ĐBQH: Rào cản, thủ tục khiến doanh nghiệp Việt... 'chậm lớn'

Đại biểu Lã Thanh Tân, Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng cho biết: Môi trường kinh doanh của chúng ta đã thông thoáng hơn nhiều, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn than phiền ngay từ khi khởi nghiệp đó là điều kiện kinh doanh, tiêu chuẩn, quy chuẩn rất khó thực thi. Đại biểu khẳng định, chính rào cản, thủ tục là nguyên nhân khiến doanh nghiệp Việt chậm lớn như thời gian qua.

Hàng trăm nghìn căn hộ bỏ trống “trơ gan cùng tuế nguyệt” gây lãng phí

Tiếp tục phiên thảo luận về đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2024; dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 hôm nay 4/11 tại Hội trường Quốc hội, đại biểu Nguyễn Hữu Thông (Đoàn ĐBQH tỉnh Bình Thuận) nhấn mạnh đến những thành tích của kinh tế xã hội năm 2024, dấu ấn quyết liệt, mạnh mẽ của Đảng, của Quốc hội và Chính phủ.

Theo đại biểu Nguyễn Hữu Thông, trong bối cảnh thế giới phức tạp, nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội, sự quyết tâm của Chính phủ trong chỉ đạo điều hành, sự đồng hành của doanh nghiệp nên kết quả đạt được đáng khích lệ.

“GDP tăng trưởng ước tính khoảng 6,8% đến 7%/năm 2024, vượt mục tiêu Quốc hội đề ra 6-6,5%, thuộc nhóm ít quốc gia có tăng trưởng cao, kinh tế vĩ mô ổn định, cân đối lớn đảm bảo”, đại biểu Thông nói.

Theo đại biểu đoàn Bình Thuận, các lĩnh vực văn hoá xã hội, chính sách an sinh được hỗ trợ, công tác đối ngoại quốc phòng an ninh được nâng cao. Đặc biệt, đối ngoại cấp cao được chủ động, là điểm sáng trong rất nhiều điểm sáng của đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, nhìn nhận lại kết quả trên đã phát huy hết tiềm năng của đất nước, nhân dân, đã đáp ứng được mong mỏi của lãnh đạo Đảng, Nhà nước hay chưa? Ông Thông khẳng định: “Theo tôi là chưa!”.

Ông Thông đánh giá và nhất trí với thách thức mà Chính phủ, Uỷ ban kinh tế của Quốc hội đưa ra trong bối cảnh hiện nay và các giải pháp trong thời gian tới và đưa vấn đề lãng phí.

“Lãng phí là vấn đề không mới, vì hàng năm đều được Quốc hội đưa ra bàn thảo. Tuy nhiên, hiện nay nó là vấn đề mang tính thời sự vì kìm hãm phát triển, là lực cản của đất nước hùng cường, đưa nhân dân ta ấm no, hạnh phúc”, ông Thông đánh giá.

Theo ông Thông: “Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến chống tệ lãng phí. Người căn dặn: “Tham ô, lãng phí là kẻ thù của nhân dân” và “Người chỉ rõ, tham ô có hại, nhưng lãng phí có khi hại nhiều hơn, tai hại nhiều hơn vì phổ biến”.

Ông Thông đau xót nêu: “Lãng phí ở đây là lãng phí của cải xã hội, lãng phí ở các “dự án trùm màn” đang diễn ra trên phạm vi cả nước”.

“Có thể chúng ta chưa có số liệu chính thức về lãng phí, nhưng tôi nghĩ con số lãng phí là hàng trăm nghìn tỷ đồng, đó là con số về tài chính, nhưng còn có lãng phí về nguồn lực đất đai, chi phí đất nước và lãng phí về chi phí cơ hội không gì đo đếm hết được. Đó là lãng phí niềm tin của nhân dân”, đại biểu Nguyễn Hữu Thông khẳng định.

Ông Thông nêu ví dụ: “Các vụ việc lãng phí điển hình như lãng phí điện gió, điện mặt trời của doanh nghiệp dù được đầu tư nhiều tiền của nhưng đến nay chưa đưa vào sử dụng, vận hành. Rồi hàng trăm nghìn căn hộ nhà ở được xây xong nhưng rồi bị bỏ trống “trơ gan cùng tuế nguyệt”, rồi các công trình, dự án hàng chục năm xây dựng nhưng chưa xong. Nguyên nhân thì có nhiều, nhưng xuất phát từ yếu tố nào đi nữa, từ Nhà nước, từ nhà đầu tư, doanh nghiệp… thì đây vẫn là của cải của đất nước, của nhân dân phải được tháo gỡ”.

Theo đại biểu đoàn Bình Thuận, việc Quốc hội, Chính phủ có chủ trương bàn về giải pháp tháo gỡ các dự án vướng mắc trong các phiên họp gần đây là quan điểm đồng hành, kiến tạo cho phát triển của đất nước… Nhưng đây không phải là quan điểm “hợp thức hoá sai phạm”.

