" thực chất chỉ là bột trộn rẻ tiền, được cấp phép nhờ những phiếu thử nghiệm giả mạo mà cán bộ Cục đã nhắm mắt làm ngơ.
Người tiêu dùng vì tin vào cái mác "được Bộ Y tế cấp phép" đã chi hàng triệu đồng mỗi tháng với hy vọng khỏi bệnh, để rồi nhận lại sự suy kiệt về sức khỏe và kinh tế. Hơn 2.400 tỷ đồng đã bị rút túi từ những người lao động nghèo, người già và bệnh nhân mãn tính.
Khi đồng tiền chi phối quyền lực, các tiêu chuẩn về an toàn trở thành rào cản có thể mua chuộc. Hàng ngàn loại TPCN chứa chất cấm (như chất giảm cân Sibutramine hay chất hỗ trợ cường dương trái phép) vẫn thản nhiên đi qua cửa kiểm soát để vào nhà thuốc, siêu thị.
Cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Nguyễn Thanh Phong (ngoài cùng bên trái) và các bị can trong vụ án xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế. Ảnh: Bộ Công an
Việc thu hồi hơn 10.000 giấy phép vào cuối năm 2025 là một minh chứng cho thấy sự buông lỏng quản lý khủng khiếp. Người tiêu dùng hiện nay đang rơi vào trạng thái hoang mang, không biết đâu là thật, đâu là giả khi ngay cả "con dấu đỏ" cũng có thể mua được bằng tiền.
Trong một diễn biến mới nhất có liên quan. Tại phiên tòa xét xử chiều ngày mùng 8/1/2026, hai cựu Cục trưởng Cục ATTP gồm: Nguyễn Thanh Phong bị đại diện VKS đề nghị 20 năm tù, Trần Việt Nga từ 12 - 13 năm tù; 2 cựu Phó cục trưởng: Nguyễn Hùng Long từ 11 - 12 năm tù và Đỗ Hữu Tuấn từ 5 - 6 năm tù; 30 cán bộ dưới quyền bị đề nghị các mức án từ 24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo đến 9 năm tù về cùng tội “nhận hối lộ”.
Đối với nhóm 21 bị cáo bị xét xử về tội “đưa hối lộ”, VKS đã đề nghị các mức án gồm: Trần Thị Quỳnh Trang (dược sĩ, trú Hà Nội) từ 5 - 6 năm tù; Nguyễn Việt Anh (cựu Giám đốc Công ty TNHH Balactan Việt Nam) từ 4 - 5 năm tù; Lê Thị Thu Hà (trú tại Hà Nội) và Quách Thị Trà My (nhân viên kinh doanh Công ty TNHH xuất nhập khẩu hóa dược IPM) cùng mức án từ 3 năm 6 tháng tù đến 4 năm 6 tháng tù. 18 bị cáo còn lại bị đề nghị các mức án từ 12 tháng tù nhưng cho hưởng án treo đến 4 năm tù.
Tới đây, tòa án sẽ đưa ra những bản án xác đáng cho các cựu lãnh đạo Cục ATTP , nhưng nỗi đau và sự mất mát của người tiêu dùng thì vẫn còn đó. Vụ án là lời cảnh tỉnh đắt giá về lương tâm của người cầm cân, khi đạo đức công vụ bị rẻ rúng trước "tiền bôi trơn", thì tấm lá chắn bảo vệ sức khỏe nhân dân sẽ trở thành lưỡi dao đe dọa cộng đồng.
Quốc Toản