Góp ý về Luật Công chứng (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Huỳnh Thị Hằng Nga đề nghị, bổ sung thêm quy định về công chứng điều lệ doanh nghiệp thỏa thuận góp vốn trong việc thành lập doanh nghiệp, tránh việc thành lập hàng loạt "công ty ma" để làm ăn phi pháp.
Nhiều trường hợp thành lập, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp để lừa đảo
Ngày 25/6, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Công chứng (sửa đổi). Đại biểu Lã Thanh Tân (đoàn Hải Phòng) đề nghị nghiên cứu bổ sung các trường hợp phải công chứng trong hoạt động doanh nghiệp.
Doanh nghiệp có vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế - xã hội, tuy nhiên, các giao dịch dân sự, thỏa thuận hình thành nên doanh nghiệp hay việc mua bán, sáp nhập lại chưa được quy định phải công chứng.
Thời gian qua nhiều trường hợp thành lập, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp nhằm mục đích lừa đảo, chiếm đoạt tài sản đã diễn ra.
"Vụ án Vạn Thịnh Phát với hàng loạt hành vi làm giả hồ sơ doanh nghiệp, lập hồ sơ vay vốn khống, thuê người đứng tên cổ phần là một trong những điển hình về tình trạng giả mạo chữ ký trong điều lệ doanh nghiệp, biên bản của hội đồng quản trị, hội đồng thành viên và các văn bản nội bộ doanh nghiệp. Việc này đã và đang diễn ra, dẫn đến các vụ án liên quan, để lại hậu quả rất lớn trong thời gian qua", ông Tân nêu.
Đại biểu Lã Thanh Tân (đoàn Hải Phòng).
Trong khi đó, các quy định hiện hành không có quy định bắt buộc công chứng hồ sơ thành lập doanh nghiệp. Tuy nhiên, lợi dụng các thủ tục thông thoáng về thành lập doanh nghiệp, nhiều trường hợp thành lập doanh nghiệp, sáp nhập, mua bán nhằm mục đích lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, mua bán hóa đơn...
Vì vậy, đại biểu cho rằng, cần có cơ chế bảo đảm tính xác thực, hợp pháp của hồ sơ thành lập doanh nghiệp. Ông Tân đề nghị bổ sung quy định về các trường hợp phải công chứng, như hồ sơ thành lập doanh nghiệp, điều lệ doanh nghiệp, các biên bản họp hội đồng quản trị, đại hội cổ đông, hội đồng thành viên trong doanh nghiệp.
Đại biểu khẳng định, quy định này sẽ mang lại nhiều lợi ích, trong đó, khắc phục tình trạng giả chữ ký, giảm tiêu cực...
Góp ý về mô hình tổ chức của Văn phòng Công chứng (VPCC), đại biểu Quốc hội (ĐB) Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TPHCM) đề nghị, cân nhắc việc cho phép lập lại mô hình VPCC tư nhân do 1 công chứng viên thành lập.
Theo ĐB Nguyễn Thị Hồng Hạnh, các VPCC tư nhân do 1 công chứng viên thành lập có thể có các công chứng viên hợp đồng nhưng họ không thể chịu trách nhiệm pháp lý đối với hoạt động của văn phòng. Cho nên khi công chứng viên là trưởng VPCC bị tạm đình chỉ hành nghề, bị khởi tố hình sự, qua đời... sẽ phát sinh những bất cập của mô hình này.
ĐB Nguyễn Thị Hồng Hạnh dẫn chứng, trước đây, tại TPHCM từng có VPCC do 1 công chứng viên thành lập ở một huyện. Văn phòng này thường xuyên đóng cửa, chậm mở cửa vì những lý do cá nhân. Việc này gây ách tắc trong công chứng hợp đồng, giao dịch của người dân.
Tổ chức hành nghề công chứng là hoạt động cung cấp dịch vụ công, không giống như những doanh nghiệp, cửa hàng thông thường, có thể nhờ người khác trực thay, ký thay được.
