ĐBQH: Thiếu thuốc, vật tư y tế không hoàn toàn do tâm lý sợ sai, không dám đấu thầu

Đối với tình trạng thiếu thuốc, hóa chất, vật tư y tế đã được một số ĐBQH nêu là do tâm lý lo ngại, sợ sai, sợ thanh kiểm tra do vậy không dám làm, không dám đấu thầu. Tuy nhiên, theo ĐBQH Trần Khánh Thu (Thái Bình) thì đó hoàn toàn không phải nguyên nhân chính.

Thiếu thuốc, vật tư y tế không hoàn toàn do tâm lý sợ sai

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 4, Quốc hội tiến hành thảo luận về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022; dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2023. Phát biểu tại phiên thảo luận, Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Trần Khánh Thu (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Bình) cho rằng, tình hình kinh tế - xã hội bên cạnh những kết quả đạt được thì vẫn còn khó khăn thách thức, nhất là trong lĩnh vực y tế. Chính vì vậy, đại biểu đã nêu thêm một số vấn đề trong ngành y tế.

Về nguồn nhân lực y tế, đại biểu Trần Khánh Thu nêu quan điểm, nhân lực đặc biệt là nhân lực y tế luôn có vai trò quan trọng quyết định đến thành công hay thất bại trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Trước tình trạng nhân viên y tế nghỉ việc, làn sóng chuyển từ khu vực công sang tư khiến việc phấn đấu chỉ tiêu năm 2023 đạt 12 bác sĩ trên 10.000 dân phải cần tăng thêm 20.000 bác sĩ.

"Đây là một vấn đề thách thức cho ngành y tế nếu chúng ta không có giải pháp căn cơ trước mắt để ngăn tình trạng nhân viên y tế nghỉ việc, thôi việc. Để đào tạo một cán bộ y tế giỏi không phải một sớm một chiều", đại biểu đoàn Thái Bình nhận định.

Trong những ngày qua, các ĐBQH đã chỉ rõ nguyên nhân dẫn đến vấn đề trên, trong đó có nguyên nhân áp lực công việc, đại biểu Khánh Thu cho rằng đúng nhưng không phải bây giờ ngành y tế mới làm việc trong áp lực. Trong thời gian thảo luận xây dựng Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi), các ĐBQH cũng đã nêu lên quyền hạn, trách nhiệm, nghĩa vụ của người hành nghề, của cơ sở khám chữa bệnh đều hướng tới mục tiêu "lấy người bệnh làm trung tâm".

"Nhưng có lẽ, chưa bao giờ những vụ bạo hành nhân viên y tế lại dễ dàng như trong thời gian qua. Đặc biệt, bạo hành y tế xảy ra sau 2 năm chống dịch COVID-19 khi mỗi cán bộ y tế làm việc với cường độ cao, môi trường nguy hiểm, kéo dài, áp lực từ dư luận, xã hội lên toàn ngành đã tác động đến tâm lý, động lực làm việc của mỗi cán bộ, viên chức ngành y tế chúng tôi", đại biểu trăn trở.

Lấy ví dụ cụ thể về lương, phụ cấp của nhân viên y tế trong hệ thống y tế công lập thấp, đại biểu Khánh Thu cho biết: "Một bác sĩ sau khi học 6 năm, 18 tháng thực hành để được cấp chứng chỉ hành nghề nếu tuyển dụng vào đơn vị công lập ngay thì nhận được 3.486.000 đồng, phụ cấp ưu đãi nghề là 40%. Sau khi nộp các khoản phí, BHXH, BHYT thì một bác sĩ lương nhận về chưa đến 4 triệu đồng, một điều dưỡng chưa đến 3 triệu đồng".

Về vướng mắc trong công tác tài chính của cơ sở y tế, nguồn chi trả lương và phụ cấp cho viên chức, nguồn kinh phí mua thuốc, hóa chất, vật tư y tế của các đơn vị sự nghiệp y tế đang hoạt động tự chủ được trích từ nguồn thu sự nghiệp của đơn vị thông qua giá dịch vụ y tế. Trong khi giá dịch vụ y tế chưa tính đủ các yếu tố cấu thành, định mức kinh tế kỹ thuật, các chi phí trực tiếp đã lạc hậu so với thị trường. Nhờ có Nghị quyết 30 của Chính phủ thì đến năm 2021, toàn ngành y tế mới được thanh toán bổ sung 842,8 tỷ đồng do vượt định mức kinh tế kỹ thuật từ năm 2016 đến 2018.

Nguồn tài chính của đơn vị xác định từ 2 nguồn đó là ngân sách nhà nước cấp và BHYT chi trả. Ngân sách nhà nước cấp và chi trả của BHYT tổng tăng nhưng tổng chi chăm sóc sức khỏe bình quân đầu người vẫn thấp. Độ bao phủ BHYT rộng nhưng chưa bền vững, tỷ lệ BHYT giảm khi không được hỗ trợ từ nhà nước.

Đối với tình trạng thiếu thuốc, hóa chất, vật tư y tế đã được một số ĐBQH nêu là do tâm lý lo ngại, sợ sai, sợ thanh kiểm tra do vậy không dám làm, không dám đấu thầu, theo nữ đại biểu tỉnh Thái Bình thì đó hoàn toàn không phải nguyên nhân chính.

