Các chuyên gia cho rằng xoá bỏ chênh lệch giá vàng cần biện pháp thương mại hơn là đấu thầu vàng miếng. Từ đó, đề xuất cho phép các công ty đủ điều kiện được quyền xuất nhập khẩu vàng.
Đấu thầu vàng miếng: Giá vàng sẽ giảm nhưng chưa giải quyết được quan hệ cung cầu
Mới đây, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, dự kiến tổ chức phiên đấu thầu vàng miếng ngay trong tuần này (15-19/4) nhằm tăng nguồn cung vàng ra thị trường. Như vậy, sau 11 năm, lần đầu tiên NHNN có kế hoạch mở trở lại kênh đấu thầu vàng miếng SJC, với kỳ vọng đảm bảo cân đối cung - cầu, kéo giảm chênh lệch giá vàng Việt Nam với thế giới.
Giải pháp này được đưa ra trong bối cảnh giá vàng tăng vọt, khoảng cách giữa vàng trong nước và thế giới nới rộng, những ngày gần đây giá vàng đang cao kỷ lục, trên 85 triệu đồng/lượng, chênh lệch khoảng 12 -13 triệu đồng so với vàng thế giới. Trước diễn biến nóng của thị trường vàng, Thủ tướng Chính phủ cũng đã có chỉ đạo yêu cầu cần có giải pháp quản lý thị trường vàng trong thời gian tới.
Với động thái mở lại kênh đấu thầu thị trường vàng, NHNN kỳ vọng việc tăng cung sẽ xử lý tình trạng chênh lệch cao giữa giá trong nước và thế giới.
Ngân hàng Nhà nước đã hoàn tất khâu chuẩn bị cho việc đấu thầu vàng miếng nhằm tăng nguồn cung vàng ra thị trường.
Cho ý kiến về giải pháp này, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia, cho rằng câu chuyện đấu thầu vàng không phải chưa từng diễn ra mà đã từng thực hiện hồi năm 2013 với khoảng 76 lượt đấu thầu vàng.
"Tôi cho rằng lần này NHNN cũng đang cho vận hành nghiệp vụ này trở lại nhằm tăng tính công khai, minh bạch và tăng nguồn cung vàng trong nền kinh tế Việt Nam để qua đó giảm chênh lệch giữa trong nước và quốc tế", ông nói.
TS. Cấn Văn Lực đánh giá động thái này sẽ góp phần giảm chênh lệch giữa giá vàng Việt Nam với giá vàng trên thế giới cũng như chênh lệch giữa giá vàng SJC với giá vàng của các thương hiệu khác.
Phân tích thêm về bối cảnh năm 2013 khi NHNN từng thực hiện động thái đấu thầu vàng, ông Lực cho biết năm 2013 và các năm trước đó, câu chuyện vàng hoá rất nóng trong nền kinh tế. Thời điểm đó, NHNN cho phép vay mượn bằng vàng, tức là các ngân hàng có thể vay vàng, cho vay vàng và thanh toán bằng vàng. Chính vì vậy, mức độ vàng hoá ở thời điểm đó rất cao và đã gây ra nhiều biến động trên thị trường.
Sau đó, Nghị định 24 ra đời và đã cơ bản hoàn thành sứ mệnh chống vàng hoá. Tuy nhiên, đến nay vẫn có một vấn đề chưa giải quyết được là quan hệ cung cầu chưa cân bằng. Chính vì vậy Thủ tướng đã chỉ đạo NHNN cần phải sớm lấy lại cân bằng giữa quan hệ cung cầu về vàng và thu hẹp chênh lệch giá giữa vàng trong nước và vàng thế giới.
"Chúng ta phải nhập khẩu một số lượng vàng nhất định bởi nguồn cung trong nước không đủ. Tuy nhiên, số lượng nhập khẩu là bao nhiêu thì các cơ quan quản lý và các bộ ngành có liên quan sẽ phải tính toán để phù hợp với thời điểm hiện tại. Phải làm sao vừa kiểm soát cung cầu, vừa đảm bảo dự trữ ngoại hối của Việt Nam, qua đó góp vào ổn định tỷ giá, kinh tế vĩ mô", TS. Lực cho biết.
TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia.
Theo ông, về cơ bản, NHNN đã có phương án để khắc phục vấn đề của thị trường vàng, sắp tới quan trọng là phải nhất quán trong triển khai thực hiện.
