Phát biểu về đấu thầu mua sắm trang thiết bị y tế, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (đoàn TP.HCM) chỉ ra rằng, có những bệnh viện khi lập hồ sơ mời thầu, đưa tiêu chí kỹ thuật vào, đưa luôn cả tiêu chí “sắc đẹp”, viên thuốc đó phải có màu gì, hình dáng thế nào..., trong khi đó là những yêu cầu rất vô lý. Bà cũng lưu ý, đấu thầu cũng “tạo vườn ươm cho những tiêu cực”.
Bệnh viện sẽ ngập trong rác nếu không có đơn vị dọn dẹp chỉ một vài ngày
Chiều 7/11, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận về dự án Luật đấu thầu (sửa đổi).
Xuất phát từ kinh nghiệm điều hành Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM), đại biểu Nguyễn Tri Thức nhắc lại nhiều lần yêu cầu xây dựng chương riêng trong Luật đấu thầu (sửa đổi) về đấu thầu trong lĩnh vực y tế để giải quyết kịp thời những khó khăn hiện nay.
Theo ông Thức, ngành y có ba hạng mục liên quan đến mua sắm, đấu thầu là thuốc, vật tư y tế tiêu hao, trang thiết bị y tế. Bất cập hiện nay chưa có quy định rõ về mua sắm, đấu thầu vật tư y tế tiêu hao. Hay có những mặt hàng vật tư, thiết bị y tế bắt buộc phải sử dụng nhưng mang tính độc quyền cao (chỉ một đơn vị cung cấp), cần có quy định rất rõ về việc mua sắm, đấu thầu.
"Trong giai đoạn này và sắp tới chưa nghĩ đến xây dựng luật riêng cho trang thiết bị y tế vì chưa cần thiết. Sẵn sửa đổi Luật đấu thầu nên thiết kế nội dung riêng cho y tế là thuốc, vật tư tiêu hao và trang thiết bị y tế để giải quyết khó khăn cho ngành y tế vừa qua", ông Thức kiến nghị.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Tri Thức (đoàn TP.HCM - Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy).
Ông cũng chỉ rõ về chỉ định thầu phải quy định càng chi tiết càng tốt bởi đây là hoạt động dễ phát sinh tiêu cực nhất. "Dự thảo đã quy định những gói thầu tư vấn, dịch vụ… có thể được chỉ định thầu trong trường hợp cấp cứu, bất khả kháng. Nhưng cần bổ sung cả trường hợp "cấp bách" nữa, vì nếu không sẽ không xử lý được những vụ việc như đợt ngộ độc thực phẩm pate Minh Chay", ông Thức nói.
Ông Thức cũng nhấn mạnh bệnh viện sẽ ngập trong rác nếu không có đơn vị dọn dẹp chỉ một vài ngày, do đó cần quy định được chỉ định thầu tạm thời trong một thời gian nhất định.
"Bên cạnh đó trong một số trường hợp, dự thảo luật đã cho phép các đơn vị y tế được lựa chọn xuất xứ thương hiệu. Đây là một bước tiến bộ nhưng cần đi xa hơn nữa.
Không nên đánh đồng chỉ định thầu với tiêu cực. Phải có niềm tin với các hội đồng chuyên môn", ông Thức nói thêm.
Đưa cả tiêu chí “sắc đẹp” để tạo vườn ươm cho tiêu cực
Phát biểu nối tiếp, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (đoàn TP.HCM) phản ánh, sở dĩ từ trước tới giờ chúng ta cứ “cãi nhau” mãi về chuyện này vì một túi hồ sơ, hai túi hồ sơ, quay đi quay lại vẫn quay về đấu thầu, mà khi đấu thầu thì giá rẻ nhất sẽ thắng thầu.
“Giá rẻ nhất sẽ đi liền theo chất lượng” – nữ đại biểu nhận định.
