Đại gia bán lẻ ngoại tăng tốc về tỉnh

Không còn bó hẹp tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, các tập đoàn bán lẻ ngoại đang đẩy nhanh hiện diện tại những đô thị tỉnh có dân số đông, hạ tầng phát triển và sức mua cải thiện. Sự dịch chuyển này mở rộng lựa chọn cho người tiêu dùng nhưng cũng tạo sức ép đáng kể lên trung tâm thương mại, cửa hàng và nhà bán lẻ địa phương.

Những điểm đến mới trên bản đồ bán lẻ

Sau hơn một thập kỷ hiện diện tại Việt Nam, AEON đang bước vào giai đoạn mở rộng mạnh hơn ra ngoài hai thị trường lớn nhất cả nước. Việc chuẩn bị đưa hai trung tâm thương mại tại Thanh Hóa và Hạ Long vào hoạt động trong những tháng cuối năm cho thấy chiến lược của nhà bán lẻ Nhật Bản đã chuyển sang một nấc mới.

Theo kế hoạch, AEON MALL Thanh Hóa dự kiến mở cửa ngày 15/10 và khai trương chính thức ngày 18/10/2026. Dự án nằm tại phường Quảng Phú, tỉnh Thanh Hóa, được xây dựng trên khu đất khoảng 105.000 m², tổng diện tích sàn khoảng 120.000 m², trong đó diện tích cho thuê đạt khoảng 52.000 m².

Trung tâm thương mại này dự kiến quy tụ hơn 130 cửa hàng chuyên doanh. Đáng chú ý, hơn 60% thương hiệu lần đầu xuất hiện tại Thanh Hóa. Không gian mua sắm được kết hợp với khu ẩm thực, vui chơi và thể thao trong nhà rộng khoảng 10.000 m², trong đó có năm sân pickleball.

Sau Thanh Hóa, AEON MALL Hạ Long dự kiến mở cửa ngày 11/11 và khai trương chính thức ngày 14/11/2026. Dự án nằm trên đường Cái Lân, phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh, có diện tích khu đất khoảng 91.000 m², tổng diện tích sàn khoảng 130.000 m² và diện tích cho thuê khoảng 54.000 m².

Khoảng 140 cửa hàng chuyên doanh dự kiến có mặt tại đây, trong đó hơn một nửa số thương hiệu lần đầu gia nhập thị trường Hạ Long. Bên cạnh các nhãn hàng thời trang, gia dụng, nhà sách và rạp chiếu phim, dự án còn được định hướng trở thành điểm đến kết hợp giữa mua sắm, ăn uống, giải trí và trải nghiệm du lịch.

Hai dự án tại Thanh Hóa và Hạ Long lần lượt được kỳ vọng trở thành trung tâm thương mại thứ 9 và thứ 10 do AEON MALL đầu tư, vận hành tại Việt Nam. Trước đó, doanh nghiệp đã đưa AEON MALL Đà Nẵng Thanh Khê vào hoạt động trong tháng 7/2026.

Việc ba trung tâm mới lần lượt xuất hiện tại Đà Nẵng, Thanh Hóa và Hạ Long trong một năm cho thấy hướng mở rộng của tập đoàn này ngày càng rõ. Thay vì tiếp tục dồn thêm nguồn lực vào những thị trường đã có mức độ cạnh tranh cao, nhà bán lẻ đang tìm kiếm dư địa tại các thành phố trung tâm vùng và các địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh.

Tính đến tháng 8/2026, các doanh nghiệp thuộc AEON tại Việt Nam đang vận hành chín trung tâm mua sắm, 16 cửa hàng bách hóa tổng hợp và siêu thị, 40 siêu thị, 182 cửa hàng tiện lợi MINISTOP, 71 cửa hàng chuyên doanh và dịch vụ cùng hai nhà thuốc.

Trong kế hoạch trung hạn giai đoạn 2026–2030, tập đoàn đặt mục tiêu tăng gấp ba quy mô hoạt động, nâng mạng lưới trên toàn quốc lên khoảng 300 điểm bán. Doanh thu hoạt động tại Việt Nam được định hướng đạt khoảng 120 tỷ yen vào năm 2030.