Ông Lực dự báo NHNN sẽ sớm ổn định được thị trường vàng, giải quyết quan hệ cung cầu. Tuy nhiên, giá vàng biến động mạnh trong thời gian qua, chủ yếu do giá vàng quốc tế. Từ đầu năm đến nay, giá vàng quốc tế đã tăng gần 20%, trong nước tăng 12-13% và chủ yếu do địa chính trị, rủi ro tăng lên, xung đột ở Trung Đông và một số khu vực khác.
Vì vậy, thị trường vàng còn phụ thuộc vào câu chuyện quốc tế, các xu hướng xung đột trên thế giới. Sắp tới, nếu thị trường ngoại hối biến động mạnh thì NHNN cũng sẵn sàng can thiệp bằng cách dùng nhiều nguồn lực khác nhau trong đó có việc sử dụng dự trữ ngoại hối.
Dù vậy, NHNN đã có kinh nghiệm để xử lý vấn đề này như việc phát hành tín phiếu NHNN để tăng lãi suất liên ngân hàng qua đó giảm lãi suất USD – VND, qua đó giảm áp lực tỷ giá tương đối đáng kể.
Nên mua vàng tăng dự trữ hơn là đưa ra bán đấu thầu
Liên quan đến vấn đề này, TS. Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng đề cập đến vàng hoá là không cần thiết. Chúng ta chỉ gọi là vàng hoá khi vàng đi vào hệ thống ngân hàng (vàng trở thành tiền gửi, cho vay). Trong khi đó, NHNN đã tách vàng ra khỏi hệ thống ngân hàng.
"Chúng ta đã cấm sử dụng vàng như phương tiện huy động và cho vay, nên vàng hoá đã kế thúc. Kể cả dùng vàng để mua bất động sản, đó cũng không gọi là vàng hoá", ông Nghĩa nói.
Vấn đề hiện nay chỉ còn là chênh lệch giá vàng trong nước (SJC) và giá vàng thế giới. Từ khi Nghị định 24/2012/NĐ-CP ra đời đến nay, nguồn cung vàng bị cắt đứt, doanh nghiệp không được phép nhập khẩu vàng, trong khi nhu cầu trong nước vẫn cao dẫn đến mất cân bằng cung cầu. Để bù đắp lại sự mất cân bằng đó thì một là buôn lậu, hai là tăng giá vàng trong nước lên.
Chênh lệch giữa giá vàng SJC và giá vàng thương hiệu khác cùng chất lượng cũng rất lớn. "Trên thế giới chỉ còn mỗi Việt Nam là Ngân hàng Trung ương độc quyền xuất nhập khẩu vàng miếng. Vậy thì xoá bỏ sự độc quyền đó đi", ông Nghĩa nói.
TS Lê Xuân Nghĩa: Các NHTW đang dồn dập mua vàng, lẽ ra Việt Nam nên mua vàng tăng dự trữ hơn là đưa ra bán đấu thầu.
Bình luận về việc NHNN chuẩn bị đấu thầu vàng miếng trở lại, TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng đây chỉ là giải pháp có thể tạo ra tác động tâm lý trong ngắn hạn, xoá bỏ chênh lệch vàng trong nước và vàng thế giới cần biện pháp thương mại, đó là giải pháp căn cơ và theo thông lệ quốc tế. Tức sẽ cho phép các công ty đủ điều kiện được quyền xuất nhập khẩu vàng, dùng thuế, hải quan điện tử để quản lý.
"Nhiều người lo nếu cho phép xuất nhập khẩu bình thường thì lấy đâu ra ngoại tệ. Nhưng thực tế, vàng nhập lậu xảy ra thời gian qua cũng cần đến ngoại tệ. Hơn nữa, lượng ngoại tệ dùng để nhập khẩu vàng ước tính không lớn, chỉ khoảng 3 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với nhập khẩu xăng dầu hay các loại nguyên nhiên liệu khác. Vì vậy, không đáng ngại về vấn đề tỷ giá khi cho nhập khẩu vàng", ông Nghĩa nêu quan điểm.
Về diễn biến giá vàng thế giới tăng kỷ lục, ông Nghĩa cho rằng, lý do chính là các ngân hàng trung ương dồn dập mua vào để tăng dự trữ. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước lẽ ra nên nghiên cứu tăng mua vàng dự trữ hơn là đưa vàng ra bán đấu thầu. Đây có thể là giải pháp tình thế ngắn hạn chứ không phải là biện pháp có tính căn cơ, dài hạn.
Hồng Quang