Theo bà Lan, trong lĩnh vực y tế, nếu chọn mặt hàng rẻ nhất là ảnh hưởng đến tính mạng, sức khoẻ của người dân. “Nếu tính phục hồi thì chưa biết cái gì rẻ hơn cái gì. Chúng ta tiết kiệm một đồng hôm nay nhưng tăng số ngày điều trị, mất niềm tin của người dân, bác sỹ cũng nản...” – bà Lan nhìn nhận.
Đại biểu Quốc hội Phạm Khánh Phong Lan (đoàn TP.HCM)
Cho rằng đấu thầu là hy vọng có thể bớt được tiêu cực, có thể lựa chọn được những mặt hàng giá thấp nhưng với kinh nghiệm đi giám sát, đại biểu của TP.HCM nhận định vẫn có thể luồn lách và có tiêu cực trong đấu thầu.
“Có những bệnh viện khi lập hồ sơ mời thầu, đưa tiêu chí kỹ thuật vào, đưa luôn cả tiêu chí “sắc đẹp”, viên thuốc đó phải có màu gì, hình dáng thế nào..., trong khi đó là những yêu cầu rất vô lý” – bà Lan nêu ví dụ, đồng thời lưu ý, đấu thầu cũng “tạo vườn ươm cho những tiêu cực”.
Đại biểu Lan cũng đề nghị khi xây dựng giá kế hoạch, không lấy giá trúng thầu của năm nay làm giá kế hoạch của năm sau.
Tương tự, đại biểu Nguyễn Thu Dung (Thái Bình) góp ý, thuốc - vật tư y tế nếu được coi mặt hàng thông thường áp dụng Luật Đấu thầu thì sẽ khó thực hiện. Vì thuốc rẻ chưa chắc đã là tốt.
“Thuốc nếu không được điều trị thuốc tốt ngay từ đầu, như kháng sinh, không được điều trị kháng sinh tốt từ đầu sẽ kéo dài thời gian điều trị, và kháng thuốc” - bà Dung nói. Vì lẽ này, đại biểu yêu cầu nên coi thuốc, vật tư y tế là hàng hoá đặc biệt trong áp dụng luật đấu thầu.
Chung mối quan tâm về sửa đổi quy định, chỉ định thầu cho mua sắm thuốc, vật tư y tế trong phòng, chống dịch trong trường hợp khẩn cấp…, đại biểu Lê Hữu Trí (Khánh Hoà) cho rằng, nếu việc này chỉ áp dụng trong phòng chống dịch thì chưa bao quát.
“Thực tế nhiều loại thuốc chờ đấu thầu thì không đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh” - đại biểu nói. Ông Trí đề nghị mở rộng để ngành y tế có thể mua đủ thuốc men, hoá chất điều trị bệnh.
Về một số quy định trong dự thảo Luật Đấu thầu sửa đổi, đại biểu Phạm Đức Ấn (Hà Nội) cho rằng, yếu tố quan trọng là xây dựng giá để đưa ra đấu thầu rất quan trọng phải sát với giá thị trường trước khi áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi, chào hàng cạnh tranh, chỉ định thầu.
Đại biểu đề nghị có phương án xây dựng cơ sở dữ liệu cập nhật thường xuyên giá các loại hàng hóa, dịch vụ này làm cơ sở để các cơ quan, đơn vị, địa phương có căn cứ đấu thầu, rút ngắn được thời gian, quy trình, thủ tục.
Đại biểu Hoàng Đức Chính (đoàn Hòa Bình) cho biết, thực tế vừa qua những vi phạm trong hoạt động đấu thầu do nhân dân hoặc các cơ quan báo chí phát hiện ra.
Do vậy, đại biểu đề nghị cần tăng cường công khai, minh bạch các vấn đề liên quan đến gói thầu để người dân và báo chí theo dõi, giám sát, từ đó phát hiện những vi phạm, sai sót trong đấu thầu.
Bổ sung sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội trong giám sát công tác đấu thầu để đảm bảo công khai, minh bạch.
Hồng Quang (t/h)