Ngay trong kỳ họp này, Quốc hội xem xét nhiều nội dung tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong Luật Đầu tư, Luật Đầu tư, xem xét đối với các kết luận Thanh tra dự án ở TP.HCM và Đà Nẵng thể hiện quan điểm tháo gỡ các vướng mắc để tạo cơ hội cho phát triển.

“Tôi rất mong tiếp tục rà soát dự án, công trình vướng mắc hiện nay. Các dự án qua thanh tra, điều tra, chậm do triển khai văn bản chưa đồng bộ. Có thể ban hành cơ chế đặc thù cho các dự án, địa phương để nhân rộng, phát triển đất nước”, đại biểu đoàn Bình Thuận bày tỏ.

Nguyên nhân nào để "đất khóc, người than"?

Có nhiều ý đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thành Nam (đoàn Phú Thọ) cho rằng, hiện nay, việc khai thác và sử dụng nguồn lực đất đai vẫn chưa theo kịp nhu cầu, tiềm năng và cơ hội của đời sống kinh tế - xã hội, đặt ra vấn đề lớn trong việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Trong đó có sự chuyển biến chậm ở một số ngành, lĩnh vực trong việc sắp xếp, đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của các công ty nông, lâm nghiệp; sắp xếp lại, xử lý cơ sở nhà, đất, tài sản công của các cơ quan trung ương đóng trên địa bàn của các địa phương.

Ông Nam nhấn mạnh, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội đã có những chỉ đạo, yêu cầu cụ thể trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân, nhất là trách nhiệm giải trình của những người đứng đầu đối với diện tích đất bỏ hoang, sử dụng sai mục đích, đất nông, lâm nghiệp được thu hồi nhưng chưa có phương án sử dụng, đặt đấu tranh phòng chống lãng phí có vị trí tương đương với phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

"Song, có thực tế đáng buồn là có địa phương rất tích cực, chủ động đề xuất, triển khai các dự án để phát triển kinh tế - xã hội theo quy hoạch, kế hoạch đã được phê duyệt với các quỹ đất này nhưng lại gặp rất nhiều rào cản, trở lực dẫn đến chưa thể khai thác tối ưu hiệu quả nguồn lực đất đai", ông Nam nói.

Theo vị đại biểu, để "đất khóc, người than" có nhiều nguyên nhân, trong đó có sự lùng nhùng, vướng mắc trong việc phân định phạm vi, trình tự giữa việc sắp xếp, xử lý tài sản công với việc thu hồi đất.

Đại biểu Nguyễn Thành Nam "tha thiết" đề nghị các bộ, ngành tiếp tục xem xét giải quyết, tạo điều kiện nhanh nhất cho các địa phương được thuận lợi khai thác các quỹ đất trong phạm vi chỉ tiêu đã được phân bổ sớm, chuyển giao các cơ sở nhà đất do bộ, ngành đang quản lý nhưng không có nhu cầu sử dụng về địa phương để phát triển kinh tế - xã hội.

"Nhất là những vị trí đã hoang hóa hàng chục năm, trong đó có những vị trí đất của các bộ, ngành Trung ương đóng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ", ông Nam nói.

Rào cản, thủ tục khiến doanh nghiệp Việt... 'chậm lớn'

Liên quan đến vấn đề gỡ vướng cho doanh nghiệp đầu tư, khôi phục ý chí kinh doanh của doanh nhân, Đại biểu Lã Thanh Tân, Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng cho biết: Môi trường kinh doanh của chúng ta đã thông thoáng hơn nhiều, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn than phiền ngay từ khi khởi nghiệp đó là điều kiện kinh doanh, tiêu chuẩn, quy chuẩn rất khó thực thi.

“Tình trạng này tạo ra nhiều rào cản, phát sinh thủ tục cấp phép có điều kiện, phát sinh chi phí phi chính thức, dẫn đến doanh nghiệp phải trì hoãn, thậm chí hủy bỏ kế hoạch kinh doanh gây lãng phí nguồn lực và cơ hội kinh doanh”, ông Tân nói.

Đại biểu khẳng định: Chính rào cản, thủ tục là nguyên nhân khiến doanh nghiệp Việt chậm lớn như thời gian qua.

Theo Đại biểu Tân, doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp và chuyên gia, nhiều sản phẩm được áp dụng điều kiện kinh doanh có thể là biện pháp quản lý quá mức cần thiết, không phù hợp. Thay vì ban hành điều kiện kinh doanh, Nhà nước nên đưa ra các quy chuẩn, tiêu chuẩn phù hợp.

Ông Lã Thanh Tân yêu cầu, xóa bỏ các điều kiện kinh doanh mà không được quy định bởi các quy định pháp luật, điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Hồng Quang