ĐBQH kiến nghị xử lý trách nhiệm cán bộ, người đứng đầu doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ

ĐBQH kiến nghị, Quốc hội cần chỉ đạo tăng cường đổi mới quản trị cho các doanh nghiệp nhà nước theo nguyên tắc chuẩn quốc tế, tập trung vào tinh giản bộ máy quản lý doanh nghiệp, xử lý trách nhiệm đối với cán bộ quản lý, nhất là người đứng đầu các doanh nghiệp làm ăn không hiệu quả, đồng thời xây dựng cho được đội ngũ cán bộ quản lý doanh nghiệp giỏi.

Xử lý trách nhiệm cán bộ, người đứng đầu DNNN làm ăn thua lỗ

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khoá XV, Quốc hội thảo luận ở hội trường về việc thực hiện chính sách, pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn 2016-2021.

Phát biểu tại phiên họp, Đại biểu Phạm Thúy Chinh - Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Giang đánh giá cao và tán thành với kết quả giám sát chuyên đề việc thực hiện chính sách, pháp luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Tại phiên thảo luận, quan tâm đến lãng phí trong quản lý vốn đầu tư và hoạt động sản xuất kinh doanh tại các doanh nghiệp nhà nước, đại biểu Phạm Thúy Chinh cho biết, các doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, giữ vai trò chủ chốt trong các lĩnh vực sản xuất có doanh nghiệp nhà nước tham gia, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, xây dựng hạ tầng số, cung cấp các dịch vụ thiết yếu.

Dù có nhiều thuận lợi từ nguồn vốn nhà nước, nhưng việc quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại các doanh nghiệp còn chưa hiệu quả, có lãng phí. Cụ thể, tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân của doanh nghiệp Nhà nước trong giai đoạn 2016-2021 chỉ đạt 3%, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận chỉ đạt 1%. Trong cổ phần hóa, một số doanh nghiệp sau chuyển đổi hoạt động không hiệu quả, kinh doanh thua lỗ. Hiệu quả đầu tư vốn chưa đạt kỳ vọng.

Về giải pháp để khắc phục tình trạng trên, đại biểu đề nghị Chính phủ sớm tổng kết trình Quốc hội sửa đổi Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp.

Đồng thời chỉ đạo tăng cường đổi mới quản trị cho các doanh nghiệp nhà nước theo nguyên tắc chuẩn quốc tế, trong đó tập trung vào tinh giản bộ máy quản lý doanh nghiệp, xử lý trách nhiệm đối với cán bộ quản lý, nhất là người đứng đầu các doanh nghiệp làm ăn không hiệu quả, đồng thời xây dựng cho được đội ngũ cán bộ quản lý doanh nghiệp giỏi.

Ngoài ra, đại biểu kiến nghị Chính phủ báo cáo với Quốc hội về tình hình kết quả xử lý doanh nghiệp làm lãng phí vốn nhà nước và việc lãng phí thất thoát tài nguyên đất đai trong quá trình cổ phần hóa.

Cũng đưa ra kiến nghị nhằm đồng bộ các giải pháp, nâng cao hiệu quả giám sát, quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Đại biểu Nguyễn Đại Thắng - Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên đề nghị Chính phủ tiếp tục thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp, hiệu quả sử dụng các quỹ, tài chính ngoài ngân sách, tăng cường hiệu lực quản lý các dự án, sử dụng và quản lý nhà công vụ, trụ sở làm việc, các công trình phúc lợi công cộng. Cần kiên quyết thu hồi các dự án đã được giao đất nhưng chưa triển khai, chậm triển khai….

Đại biểu cũng đề nghị tổ chức thực hiện có hiệu quả cải cách hành chính nhà nước, nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động của bộ máy hành chính, nâng cao năng lực, trách nhiệm của đội ngũ công chức trong thực thi công vụ. Chính phủ cần có giải pháp để đẩy nhanh việc cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước để đạt chỉ tiêu theo kế hoạch.

Loạt doanh nghiệp nhà nước thua lỗ nghìn tỷ

Trước đó, Chính phủ đã gửi Quốc hội báo cáo về hoạt động đầu tư, quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp trong phạm vi toàn quốc năm 2021. 

Báo cáo của Chính phủ cũng phân tích tình hình tài chính và kết quả hoạt động của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, công ty mẹ - công ty con với 75 doanh nghiệp. Khối doanh nghiệp này nắm tổng tài sản là 2,73 triệu tỷ đồng.

75 doanh nghiệp trên có nợ phải trả là 1,37 triệu tỷ đồng, giảm 2% so với năm 2020, chiếm 50% tổng nguồn vốn của các tập đoàn, tổng công ty, công ty mẹ - con. 