Đích đến tiếp theo cũng không chỉ dừng ở Thanh Hóa và Quảng Ninh. Những dự án tại Bắc Ninh, Đà Nẵng, Đồng Nai và Cần Thơ đang được doanh nghiệp đưa vào kế hoạch phát triển. Cùng với mô hình trung tâm thương mại quy mô lớn, AEON còn mở rộng bằng siêu thị tổng hợp, siêu thị cỡ vừa, siêu thị nhỏ và cửa hàng chuyên doanh.

Sự đa dạng về mô hình giúp nhà bán lẻ tiếp cận nhiều nhóm thị trường hơn. Ở những địa phương có dân số và sức mua đủ lớn, trung tâm thương mại trở thành hạt nhân. Tại khu vực có quy mô nhỏ hơn, doanh nghiệp có thể sử dụng siêu thị vừa và nhỏ để thăm dò thị trường, xây dựng thói quen mua sắm trước khi nâng mức đầu tư.

Thanh Hóa được lựa chọn nhờ quy mô dân số lớn, quá trình đô thị hóa và sự phát triển của công nghiệp, dịch vụ. Trong khi đó, Hạ Long có lợi thế từ thu nhập dân cư, hạ tầng đô thị và lượng khách du lịch lớn. Đây là hai thị trường có những đặc điểm khác nhau nhưng đều hội tụ điều kiện để phát triển mô hình bán lẻ tích hợp.

Tại Thanh Hóa, trung tâm thương mại hướng nhiều hơn đến nhu cầu thường nhật của gia đình và cộng đồng địa phương. Ở Hạ Long, yếu tố du lịch được đẩy lên rõ hơn, khi không gian mua sắm được thiết kế để phục vụ đồng thời người dân và du khách.

Cách tiếp cận này cho thấy các trung tâm thương mại mới không còn được xây dựng theo một khuôn mẫu hoàn toàn giống nhau. Danh mục thương hiệu, khu vui chơi, ẩm thực và thiết kế không gian đang được điều chỉnh theo đặc điểm tiêu dùng của từng địa phương.

Cửa hàng địa phương đứng trước sức ép mới

Việc những tập đoàn bán lẻ lớn đi sâu về tỉnh phản ánh sự thay đổi của thị trường nội địa. Trước đây, các trung tâm thương mại quy mô lớn thường tập trung tại Hà Nội, TP.HCM và một số đô thị đặc biệt. Hiện nay, sự cải thiện về thu nhập, hạ tầng giao thông và tốc độ hình thành các khu đô thị mới đã đưa nhiều địa phương vào tầm ngắm của nhà đầu tư.

Đối với người tiêu dùng, sự xuất hiện của một trung tâm thương mại lớn đồng nghĩa với việc có thêm lựa chọn về hàng hóa và dịch vụ. Nhiều thương hiệu trước đây chỉ có mặt tại Hà Nội hoặc TP.HCM bắt đầu tiếp cận trực tiếp khách hàng ở địa phương. Người dân không còn phải di chuyển xa hoặc đặt hàng trực tuyến để sử dụng một số sản phẩm, dịch vụ.

Sự cạnh tranh cũng có thể thúc đẩy các đơn vị bán lẻ hiện hữu cải thiện không gian, chất lượng phục vụ, nguồn hàng và chính sách chăm sóc khách hàng. Thị trường càng có nhiều nhà cung cấp, người mua càng có cơ hội so sánh về giá cả, chất lượng và trải nghiệm.

Tuy nhiên, phía sau những lợi ích đó là sức ép ngày càng lớn đối với cửa hàng nhỏ, siêu thị địa phương và các trung tâm thương mại đã hoạt động trước đó.

Một đại trung tâm thương mại không chỉ thu hút khách nhờ hàng hóa. Sức mạnh của mô hình này nằm ở khả năng kết hợp nhiều nhu cầu trong cùng một điểm đến: mua sắm, ăn uống, xem phim, vui chơi, thể thao và tổ chức sự kiện. Khách hàng có thể dành nhiều giờ tại một địa điểm thay vì đi qua nhiều cửa hàng riêng lẻ.

Khi dòng khách thay đổi, những tuyến phố kinh doanh truyền thống và điểm bán lân cận có thể chịu ảnh hưởng. Các cửa hàng bán cùng nhóm sản phẩm với thương hiệu trong trung tâm thương mại sẽ phải cạnh tranh về giá, mẫu mã, nguồn gốc hàng hóa và dịch vụ hậu mãi.

