Trung Quốc tăng mạnh nhập khẩu đậu tương trong tháng 9 lên gần mức cao nhất lịch sử, nhưng hoàn toàn không mua hàng từ Mỹ - tín hiệu cho thấy căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế nông nghiệp lớn nhất thế giới tiếp tục leo thang.
Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc, lượng đậu tương nhập khẩu trong tháng 9 đạt 12,9 triệu tấn, mức cao nhất từng ghi nhận cho tháng này và gần chạm kỷ lục mọi thời đại hồi tháng 5.
Trong chín tháng đầu năm, tổng lượng nhập khẩu đạt 86,18 triệu tấn, tăng 5,3% so với cùng kỳ 2024.
Các nhà máy ép dầu trong nước đang tranh thủ tích trữ nguyên liệu với nguồn cung chủ yếu đến từ Brazil, trong khi gần như ngừng hoàn toàn việc mua đậu tương Mỹ do thuế quan cao và rủi ro chính trị khiến giao dịch không khả thi. Nguồn cung dồi dào này tạo “vùng đệm an toàn” cho công nghiệp chế biến dầu đậu tương Trung Quốc, đồng thời gia tăng áp lực lên nông dân Mỹ - những người đang bước vào vụ thu hoạch trong bối cảnh mất đi khách hàng lớn nhất.
Nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc tháng 9 gần kỷ lục (Đơn vị: triệu tấn, nguồn: Hải quan Trung Quốc, Bloomberg)
Giá đậu tương Mỹ chịu áp lực, thương chiến leo thang
Việc Trung Quốc hạn chế mua hàng Mỹ đã khiến giá hợp đồng tương lai đậu tương tại Chicago giảm trong ba trên bốn tuần gần đây. Trong phiên giao dịch đầu tuần, hợp đồng hoạt động mạnh nhất gần như đi ngang, phản ánh tâm lý thận trọng của giới đầu tư.
Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung lại gia tăng sau khi Bắc Kinh áp đặt kiểm soát xuất khẩu trên diện rộng đối với sản phẩm chứa đất hiếm. Đáp lại, Tổng thống Donald Trump đe dọa hủy cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình và áp thuế 100% với hàng hóa Trung Quốc. Dù sau đó Nhà Trắng phát tín hiệu mềm mỏng hơn, song các biện pháp của Bắc Kinh vẫn là trở ngại lớn cho tiến trình đàm phán.
Diễn biến này tiếp tục phủ bóng triển vọng đạt được thỏa thuận thương mại song phương, vốn có thể mở đường để Trung Quốc nối lại việc mua đậu tương từ Mỹ. Đến nay, nông dân Mỹ vẫn chưa xuất khẩu được lô hàng nào sang Trung Quốc trong niên vụ hiện tại, theo Bloomberg. Bắc Kinh đã chuyển hướng nhập khẩu sang Brazil và Argentina.
Nông dân Mỹ thiệt hại nặng, hỗ trợ liên bang bị đình trệ
“Những diễn biến mới này thật sự đáng thất vọng, nhất là khi nông dân trồng đậu tương Mỹ đang đối mặt với khủng hoảng tài chính ngày càng trầm trọng,” ông Caleb Ragland, Chủ tịch Hiệp hội Đậu tương Mỹ, phát biểu, đồng thời bày tỏ hy vọng các cuộc đàm phán có thể sớm được nối lại.
Các cộng đồng nông dân - nhóm cử tri từng ủng hộ mạnh mẽ ông Trump trong cuộc bầu cử 2024 - hiện chịu ảnh hưởng nặng nề khi thị trường xuất khẩu thu hẹp và nhiều chương trình hỗ trợ liên bang bị cắt giảm trong nhiệm kỳ hai của ông.
Chính quyền Trump từng cam kết tung ra gói cứu trợ hàng tỷ USD cho nông dân gặp khó, song theo Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins, kế hoạch này đang bị “tạm hoãn” do chính phủ liên bang đóng cửa.
Nhật Hạ