Đầu tư công được kỳ vọng là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2024 trong bối cảnh các động lực khác như tiêu dùng và đầu tư tư nhân phục hồi chậm. Giải ngân đầu tư công tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều ngành nghề, doanh nghiệp, nền kinh tế cũng như tới thị trường chứng khoán.
Công tác giải ngân được đẩy mạnh từ các tháng đầu năm 2024
Báo cáo mới công bố của Agriseco dẫn số liệu của Bộ Tài chính cho thấy, giá trị giải ngân đầu tư công (bao gồm chuyển tiếp từ năm trước) năm 2023 đạt 589 nghìn tỷ đồng, tăng 19% so với năm 2022, đạt 82% kế hoạch Thủ tướng giao (cùng kỳ năm 2022: đạt 80% kế hoạch). Giá trị giải ngân bình quân theo tháng trong năm 2023 đều ghi nhận tăng mạnh nếu so sánh giai đoạn 4 năm trở lại đây.
Theo ghi nhận của Tổng cục thống kê, năm 2023 tổng vốn đầu tư toàn xã hội khu vực nhà nước có mức tăng trưởng cao 14,6% so với năm 2022 trong khi khu vực nước ngoài FDI và tư nhân tăng thấp 3-5%. Điều này cho thấy đầu tư công từ khu vực Nhà nước đã được đẩy mạnh và đóng vai trò dẫn dắt, “vốn mồi” thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Năm 2023 các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm được đẩy nhanh tiến độ. Bộ Giao thông Vận tải (Bộ GTVT) đã hoàn thành 475 km cao tốc, nâng tổng số chiều dài cao tốc Bắc Nam đưa vào khai thác là 1.892 km; đồng thời đã tiến hành khởi công các dự án cao tốc Bắc Nam giai đoạn 2 với các tuyến đường lớn Vũng Áng – Bùng, Bùng – Vạn Ninh, Chí Thạnh – Vân Phòng, Vân Phong – Nha Trang; Vành Đai 3 TP. Hồ Chí Minh; Vành đai 4 Hà Nội; 3 tuyến cao tốc phía Nam; sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất; và hoàn thành đưa vào khai thác nhà ga Cảng hàng không Phú Bài, Điện Biên, giải quyết vướng mắc để thực hiện nhà ga sân bay Tân Sơn Nhất mở rộng. Theo đó, Bộ GT&VT là một trong những bộ, ngành có tỷ lệ giải ngân cao khi đạt 95% kế hoạch Chính phủ giao (94,1 nghìn tỷ đồng).
Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2024 là 657 nghìn tỷ đồng. Con số này tăng 12% so với thực hiện năm 2023 và bằng 95% kế hoạch năm 2023. Chuyên gia tại Agriseco kỳ vọng tỷ lệ giải ngân đầu tư công sẽ tiếp tục gia tăng trong năm tới khi nhiều dự án trọng điểm (cao tốc, liên vùng, đường ven biển) đã và đang được tháo gỡ khó khăn trong khâu chuẩn bị đầu tư.
Giải ngân đầu tư công tiếp tục khởi sắc trong 2 tháng đầu năm 2024
Theo Bộ Tài chính, giá trị giải ngân đầu tư công tiếp tục khởi sắc trong 2 tháng đầu năm 2024, ước gần 60 nghìn tỷ đồng, tăng 21% so với cùng kỳ năm 2023 và đạt 9,13% kế hoạch Thủ tướng giao (cùng kỳ năm trước chỉ đạt 6,97% kế hoạch Thủ tướng giao).
Bên cạnh đó, việc phân bổ chi tiết vốn đầu tư công đã đạt 96% kế hoạch được giao. Theo đó, có nhiều cơ sở để kỳ vọng tỷ lệ giải ngân đầu tư công sẽ hoàn thành mục tiêu Chính phủ đề ra đầu năm.