ĐB Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho rằng, cần thiết chỉ nên duy trì mô hình VPCC hợp danh để đảm bảo trách nhiệm pháp lý của văn phòng đối với các cơ quan, tổ chức và khách hàng.
Công chứng điều lệ doanh nghiệp, tránh thành lập hàng loạt “công ty ma”
Về thẩm quyền công chứng giao dịch bất động sản, ĐB Nguyễn Thị Hồng Hạnh đề nghị, cần cân nhắc đối với đề xuất mở rộng phạm vi các giao dịch về bất động sản được công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính.
“Đây là mục tiêu chúng ta hướng tới, nhưng nếu quy định ngay trong giai đoạn hiện nay là hết sức nguy hiểm, chưa phù hợp với thực trạng hiện nay của nước ta”, ĐB Nguyễn Thị Hồng Hạnh góp ý.
Theo ĐB, việc xây dựng cơ sở dữ liệu về bất động sản hiện nay mới đang bắt đầu ở một số địa phương, sự liên thông cũng chỉ mới bắt đầu, tính chính xác của số liệu và thông tin liên quan cần có quá trình hoàn thiện.
Bên cạnh đó, hạ tầng về trang thiết bị, cơ sở vật chất không đồng đều giữa các địa phương trong cả nước. Cho nên nền tảng xã hội trong vài năm tới chưa đủ để thực hiện được việc bỏ địa hạt công chứng đối với bất động sản. Một thực trạng là tình trạng lừa đảo qua công nghệ chưa được kiểm soát hiệu quả, nên giai đoạn này thận trọng trong việc chưa bỏ địa hạt là cần thiết, hạn chế rủi ro pháp lý trong điều kiện hiện nay.
Đại biểu Huỳnh Thị Hằng Nga (đoàn Trà Vinh).
Góp ý về thủ tục công chứng giao dịch, Đại biểu Huỳnh Thị Hằng Nga (Trà Vinh) đề nghị, bổ sung thêm quy định về công chứng điều lệ doanh nghiệp thỏa thuận góp vốn trong việc thành lập doanh nghiệp.
Theo bà Hằng, quy định này là cần thiết nhằm đảm bảo pháp lý cho các giao dịch quan trọng trong dân sự kinh tế. "Thực tế các doanh nghiệp hoạt động theo cơ chế hợp đồng, điều lệ doanh nghiệp là một bản hợp đồng có giá trị lớn, ảnh hưởng đến quyền lợi nhiều người...", bà Nga phân tích.
Tuy nhiên, những giao dịch cam kết dân sự nhằm hình thành nên doanh nghiệp, cũng như việc sáp nhập, thay đổi doanh nghiệp lại chưa được quy định công chứng bắt buộc.
Việc bổ sung quy định chứng nhận điều lệ doanh nghiệp nhằm để tránh tình trạng giả mạo chữ ký trong hồ sơ, tài liệu thành lập doanh nghiệp. Từ đó, hạn chế việc khai khống vốn điều lệ, hợp thức hóa hành vi rửa tiền, mua bán hóa đơn thông qua thành lập khống doanh nghiệp.
Ngoài ra, việc quy định này cũng hạn chế tình trạng thành lập hàng loạt "công ty ma" làm ăn phi pháp. Bà Nga nêu, khi cơ quan chức năng phát hiện những "công ty ma" này tổ chức buôn lậu, mua bán hóa đơn giá trị gia tăng, có thực tế giám đốc là xe ôm, bán bún bò. Hàng trăm container vô chủ tồn đọng ở các cảng, trong đó không ít lô hàng của "công ty ma".
Vì vậy, bà Nga nêu sự cần thiết của việc bắt buộc công chứng điều lệ doanh nghiệp, hồ sơ thành lập doanh nghiệp và các biên bản họp của hội đồng quản trị, đại hội đồng cổ đông để góp phần đảm bảo an ninh trật tự, an ninh kinh tế.
Hồng Quang