ĐBQH: Bức xúc khi quản lý đất đai ở nhiều địa phương lỏng lẻo, gây lãng phí

Đại biểu Quốc hội cho rằng, nhiều nơi trên cả nước còn tình trạng thiếu đất sản xuất, trong khi đó tình trạng lãng phí trong quản lý, sử dụng, khai thác đất đai vẫn còn tồn tại như dự án treo chậm tiến độ, sai phạm. Thực trạng quản lý đất đai, đường nông thôn, sông suối, đất bãi bồi vùng nông thôn còn thiếu chặt chẽ, thất thoát tài sản công, ảnh hưởng cuộc sống của người dân.

Quản lý đất đai ở nhiều địa phương lỏng lẻo, gây lãng phí

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khoá XV, Quốc hội thảo luận ở hội trường về việc thực hiện chính sách, pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn 2016-2021. 

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Nguyễn Hữu Thông (Đoàn Bình Thuận) cho hay, qua nghiên cứu báo cáo Quốc hội và thực tế Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Thuận tiến hành giám sát trong thời gian qua cho thấy, về tổng thể công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn 2016-2021 đạt được nhiều kết quả tích cực.

Tuy nhiên, qua nghiên cứu và trực tiếp giám sát và qua tiếp xúc cử tri, đại biểu Nguyễn Hữu Thông đề nghị Chính phủ hoặc các bộ, ngành quan tâm đến vấn đề lãng phí trong vấn đề sử dụng đất, nhất là dự án treo, quy hoạch treo. Luật Đất đai (sửa đổi) sẽ được cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 4.

Đại biểu cho rằng, từ nay đến khi Luật Đất đai (sửa đổi) có hiệu lực thi hành khá dài, đại biểu đề nghị Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát và tháo gỡ những người dân trong vùng dự án treo, quy hoạch treo, giảm bớt những khó khăn, như: kiên quyết thu hồi, hủy bỏ những dự án treo chậm tiến độ, đánh thuế cao đối với những diện tích đất không sử dụng; đồng thời xử lý nghiêm trách nhiệm đối với những cá nhân, tổ chức có liên quan.

Đồng tính với quan điểm này, đại biểu Chau Chắc (Đoàn An Giang) chỉ ra, nhiều nơi trên cả nước còn tình trạng thiếu đất sản xuất, trong khi đó tình trạng lãng phí trong quản lý, sử dụng, khai thác đất đai vẫn còn tồn tại như dự án treo chậm tiến độ, sai phạm. Thực trạng quản lý đất đai, đường nông thôn, sông suối, đất bãi bồi sông ngòi ven biển ở nhiều nơi, nhất là vùng nông thôn còn thiếu chặt chẽ, còn để bị lấn chiếm, thất thoát tài sản công, ảnh hưởng cuộc sống của người dân.

Đại biểu Chau Chắc đề nghị Chính phủ chỉ đạo các cấp, các ngành, các địa phương điều tra, rà soát, quản lý chặt chẽ trong phạm vi toàn quốc để tránh thất thoát, lãng phí tài sản công, tạo điều kiện tốt nhất cho người dân nông thôn, góp phần thực hiện tốt 3 Chương trình mục tiêu Quốc gia đã đề ra. 

Đồng thời đề nghị tăng cường phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp, nhất là kết hợp giữa các Đoàn giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội Đoàn ĐBQH các tỉnh thành với các cơ quan hành pháp, tư pháp đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng các cấp để theo dõi, đôn đốc kết quả thực hiện hậu giám sát đạt kết quả cao nhất.

Liên quan đến vấn đề này, đại biểu Nguyễn Tạo (Đoàn Lâm Đồng), trực tiếp và dễ nhận diện nhất là nguồn lực về nhà cửa và đất đai đang bị lãng phí rất lớn, đây cũng là vấn đề có tính nhạy cảm cao, không chỉ ảnh hưởng đến nguồn lực phát triển mà còn gây ra nhiều hệ lụy liên quan đến tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí, lợi ích nhóm, lạm dụng chính sách. Qua các vụ án gần đây liên quan đến cán bộ quản lý nhà nước đều có bóng dáng công tác quản lý nhà đất.