Đẩy mạnh triển khai các dự án công trình giao thông trọng điểm
Đáng chú ý, chuyên gia tại Agriseco cho rằng năm 2024 sẽ là năm đẩy mạnh xây dựng công trình giao thông trọng điểm. Chính phủ đã đặt mục tiêu trong năm 2024 sẽ tập trung thực hiện các đại dự án mang tính liên kết giữa các vùng như cao tốc Bắc Nam giai đoạn 2, sân bay quốc tế Long Thành, Vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh, Vành đai 4 Hà Nội, 3 cao tốc phía Nam.
Tiến độ và nhà thầu các dự án trọng điểm đầu tư công 2021- 2025
Năm 2024 cũng là năm thứ 4 triển khai thực hiện Kế hoạch vốn đầu tư NSNN giai đoạn 2021 – 2025 (khoảng 2,87 triệu tỷ đồng). Hiện vốn đầu tư từ NSNN thực hiện 2021 – 2023 ước khoảng 1,57 tỷ đồng, để hoàn thành kế hoạch thì trong 2 năm tới sẽ cần giải ngân khoảng 1,3 triệu tỷ đồng.
Trong năm 2024, dự kiến sẽ hoàn thiện Quy hoạch tổng thể quốc gia, phát triển vùng/địa phương và hoàn thiện sửa Luật đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật nhà ở sửa đổi. Trong đó, các quy định pháp lý liên quan đến thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất trồng lúa, đất rừng; giải pháp tháo gỡ khó khăn trong quá trình giải phóng mặt bằng, giá nguyên vật liệu ... đã và đang được Chính phủ điều chỉnh sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải ngân vốn đầu tư công trong thời gian tới.
Các nhóm ngành hưởng lợi
Việc thúc đẩy giải ngân đầu tư công kỳ vọng sẽ tạo ra các tác động lan tỏa đến nhiều nhóm ngành như vật liệu xây dựng, xây dựng, bất động sản dân cư, bất động sản khu công nghiệp và logistics. Đầu tư công được coi là động lực tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh các động lực tăng trưởng kinh tế khác như tiêu dùng, xuất khẩu vẫn đang hồi phục chậm trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động. Theo tính toán của Tổng cục thống kê, nếu giải ngân vốn đầu tư công tăng thêm 1% so với năm trước thì GDP tăng thêm 0,058%.
Vật liệu xây dựng (thép, đá, xi măng, nhựa đường)
Nhóm vật liệu xây dựng được hưởng lợi trực tiếp ngay sau giai đoạn giải phóng mặt bằng, bước vào triển khai dự án cho đến khi hoàn thành hoạt động xây dựng dự án. Với ngành thép, các doanh nghiệp sản xuất và cung ứng thép cho các dự án đầu tư công, hạ tầng giao thông sẽ hưởng lợi nhờ nhu cầu tiêu thụ thép gia tăng. Với các ngành mà chi phí vận chuyển tác động lớn đến khả năng tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp như xi măng và đá xây dựng, các doanh nghiệp có thị phần lớn và có vị trí gần các dự án đang triển khai sẽ được hưởng lợi tốt hơn phần còn lại của ngành. Đặc biệt đối với ngành đá xây dựng, hiện nay tại nhiều dự án đầu tư công (cao tốc Bắc Nam giai đoạn 2; cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, sân bay Long Thành) đang có tình trạng thiếu nguồn đất phục vụ san lấp. Do đó, Agriseco kỳ vọng các doanh nghiệp đầu ngành đá, sở hữu các mỏ đá với trữ lượng lớn, vị trí nằm gần các dự án trọng điểm sẽ được hưởng lợi.
Về mức độ cải thiện biên lợi nhuận của các doanh nghiệp VLXD: Đối với doanh nghiêp thép, giá nguyên vật liệu đầu vào (quặng sắt, than cốc) giảm mạnh từ đầu năm trong khi giá thép, sản lượng tiêu thụ thép dự kiến phục hồi nhờ giải ngân đầu tư công và thị trường BĐS khởi sắc sẽ giúp biên lợi nhuận cải thiện. Đối với xi măng, dự kiến KQKD sẽ vẫn khó khăn trong năm 2024 tuy nhiên biên lợi nhuận phục hồi dần từ nửa cuối năm 2024 trên mức nền thấp 2023 nhờ giá than đầu vào dự báo giảm 24% svck (theo World Bank) và sản lượng tiêu thụ cải thiện nhẹ. Đối với ngành đá xây dựng, kỳ vọng giá đá xây dựng duy trì ở mức cao do nguồn cung thiếu hụt sẽ giúp biên lãi gộp ổn định.