Áp lực không chỉ rơi vào cửa hàng nhỏ. Những trung tâm thương mại đang hoạt động tại địa phương cũng phải đối mặt với cuộc đua giữ khách và giữ thương hiệu thuê mặt bằng. Khi một dự án mới có quy mô lớn, được đầu tư đồng bộ và sở hữu nhiều nhãn hàng lần đầu xuất hiện, các điểm mua sắm cũ có nguy cơ mất bớt lượng khách nếu không kịp thay đổi.

Mặt bằng bán lẻ quanh khu vực dự án cũng có thể được thiết lập lại. Lượng người qua lại tăng thường kéo theo nhu cầu thuê cửa hàng, nhà hàng, khách sạn và dịch vụ. Giá thuê tại một số vị trí thuận lợi có thể tăng, tạo cơ hội cho chủ mặt bằng nhưng làm chi phí kinh doanh của hộ nhỏ lẻ cao hơn.

Ở chiều tích cực, trung tâm thương mại quy mô lớn có thể tạo thêm việc làm, mở rộng đầu ra cho nhà cung cấp và thúc đẩy hoạt động dịch vụ địa phương. Doanh nghiệp sản xuất trong tỉnh có cơ hội tiếp cận một hệ thống phân phối chuyên nghiệp hơn nếu đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, sản lượng, bao bì và truy xuất nguồn gốc.

Tuy nhiên, cơ hội đưa hàng địa phương lên kệ không tự động xuất hiện. Các nhà cung cấp nhỏ thường gặp khó ở quy mô sản xuất, tính ổn định của nguồn hàng, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng chịu chi phí đưa sản phẩm vào hệ thống. Nếu không được hỗ trợ nâng chuẩn, phần lớn diện tích đẹp và dòng khách mới vẫn có thể thuộc về các thương hiệu lớn.

Một vấn đề khác là khả năng giữ lại dòng tiền tiêu dùng cho kinh tế địa phương. Trung tâm thương mại có thể tạo thêm doanh thu, việc làm và nguồn thu ngân sách, nhưng cũng có thể khiến sức mua tập trung vào những chuỗi ngoài tỉnh. Hiệu quả thực sự vì thế phụ thuộc vào mức độ tham gia của doanh nghiệp địa phương trong hệ sinh thái bán lẻ mới.

Trong bối cảnh đó, cửa hàng nhỏ khó cạnh tranh bằng quy mô hoặc ngân sách khuyến mại. Lợi thế của họ nằm ở sự linh hoạt, hiểu khách hàng, khả năng giao hàng nhanh và những sản phẩm mang bản sắc địa phương. Thay vì bán dàn trải, các điểm kinh doanh cần xác định nhóm khách hàng rõ hơn, lựa chọn mặt hàng khó thay thế và kết hợp bán trực tiếp với các kênh số.

Với các trung tâm thương mại hiện hữu, yêu cầu không chỉ là cải tạo hình thức. Họ cần điều chỉnh cơ cấu khách thuê, tăng tỷ lệ dịch vụ, vui chơi và ẩm thực, đồng thời tổ chức nhiều hoạt động giữ chân khách. Trong cuộc cạnh tranh mới, diện tích lớn chưa chắc tạo ra ưu thế nếu không hình thành được lý do để người tiêu dùng quay lại thường xuyên.

Việc các tập đoàn bán lẻ ngoại tiến sâu về tỉnh sẽ tiếp tục làm thay đổi bản đồ phân phối hàng hóa tại Việt Nam. Sau Hà Nội và TP.HCM, những đô thị trung tâm vùng đang trở thành mặt trận mới nhờ quỹ đất, sức mua và dư địa phát triển còn lớn.

Đây là tín hiệu tích cực đối với quá trình hiện đại hóa thị trường bán lẻ. Nhưng cùng với những trung tâm mua sắm khang trang, địa phương cần quan tâm đến khả năng tham gia của doanh nghiệp bản địa, sự dịch chuyển của mặt bằng và sức chống chịu của hộ kinh doanh nhỏ.

Cuộc đua bán lẻ về tỉnh vì thế không chỉ được đo bằng số trung tâm thương mại hay diện tích sàn mới. Điều đáng quan tâm hơn là giá trị từ dòng vốn đầu tư có lan tỏa đến nhà sản xuất, người lao động và người kinh doanh tại địa phương hay không. Nếu không chuẩn bị trước, cửa hàng nhỏ có thể bị đẩy ra khỏi dòng khách ngay trên thị trường quen thuộc của mình.

Quang Anh