Theo đại biểu Hoàng Văn Cường, thực ra nguồn lực thực tế để hỗ trợ phục hồi chỉ có 176.000 tỷ là nguồn bổ sung tăng thêm. Con số tiền này không phải quá lớn so với nhu cầu các lĩnh vực kinh tế - xã hội cần phục hồi. Vì thế, cần rà soát và ưu tiên những lĩnh vực nào thực sự bị ảnh hưởng bởi đại dịch để lựa chọn đầu tư.
Tại kỳ họp bất thường của Quốc hội diễn ra ngày 4/1, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày Tờ trình về dự thảo Nghị quyết về chính sách tài khóa, tiền tệ để hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội.
Theo Tờ trình của Chính phủ, chương trình gồm 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu với quy mô thực hiện dự kiến trong năm 2022-2023:
Thứ nhất, mở cửa nền kinh tế gắn với đầu tư nâng cao năng lực y tế, phòng, chống dịch bệnh (60.000 tỷ đồng);
Thứ hai bảo đảm an sinh xã hội và hỗ trợ việc làm (53.150 tỷ đồng);
Thứ ba, hỗ trợ phục hồi doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh (110.000 tỷ đồng);
Chính phủ chính thức trình gói phục hồi kinh tế quy mô 350.000 tỷ đồng - 1
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng đọc tờ trình dự thảo Nghị quyết về chính sách tài khóa, tiền tệ để hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội (Ảnh: Quốc Chính).
Thứ tư, phát triển kết cấu hạ tầng, khơi thông nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển (113.850 tỷ đồng);
Thứ 5, cải cách thể chế, cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Ngoài ra, huy động từ các Quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước (NSNN) khoảng 10.000 tỷ đồng.
Nêu cụ thể về giải pháp tài khóa, ông Nguyễn Chí Dũng cho biết, tổng quy mô là 291.000 tỷ đồng, gồm:
Tăng bội chi để hỗ trợ trực tiếp từ NSNN là 240.000 tỷ đồng, gồm: giảm thuế, phí, lệ phí là 64.000 tỷ đồng (chưa tính đến tác động tích cực của Chương trình đến khả năng tăng thu NSNN). Chi trực tiếp từ NSNN là 176.000 tỷ đồng, chỉ sử dụng để chi đầu tư phát triển.
Về an sinh xã hội, lao động, việc làm, sẽ cấp cho Ngân hàng Chính sách Xã hội 5.000 tỷ đồng, bao gồm cấp bù lãi suất và phí quản lý 2.000 tỷ đồng để thực hiện chính sách cho vay ưu đãi thuộc Chương trình; hỗ trợ lãi suất cho đối tượng vay vốn 3.000 tỷ đồng. Đầu tư xây mới, cải tạo, nâng cấp các cơ sở bảo trợ xã hội, đào tạo, dạy nghề, giải quyết việc làm là 3.150 tỷ đồng.
Về hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, ông Dũng cho biết sẽ hỗ trợ 2%/năm lãi suất thông qua hệ thống các ngân hàng thương mại là 40.000 tỷ đồng.
Đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, trong đó hạ tầng giao thông là 103.164 tỷ đồng; Cấp vốn điều lệ cho Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch và đầu tư hạ tầng chuyển đổi số là 5.686 tỷ đồng; Hạ tầng phòng chống sạt lở bờ sông, bờ biển, bảo đảm an toàn hồ chứa, thích ứng biến đổi khí hậu, khắc phục hậu quả thiên tai là 5.000 tỷ đồng.
Đồng thời bố trí từ nguồn tăng thu, tiết kiệm chi NSTW năm 2021 khoảng 6.600 tỷ đồng để hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động.
Giáo sư Hoàng Văn Cường, Đại biểu Quốc hội, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế quốc dân
Nêu quan điểm về quy mô gói phục hồi kinh tế theo dự thảo Nghị quyết về chính sách tài khóa, tiền tệ để hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội được Chính phủ trình Quốc hội Giáo sư Hoàng Văn Cường, Đại biểu Quốc hội, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, tổng gói hỗ trợ lớn nhưng thực ra nguồn lực thực tế để hỗ trợ phục hồi chỉ có 176.000 tỷ là nguồn bổ sung tăng thêm. Theo ông Cường, con số tiền này không phải quá lớn so với nhu cầu các lĩnh vực kinh tế - xã hội cần phục hồi.
