Chỉ trong "nháy mắt" hạn ngạch xuất khẩu 400.000 tấn gạo trong tháng 4/2020 đã đủ chỉ tiêu. Điều này khiến cho nhiều doanh nghiệp bất bình, một số doanh nghiệp phải viết đơn kêu cứu chính phủ
Được biết, chỉ trong khoảng 3 tiếng đồng hồ từ 0h ngày 12/4, hạn ngạch 400.000 tấn gạo xuất khẩu vừa được Chính phủ phê duyệt đã được lấp đầy. Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, đã có 40 doanh nghiệp đăng kí tờ khai xuất khẩu tại 13 chi cục hải quan với số lượng gạo đã đăng kí tờ khai xuất khẩu 399.999,73 tấn.
Tuy nhiên, một số doanh nghiệp cho rằng hoạt động mở tờ khai hải quan không minh bạch gây thiệt thòi cho các đơn vị xuất khẩu. Doanh nghiệp không được thông báo cụ thể về thời gian đăng kí và trang đăng kí online của Tổng cục hải quan liên tục bị lỗi.
Việc đăng kí xuất khẩu 40.000 tấn gạo mở trong nửa đêm khiến các doanh nghiệp không kịp trở tay.
Số DN đã đăng kí mở tờ khai hải quan thành công để xuất khẩu gạo trong tháng 4 có nhiều tên tuổi lớn trong lĩnh vực này. Theo đó, DN đăng ký “trúng” số lượng lớn nhất là Công ty CP Tập đoàn Intimex với trên 96.200 tấn.
Top 5 DN đăng ký thành công số lượng lớn còn có Tổng Cty Lương thực miền Nam (Vinafood2) là 38.350 tấn, Cty CP Xuất nhập khẩu Kiên Giang gần 35.700 tấn, Cty TNHH Thương mại và Dịch vụ Thành Tín gần 25.400 tấn, Cty CP Thương mại Kiên Giang trên 24.400 tấn…Ngoài ra, một loạt các DN tên tuổi khác như: Cty CP Quốc Tế Gia, Cty CP TNHH Tân Thạnh An, Cty TNHH MTV XNK Lương thực Ngọc Lợi, Cty CP Hiệp lợi, Cty TNHH Phát tài, Ct CP Lương thực Bình Định, Cty CP Mỹ Trường… đều có số lượng đăng ký từ 11.000-17.000 nghìn tấn…
Theo Plo, bức xúc trước tình trạng trên, một số DN có đơn gửi Thủ tướng Chính phủ và các bộ ngành. Một số Sở công thương tỉnh, thành phố ở ĐBSCL cũng kiến nghị cần có sự minh bạch trong thời gian bắt đầu mở cửa hệ thống thông quan hàng hóa tự động để tạo sự bình đẳng cho DN.
Trong đơn gửi gửi Thủ tướng Chính phủ và các Bộ ngành liên quan như Bộ Công thương, Tài chính, NN&PTNT, một DN ở Long An kiến nghị cho phép xuất khẩu nếp và tấm nếp bình thường, không nằm trong hạn ngạch 400.000 tấn trong tháng 4-2020. DN này cho biết hiện đã đóng 500 container (tương đương 12.500 tấn nếp và tấm nếp) đã lưu container từ ngày 20-3 nhưng chưa kịp xuất khẩu do đặc thù hàng đi Trung Quốc phải khử trùng container tại kho 5 ngày.
DN cũng cho rằng đối với việc dừng xuất khẩu gạo từ 24/3 đến nay đã thiệt hại rất lớn cho DN và có nguy cơ đi đến phá sản. Lý do phải chịu chi phí lưu container trong một thời gian dài, tiền lại suất ngân hàng, tiền vốn đã mua nguyên liệu tồn kho… Trong khi nhà máy phải dừng hoạt động tất cả vì lý do mặt hàng chủ lực của công ty là nếp và tấm nếp tiêu thụ trong nước rất hạn chế.
Mặt hàng gạo nếp và tấm nếp có tính chất đặc thù, không ảnh hưởng đến an ninh lương thực quốc gia và việc thực hiện kế hoạch mua gạo dự trữ quốc gia. Nếu tận dụng cơ hội giá đang cao xuất khẩu sẽ mang lại lợi ích kinh tế lớn cho cả người trồng và DN.
Ảnh chụp Văn bản Đề nghị giải quyết khẩn cấp về việc Hải quan mở hệ thống phầm mềm khai hải quan điện tử không minh bạch của Công ty Trung An. Nguồn: Công ty Trung An.
Còn tại An Giang, theo Sở Công thương này, phần lớn doanh nghiệp trên địa bàn cũng không thể thực hiện đăng ký tờ khai hải quan xuất khẩu gạo để tham gia vào sản lượng 400.000 tấn.
Cũng theo Sở Công thương tỉnh An Giang, sau khi trừ sản lượng đã đăng ký tờ khai xuất khẩu ngày 12-4, thì sản lượng gạo, nếp có hợp đồng giao hàng trong Quý II – 2020 của các DN trên địa bàn An Giang nhưng chưa được xuất khẩu khoảng 87.294 tấn.
Trước tình hình trên, Sở Công thương An Giang đã đề xuất UBND tỉnh kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép 78.737 tấn gạo nếp của các DN xuất khẩu gạo của tỉnh có hợp đồng xuất khẩu đến tháng 5/2020 được tham gia vào tổng sản lượng gạo được xuất khẩu trong tháng 5/2020 của cả nước.
Theo Tiền Phong, Tổng cục trưởng Tổng cục hải quan cho rằng, hệ thống khai báo Hải quan điện tử đã được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới. Việc khai báo của DN hoàn toàn tự động, 24h/7 ngày, không phân biệt là 0h sáng hay chỉ làm giờ hành chính.
Theo ông Cẩn, trước đó, Bộ Tài chính cũng đã có văn bản kiến nghị Bộ Công thương và Chính phủ cân nhắc cân đối số lượng. Bởi theo Bộ Tài chính, lượng gạo dữ trữ quốc gia theo yêu cầu của Chính phủ đang thiếu nghiêm trọng, trong khi nhiều doanh nghiệp (DN) trúng thấu đang bỏ thầu.
Với việc xuất khẩu 400.000 tấn gạo, ông Cẩn cho biết Tổng cục Hải quan đã kiến nghị sau khi xuất khẩu (XK), đảm bảo cân đối an ninh lương thực cần đấu thầu hạn ngạch XK, đồng thời khống chế một DN đăng ký tờ khai không quá bao nhiêu tấn để đảm bảo công bằng cho mọi DN. Tiếc thay, theo vị lãnh đạo Tổng cục Hải quan, Bộ Công thương không nghe kiến nghị này.
Mặc dù vậy, lời giải thích này dường như vẫn chưa làm hài lòng cho các doanh nghiệp nhất là trong việc minh bạch thông tin, thông báo kịp thời tới các doanh nghiệp về qui trình thực hiện áp dụng các chính sách mới.
Tú Anh (T/H)