Dẫn phụ lục báo cáo kết quả giám sát có 28.000 ha, 900 dự án, công trình chậm hoặc không đưa đất vào sử dụng, nhiều dự án lớn có vướng mắc, đất để hoang hoá gây lãng phí…, đại biểu Nguyễn Tạo chỉ ra, chính sách, pháp luật đất đai còn nhiều bất cập, trong đó có những vấn đề về thị trường bất động sản, bất động sản du lịch, xác định giá trị quyền sử dụng đất, quy hoạch, quản lý quy hoạch đất đai, tình trạng phân lô bán nền, đầu cơ đất đai, không đưa đất đai vào sử dụng đúng mục đích và thời gian quy định nhưng không được xử lý kịp thời, chưa tạo ra động lực để đưa đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp vào sử dụng gây lãng phí nguồn lực đất đai.

Cần tăng cường giám sát việc sử dụng đất tại các nông trường, đất rừng

Cũng liên quan đến nội dung quản lý đất đai, đại biểu Phạm Đình Thanh (Đoàn ĐBQH tỉnh Kon Tum) chỉ rõ, thời gian qua công tác quản lý trồng, bảo vệ, khai thác và kinh doanh từ rừng vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, hiệu qủa đạt được còn thấp. Tình trạng đất bị lấn chiếm, đất giao cho nông lâm trường quản lý chồng lấn lên đất sản xuất nông nghiệp của người dân còn bất cập.

Báo cáo của Đoàn giám sát cũng đã nêu, qua giám sát trong cả nước, diện tích đất đã có quyết định thu hồi nhưng chưa có phương án sử dụng là 79.672 ha, diện tích đất chưa có quyết định thu hồi của Ủy ban nhân dân và chưa có phương án sử dụng đất là 305.043 ha. Đại biểu cho rằng như thế là rất lãng phí.

Chỉ rõ nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế nêu trên, theo đại biểu Phạm Đình Thanh trước hết là thuộc về trách nhiệm của các nông, lâm trường, các công ty lâm nghiệp, Ban quản lý rừng, chính quyền các địa phương cùng với trách nhiệm kiểm tra, giám sát của các cấp, các ngành. Bên cạnh đó cũng có nguyên nhân do cấp trung ương chưa có cơ chế, chính sách đầy đủ hoặc một số chính sách quy định không còn phù hợp nhưng chậm được sửa đổi.

Đại biểu cũng nêu rõ, hiện nay dự án trồng rừng phải tuân thủ đầy đủ các bước theo quy định của Luật Đấu thầu nên quá trình triển khai các bước để thực hiện dự án mất nhiều thời gian, dẫn đến tình trạng sau khi hoàn thành các thủ tục dự án thì có dự án không thực hiện được, gây thất thoát lãng phí lớn. Ngoài ra, hiện nay tình trạng viên chức, người lao động chuyên trách bảo vệ rừng xin nghỉ việc xảy ra tương đối nhiều ở các tỉnh Tây Nguyên. Đây là vấn đề cần báo động.

Từ thực trạng trên, đại biểu Phạm Đình Thanh kiến nghị các giải pháp cần triển khai:

Một là, đối với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần tăng cường giám sát việc quản lý, sử dụng đất tại các nông, lâm trường, các công ty, ban quản lý rừng, đặc biệt là giám sát được thực hiện Nghị quyết số 112 của Quốc hội khóa XIII về tăng cường quản lý đất đai có nguồn gốc từ nông trường, nông trường quốc doanh do các công ty nông nghiệp, lâm nghiệp, Ban quản lý rừng và các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khác sử dụng. Quốc hội, Chính phủ cũng cần xem xét có cơ chế đặc thù riêng quy định về trình tự, thủ tục thực hiện các dự án trồng rừng và chăm sóc cho cây rừng. 

Hai là, đối với Chính phủ và các bộ, ngành liên quan, đại biểu Phạm Đình Thanh đề nghị sớm xem xét, ban hành quy định về việc tiếp tục hỗ trợ kinh phí cho các công ty lâm nghiệp để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ diện tích rừng tự nhiên tính từ thời điểm các chính sách hỗ trợ theo Quyết định 2242 của Thủ tướng Chính phủ hết hiệu lực thi hành vào năm 2020.

Ba là, bổ sung quy định về cho đội ngũ viên chức, người lao động chuyên trách bảo vệ rừng được hưởng các chế độ cấp ưu đãi nghề đối với công chức, viên chức ngành kiểm lâm và cung cấp theo quy định về danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm./.

PV