Dẫn chứng cho điều này, ĐBQH Trần Khánh Thu cho biết: "Tại tỉnh Thái Bình trong 9 tháng đầu năm 2022 các gói đấu thầu tập trung ở các địa phương thì cơ sở y tế tỉnh đã đấu thầu mua sắm 304 gói thầu nhưng số trúng thầu chỉ đạt 60-70% đối với danh mục trúng thầu. Thậm chí có những gói thầu không trúng đến 91,4%. Nguyên nhân của vấn đề này là các văn bản pháp lý mà đại biểu đã nêu lên. Để hoàn thành được các mục tiêu chăm sóc sức khỏe, bảo vệ nhân dân nhưng vẫn đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tôi đề nghị Quốc hội, Chính phủ và Nhân dân tiếp tục chia sẻ khó khăn, thách thức của ngành y tế trong giai đoạn hiện nay, nhất là trong bối cảnh ảnh hưởng tiêu cực của đại dịch COVID-19 vẫn đang tiếp tục".

Y tế đang "chao đảo", cần có giải pháp kịp thời giải quyết

Cũng liên quan đến vấn đề y tế, đại biểu Nguyễn Anh Trí (Đoàn TP Hà Nội) nêu rõ, đất nước vẫn còn những vấn đề đáng lo lắng, quan ngại.

Đại biểu Nguyễn Anh Trí cho biết: "Trước hết, về y tế, nền y tế đang chao đảo, nhân lực y tế chuyển khỏi khu vực công, mua sắm trang thiết bị bổ sung cho bệnh viện đang đứt gãy, đình đốn, vấn đề tự chủ bệnh viện còn rất nhiều khó khăn". Đại biểu đề nghị Chính phủ, Bộ Y tế tập trung giải quyết các tồn tại này, giao cho bệnh viện tự chủ về tài chính, về nhân lực, giải quyết được vấn đề thiếu thuốc cho bệnh nhân.

Gần đây, xảy ra nhiều vụ việc thương tâm cho thấy nền tảng đạo đức, văn hóa, giáo dục của một bộ phận xã hội đang băng hoại, suy thoái. Việt Nam cần một nền giáo dục tôn sư trọng đạo, một nền văn hóa nhân văn sâu nặng tình người, một xã hội có đạo đức với nền tảng sống và làm việc tuân thủ pháp luật. Đại biểu Nguyễn Anh Trí đề nghị các bộ, ngành có giải pháp cho những vấn đề suy thoái đạo đức này. 

Về vấn đề còn những cán bộ, công chức vi phạm kỷ luật, đại biểu Nguyễn Anh Trí bày tỏ tin tưởng tinh thần chống tham nhũng quyết liệt của Đảng, của Nhà nước, tuy nhiên, số lượng cán bộ công chức vi phạm vẫn là con số đáng buồn.

Đại biểu Nguyễn Anh Trí đề nghị cần nâng cao chất lượng công tác đào tạo, lựa chọn, tiếp tục đẩy mạnh công tác chống tham nhũng, tiêu cực. Cần chú ý hơn việc tự rèn luyện, đào tạo của cán bộ, cần nâng cao chất lượng và tính thực chất của việc giám sát từ Nhân dân đối với các cán bộ, công chức.

Trong khi đó, ĐB Trương Trọng Nghĩa (Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh) đề xuất có ngay giải pháp tháo gỡ để ngành y tế khôi phục năng lực và điều kiện hoạt động như trước thời kỳ Covid-19.

Những giải pháp này cần đồng bộ từ quy định, các quy định về đấu thầu thuốc và trang thiết bị y tế cho đến việc tăng thu nhập, chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ y tế công cũng như tồn tại, vướng mắc trong bảo hiểm y tế.

“Nếu hệ thống y tế không được củng cố, ngay cả về người và cơ sở vật chất, chẳng những không đáp ứng được vai trò, nhiệm vụ với hàng chục triệu Nhân dân, người lao động, cán bộ, công viên chức, cán bộ hưu trí và người dân diện chính sách, càng không thể chống chịu được khi dịch bệnh bùng phát lại hay phát sinh mới” – ĐB Nghĩa nói.

Ngoài ra, ĐB Trương Trọng Nghĩa cho rằng, cần khẩn trương hoàn thành giải ngân theo Nghị quyết số 43 của Quốc hội về chính sách tài khóa, tiền tệ, hỗ trợ, chương trình phục hồi, phát triển kinh tế. Vì trong 9 tháng qua, mới giải ngân được 20%.

ĐB Trương Trọng Nghĩa cho rằng cần có Nghị quyết cải cách tiền lương và thu nhập của cán bộ, công viên chức theo nguyên tắc lương, thu nhập phải đủ để người lao động tái sản xuất, mở rộng sức lao động, chăm lo một phần cho gia đình.

“Mức sống tối thiểu ngày nay không chỉ là ngày ba bữa cơm, mỗi năm 2 bộ quần áo như thời bao cấp” – ĐB Nghĩa lưu ý.

PV