Hệ số tổng nợ phải trả/vốn chủ sở hữu bình quân là 1,02 lần (công ty mẹ là 0,63 lần); có 13 công ty mẹ có tỷ lệ tổng nợ phải trả/vốn chủ sở hữu lớn hơn 3 lần. Đó là Tổng công ty XNK Tổng hợp Vạn Xuân (24,14 lần); Tổng công ty Thái Sơn (7,08 lần); Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (7,04 lần); Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn (6,39 lần); Tổng công ty Kinh tế kỹ thuật công nghiệp quốc phòng (5,23 lần); Công ty TNHH MTV Ứng dụng kỹ thuật và sản xuất (4,06 lần); Tổng công ty Đông Bắc (4,05 lần); Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô (4,02 lần); Tổng công ty 319 (3,94 lần); Tổng công ty Thành An (3,78 lần); Tổng công ty Xăng dầu quân đội (3,75 lần); Tổng công ty 789 (3,58 lần) và Tổng công ty Giấy Việt Nam (3,02 lần).

Có 9/75 công ty mẹ được xác định là chưa bảo toàn được vốn chủ sở hữu (doanh nghiệp có kết quả kinh doanh lỗ, bao gồm cả trường hợp còn lỗ lũy kế sau khi trích lập các khoản dự phòng rủi ro theo quy định). Cụ thể. Công ty mẹ - Tập đoàn Hóa chất lỗ lũy kế là 2.613 tỷ đồng; Công ty mẹ - Tổng công ty Đường sắt lỗ lũy kế 1.822 tỷ đồng; Công ty mẹ - Tổng công ty Cà phê lỗ lũy kế 453 tỷ đồng; Công ty mẹ - Công ty TNHH MTV Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM lỗ lũy kế 426 tỷ; Công ty mẹ - Tổng công ty 15 lỗ lũy kế 156 tỷ đồng...

Theo báo cáo của Chính phủ, lỗ phát sinh theo báo cáo hợp nhất của 5 tập đoàn, tổng công ty, công ty mẹ - con là 1.830 tỷ đồng. Trong đó, Công ty TNHH MTV Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM lỗ phát sinh 771 tỷ đồng; Tổng công ty Đường sắt lỗ phát sinh 518 tỷ đồng; Tổng công ty Du lịch Sài Gòn lỗ phát sinh 488 tỷ đồng; Công ty TNHH MTV 622-BQP lỗ phát sinh 50 tỷ; Tổng công ty Đầu tư và XNK Cao Bằng lỗ phát sinh 2 tỷ đồng...

Ngoài ra, lỗ phát sinh theo báo cáo của 5 công ty mẹ là 2.369 tỷ đồng. Cụ thể, lỗ lớn nhất là Công ty mẹ - Công ty TNHH MTV Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM lỗ phát sinh là 1.592 tỷ đồng do trong năm 2021 đã trích lập dự phòng rủi ro cho vay dẫn đến chi phí tăng mạnh; Công ty mẹ - Tổng công ty Đường sắt lỗ phát sinh 565 tỷ đồng; Công ty mẹ - Tổng công ty Du lịch Sài Gòn lỗ phát sinh 179 tỷ đồng; Công ty mẹ - Công ty TNHH MTV 622 lỗ phát sinh 33 tỷ đồng.

Về số lỗ lũy kế, báo cáo hợp nhất có 16 tập đoàn, tổng công ty, công ty mẹ - con còn lỗ lũy kế là 14.703 tỷ đồng. Cụ thể, Tập đoàn Hóa chất 3.038 tỷ đồng; Tổng công ty Đường sắt 1.976 tỷ đồng; Tổng công ty Cà phê 857 tỷ đồng; Tổng công ty 15 (548 tỷ đồng); Công ty TNHH MTV 622 - Bộ Quốc phòng 77 tỷ đồng; Tổng công ty Du lịch Hà Nội 69 tỷ đồng; Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn 61 tỷ đồng;...

Ngoài ra, còn 9 công ty mẹ còn lỗ lũy kế là 5.532 tỷ đồng. Tập đoàn Hóa chất (2.612,7 tỷ đồng); Tổng công ty Đường sắt VN (1.822 tỷ đồng); Tổng công ty Cà phê (453 tỷ đồng); Công ty TNHH MTV Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (426 tỷ đồng); Tổng công ty 15 (156 tỷ đồng); Công ty TNHH MTV 622 - Bộ Quốc phòng (54 tỷ đồng)...

Hồng Quang