Vì thế, đại biểu Hoàng Văn Cường kiến nghị cần rà soát và ưu tiên những lĩnh vực nào thực sự bị ảnh hưởng bởi đại dịch để lựa chọn đầu tư.
"Giới hạn của chính sách sẽ thực hiện gọn trong 2 năm, có nghĩa phạm vi chính sách, các nguồn lực của chính sách chỉ giới hạn thực hiện trong 2 năm, vì thế mục tiêu là để hỗ trợ cho phục hồi kinh tế sau đại dịch thì hoạt động nào bị ảnh hưởng của đại dịch, làm đứt gãy, đình trệ hoặc là những nút thắt cần phục hồi thì mới dùng gói này để hỗ trợ, không hỗ trợ dàn trải, tránh nguy cơ trùng lặp như gói hỗ trợ giai đoạn trước đây dẫn tới tình trạng trục lợi chính sách, hỗ trợ không đúng đối tượng", ông Cường nói.
Nhìn vào danh mục đầu tư tại Dự thảo Đề án, đại biểu Hoàng Văn Cường đánh giá, nhiều dự án có lẽ không liên quan đến phòng chống dịch phục hồi kinh tế, nhiều dự án kiểu "té nước theo mưa".
Như vậy sẽ dẫn đến tình trạng phân tán nguồn lực trong bối cảnh chúng ta đang rất yếu. Trong khi đó, nhiều hoạt động cần hỗ trợ để kích cầu thì ưu tiên nguồn lực chưa thỏa đáng.
Đơn cử như trong 176.000 tỷ đồng, có tới 103.000 tỷ dành cho hạ tầng giao thông, trong khi đó nhiều dự án đầu tư cho hạ tầng giao thông không phải là những dự án bị đình trệ do dịch bệnh, nhiều dự án trong đó đã được phân bổ trước, có dự án chưa được phân bổ nhưng do có gói hỗ trợ này nên đưa vào. Chưa kể đây cũng không phải là những dự án then chốt để tháo những nút thắt cho nền kinh tế.
Theo ông Cường, tác động mạnh nhất trong gói phục hồi kinh tế được Chính phủ trình Quốc hội chính là hỗ trợ lãi suất, bởi theo đại biểu Hoàng Văn Cường ngân sách bỏ ra 40.000 tỷ nhưng dự kiến sẽ tác động đến 2 triệu tỷ, nghĩa là các doanh nghiệp, nền kinh tế được hưởng lợi từ 2 triệu tỷ.
Tuy nhiên theo quan điểm của ông Cường, vấn đề này 'hơi tham vọng' bởi chỉ đưa ra mức hỗ trợ lãi suất 2%, trong bối cảnh hiện nay, đã nhìn thấy tình trạng nợ xấu có nguy cơ gia tăng, nên dù nói cách nào cũng không thể ép các ngân hàng giảm lãi suất quá thấp, vì ngoài đảm bảo mục tiêu kinh doanh, họ vẫn phải duy trì một tỷ lệ nhất định để trích lập cho dự phòng rủi ro, nợ xấu gia tăng.
Cũng theo vị này, với mức hỗ trợ 2% thì doanh nghiệp tiếp tục phải đi vay và phải trả với mức lãi suất sau khi hỗ trợ mức 6-7%/năm, mức này rất khó khả thi với nhiều lĩnh vực đang rất yếu đó là du lịch và giao thông, phải đầu tư để duy trì, để phục hồi nhưng chưa biết khi nào mới thu hồi được vốn.
"Theo đó, cần tính lại chính sách hỗ trợ lãi suất, mức lãi suất để doanh nghiệp tiếp cận chỉ quay quanh khoảng 4-5%, tương đương với mức tỷ lệ lạm phát mà mục tiêu đang đặt ra. Như vậy doanh nghiệp vay vốn về nếu hoạt động không hiệu quả chỉ phải trả phần tương đương với mức độ lạm phát, như vậy cần nâng mức hỗ trợ lên khoảng 4%, nếu được thì với 40.000 tỷ, khả năng sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận được 1 triệu tỷ. Đấy sẽ là nguồn lực tác động mạnh nhất đến nền kinh tế", ông Cường nói.
Hà Yên