Cục Đường bộ Việt Nam đề xuất xây dựng Trung tâm quản lý giao thông thông minh cấp quốc gia với tổng vốn hơn 1.450 tỷ đồng, nhằm tích hợp dữ liệu, giám sát toàn bộ hệ thống cao tốc, ứng dụng AI và Big Data để dự báo, điều hành giao thông hiệu quả.
Cục Đường bộ Việt Nam vừa báo cáo Bộ Xây dựng, đề xuất chủ trương đầu tư Dự án Trung tâm quản lý hệ thống giao thông thông minh cấp quốc gia, với tổng mức đầu tư dự kiến 1.458 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Nhà nước trong kế hoạch đầu tư trung hạn giai đoạn 2026 - 2030.
Trung tâm được kỳ vọng trở thành đầu mối tích hợp dữ liệu, giám sát và điều hành toàn bộ hệ thống đường cao tốc trên cả nước, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) để dự báo, tối ưu vận hành, hỗ trợ xử lý sự cố và điều phối phương tiện.
Hiện Việt Nam có 2.268 km đường cao tốc đưa vào khai thác, mục tiêu đạt 3.000 km vào năm 2025 và 5.000 km vào năm 2030.
Theo đó, cả nước hiện đang có 2.268 km đường cao tốc đưa vào khai thác, mục tiêu đạt 3.000 km vào năm 2025 và 5.000 km vào năm 2030.
Chính phủ yêu cầu đến năm 2025, 100% tuyến cao tốc phải được lắp đặt hệ thống giao thông thông minh (ITS) và triển khai thu phí không dừng (ETC). Tuy nhiên, theo Cục Đường bộ, hệ thống ITS hiện nay còn thiếu kết nối liên tuyến, chưa có cơ quan cấp quốc gia tích hợp dữ liệu để điều hành tập trung.
Các trung tâm điều hành hiện tại chỉ phục vụ riêng lẻ, công nghệ chưa đồng bộ, chưa ứng dụng đầy đủ các công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), hệ thống giao thông thông minh hợp tác (C-ITS), dữ liệu lớn (Big Data) dẫn đến dữ liệu phân tán, khó dự báo và điều tiết giao thông hiệu quả.
Theo đề xuất, Trung tâm sẽ quản lý dữ liệu từ cao tốc, quốc lộ và mạng lưới đường địa phương, khai thác nền tảng ITS Core, tích hợp camera giám sát (CCTV), thiết bị đo lưu lượng và tốc độ (VDS), dữ liệu ETC, hệ thống kiểm soát tải trọng (WIM) cùng thông tin về sự cố, ùn tắc, tai nạn theo thời gian thực.
Ngoài quản lý giao thông, Trung tâm sẽ cung cấp dịch vụ hỗ trợ như ứng dụng thông tin giao thông thông minh, trợ lý ảo cho tài xế tra cứu luật, chỉ đường, đăng kiểm, thông tin trạm dừng nghỉ, trạm sạc xe điện. Dự án cũng sẽ phát triển kênh truyền hình chuyên biệt để cung cấp thông tin giao thông thời gian thực cho người dân, đồng thời dành khu vực riêng cho phóng viên cập nhật tin tức.
Cục Đường bộ Việt Nam dự kiến sẽ bố trí một khu vực riêng tại Trung tâm để phóng viên có thể cập nhật thông tin về giao thông; xây dựng một kênh truyền hình chuyên biệt nhằm cung cấp thông tin thời gian thực cho tài xế và người tham gia giao thông. Mô hình này sẽ được học hỏi và kế thừa từ các quốc gia phát triển như Hàn Quốc, Nhật Bản, nơi có trung tâm điều hành ITS cấp quốc gia kết nối với hệ thống điều hành tại địa phương.
Cục Đường bộ cho biết sẽ ưu tiên sử dụng công nghệ, phần mềm trong nước kết hợp nhập khẩu một số thiết bị hiện đại, đảm bảo chủ động trong bảo trì, nâng cấp hệ thống. Mô hình quản lý sẽ học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản với hai cấp điều hành – quốc gia và đô thị, cùng hạ tầng dữ liệu tập trung.
Mục tiêu cuối cùng của dự án là nâng cao hiệu quả giám sát, quản lý tổng thể hệ thống cao tốc, điều tiết giao thông từ xa, giảm ùn tắc và ứng phó nhanh với thiên tai, sự cố, góp phần hiện đại hóa hạ tầng giao thông Việt Nam.
Mai Lan