Đại biểu Quốc hội nêu thực tế đối tượng tiếp cận nhà ở xã hội có trường hợp chưa đúng trường hợp được ưu đãi. Do vậy, đại biểu mong muốn đoàn giám sát xem xét vấn đề này và có những kiến nghị cụ thể trong thanh tra, kiểm tra đối tượng sử dụng nhà ở xã hội.
Thanh tra nhà ở xã hội, chắc chắn có người không đúng đối tượng ưu đãi
Sáng 28/10, các đại biểu Quốc hội thảo luận về báo cáo của đoàn giám sát Quốc hội việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý thị trường bất động sản và phát triển nhà ở xã hội từ năm 2015 đến hết 2023.
Thảo luận phiên họp, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Dương) cho biết, về phát triển nhà ở xã hội, vừa qua có một vấn đề quan trọng nổi lên, đó là đối tượng được tiếp cận nhà ở xã hội có khi chưa đúng. Đại biểu nêu thực tế có những người sở hữu nhà ở xã hội không phải là người trong diện được thụ hưởng ưu đãi này và đối tượng chính sách, không là hộ nghèo, cận nghèo, thu nhập thấp.
"Có những dự án nhà ở xã hội chưa nghiệm thu nhưng việc rao bán nhà ở xã hội đã xuất hiện trên các trang mạng xã hội như Facebook, Zalo. Nếu có cuộc thanh tra, kiểm tra xem ai là người đang ở trong nhà ở xã hội, chắc chắn rằng sẽ có người không đúng đối tượng ưu đãi", đại biểu lo ngại.
Về nguyên nhân của thực trạng trên, đại biểu Hải Dương cho biết, có nhiều nguyên nhân như có sai phạm và sai sót trong xét duyệt hồ sơ mua nhà ở xã hội dẫn đến việc "lách luật" để mua đi, bán lại nhà ở xã hội. Như vậy, hệ lụy là người có thu nhập thấp càng khó tiếp cận nhà ở xã hội hơn.
Do vậy, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga mong muốn đoàn giám sát xem xét vấn đề này và có những kiến nghị cụ thể trong thanh tra, kiểm tra đối tượng sử dụng nhà ở xã hội. Theo đó, giao Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành địa phương ngăn chặn kịp thời và kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm cục bộ trong thi hành luật về quản lý thị trường bất động sản về nhà ở xã hội. Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán về chất lượng nhà ở xã hội.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, nếu thanh tra ai đang ở nhà ở xã hội, chắc chắn sẽ thấy có người không đúng đối tượng đang ở. Ảnh: Phạm Thắng
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cũng đề nghị bổ sung một nội dung là tăng cường kiểm tra đối tượng sở hữu nhà ở xã hội và quy trình, thủ tục xét duyệt hồ sơ mua, thuê mua nhà ở xã hội để có thể phát hiện và xử lý các sai phạm có liên quan.
Trong khi đó, đại biểu Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) cho rằng, Báo cáo và dự thảo Nghị quyết giám sát đã đánh giá và đưa ra phương án giải quyết quyền lợi của người dân, doanh nghiệp về thị trường bất động sản. Tuy nhiên, cần làm rõ việc không hợp thức hóa các vi phạm về bất động sản... Theo đại biểu, việc không hợp thức hóa sai phạm cần được làm rõ về nội hàm và đây là vấn đề rất phức tạp, bởi khó có một quy định chung đúng cho tất cả các trường hợp.
Với tinh thần không hợp thức hóa sai phạm và tìm cơ chế, chính sách để giải quyết ngay để giải phóng nguồn lực là một vấn đề khó và cần được cụ thể hóa.
Theo đại biểu Lê Thanh Hoàn, cần phải xác định nếu hành vi vi phạm pháp luật là nghiêm trọng, đã xem xét, tổng kết thi hành pháp luật và không thấy vấn đề vướng mắc trong thực tiễn thì phải triệt để cưỡng chế, khắc phục vi phạm, chế tài mạnh như là sung công hay là phá dỡ triệt để.
Đại biểu đề nghị, nếu thực sự do pháp luật không phù hợp thì cần chỉnh sửa, bổ sung và có giải pháp để hài hòa lợi ích, đặc biệt chú trọng đến lợi ích của người dân, cộng đồng và Nhà nước.
Không chỉ trông chờ vào doanh nghiệp
Đại biểu Lê Thị Thanh Lam (đoàn Hậu Giang) đánh giá, số lượng dự án nhà ở xã hội và số dự án nhà ở xã hội còn khá khiêm tốn so với nhu cầu nhà ở của người dân trong cả nước.
Đại biểu cũng đề nghị tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, đảm bảo việc thực thi chính sách nhà ở xã hội đúng quy định của pháp luật; có giải pháp ngăn chặn, phòng ngừa, xử lý nghiêm các sai phạm cố tình trục lợi chính sách.
Mặt khác, đại biểu cho rằng nguồn cung cấp nhà ở xã hội hiện nay còn nhiều hạn chế; tình trạng dư thừa quỹ đất nhà ở thương mại nhưng lại thiếu quỹ đất ở và NƠXH còn chậm được khắc phục…
Theo đại biểu, để tạo điều kiện cho người dân dễ tiếp cận với nhà ở xã hội cần hoàn thiện hành lang pháp lý về nhà ở xã hội. Sớm nghiên cứu ban hành các văn bản quy định riêng về đấu thầu, lựa chọn nhà thầu; đẩy nhanh việc thực hiện dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân, người lao động có thu nhập thấp.
Bảo đảm bố trí đủ nguồn vốn ngân sách nhà nước để thực hiện chính sách phát triển nhà ở xã hội, trong đó có chương trình hỗ trợ nhà ở xã hội cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và nhà ở xã hội cho người có thu nhập thấp tại đô thị; cải cách chính sách xét duyệt cho vay... tránh tình trạng chính sách rất tốt nhưng lại bị một “rừng thủ tục” cản trở.
Đại biểu Lê Thị Thanh Lam (đoàn Hậu Giang). Ảnh: Phạm Thắng
Cũng liên quan đến vấn đề nhà ở xã hội, đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn TP.Hà Nội) cho hay, đối tượng tiếp cận nhà ở xã hội thường là những người không có nhiều tiền, thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống. Nhóm này không có nhiều khả năng tích lũy để đủ tiền mua nhà, thậm chí không đủ trả lãi ngay cả khi được vay mua nhà, "thế thì làm sao họ mà mua được nhà".
Thực tế cũng cho thấy, nhiều năm qua, phần lớn người thu nhập thấp được mua nhà ở xã hội, sau 5 năm đã bán căn nhà đó đi để lấy tiền trang trải nợ nần, lo công việc khác.
Đại biểu Hoàng Văn Cường đề nghị có giải pháp tăng phân khúc nhà ở xã hội cho thuê, có thể thuê suốt đời, khi đủ tiền thì chuyển sang mua nhà ở thương mại, dành quỹ nhà ở xã hội đó cho người khác.
Cùng với đó, vị đại biểu đoàn TP.Hà Nội cho rằng, nếu phát triển nhà ở xã hội cho thuê thì không thể chỉ trông chờ doanh nghiệp, vì họ "không thể bỏ tiền cục rồi thu tiền lẻ". Do đó, ông Cường kiến nghị phải có quỹ riêng đầu tư phát triển nhà ở xã hội, nguồn lấy từ tiền sử dụng đất quỹ 20% đất dành cho nhà ở xã hội tại các dự án nhà ở thương mại.
Đức Minh