Xây dựng hạ tầng, công trình
Nhóm xây dựng hạ tầng được hưởng lợi trực tiếp khi thi công các dự án đầu tư công trọng điểm. Một số dự án hạ tầng giao thông trọng điểm như cao tốc Bắc Nam giai đoạn 1 và 2, sân bay Long Thành, vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh, vành đai 4 – Vùng Thủ đô, dự án đường dây điện 500kV được triển khai sẽ giúp các nhà thầu xây dựng (đặc biệt là các nhà thầu có kinh nghiệm thi công dự án).
Một số yếu tố cần lưu ý của ngành tới từ việc cân đối dòng tiền và thiếu hụt và biến động giá nguyên vật liệu xây dựng.
BĐS dân dụng
Ngành bất động sản có thể được hưởng lợi gián tiếp ngay từ khi quy hoạch của các dự án đầu tư công lớn được thông qua. Điều này sẽ thu hút nhu cầu về bất động sản và nhà ở tại các khu vực, tỉnh thành lân cận với các dự án khi cơ sở hạ tầng được kỳ vọng hoàn thiện. Các địa phương tiềm năng trong giai đoạn tới có thể kể tới: Miền Bắc (Hải Phòng, Hưng Yên, Quảng Ninh), Miền Nam (tứ giác kinh tế Đông Nam bộ: Tp. HCM, Bình Dương, Đồng Nai, BR-VT).
Một số chính sách tháo gỡ khó khăn trong thị trường bất động sản kỳ vọng sẽ giải quyết vướng mắc một số vấn đề về vốn và pháp lý cho nhóm DN BĐS. Tuy nhiên, lưu ý rằng ngành bất động sản cũng đang đối mặt với nhiều rủi ro khác như trái phiếu doanh nghiệp, niềm tin của nhà đầu tư, thanh khoản giao dịch.
BĐS KCN và kho vận
Nhóm BĐS KCN kỳ vọng thu hút thêm dòng vốn FDI đầu tư vào khu công nghiệp khi cơ sở hạ tầng giao thông, cao tốc được hoàn thiện sẽ giúp tăng tính liên thông giữa các vùng, các KCN.
Trong năm 2024, BĐS công nghiệp sẽ tiếp tục hưởng lợi từ dòng vốn dịch chuyển nhà máy sản xuất, hiệp định FTAs ký kết, các chính sách thu hút FDI thế hệ mới. Tuy nhiên, dòng vốn FDI đăng ký mới vào Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng từ Luật thuế tối thiểu toàn cầu. Đây là thỏa thuận với sự tham gia của hơn 140 quốc gia với mức thuế tối thiểu áp dụng là 15% đối với các tập đoàn đa quốc gia có tổng doanh thu từ 750 triệu Euro (~19 nghìn tỷ VND) trở lên. Hiện nay, các DN FDI đầu tư vào Việt Nam đang được hưởng nhiều ưu đãi về thuế do đó khi áp dụng Luật này có thể ảnh hưởng đến thu hút mới và mở rộng các dự án của các nhà đầu tư. Nhóm doanh nghiệp có lợi thế về quỹ đất sẵn sàng cho thuê, ký MOU thuê và năng lực tài chính ổn định kỳ vọng sẽ hưởng lợi.
Logistics
Ngành logistics kỳ vọng có thể hưởng lợi gián tiếp khi đầu tư công được thúc đẩy, cơ sở hạ tầng được cải thiện. Các tuyến cao tốc sau khi hoàn thiện sẽ khiến hoạt động logistics thuận lợi hơn nhiều, qua đó là chất xúc tác để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thu hút đầu tư nước ngoài.
Các đại dự án như Sân bay Long Thành cũng được kỳ vọng sẽ giúp nhóm vận tải hàng hóa, hành khách được hưởng lợi từ gia tăng công suất khai thác.
Trung Anh