Đề xuất xây nhà ở xã hội bán trả góp dài hạn để ngăn chặn trục lợi chính sách

Chuyên gia đề xuất Chính phủ chỉ cho phép tồn tại 2 loại hình nhà ở xã hội, đó là nhà ở xã hội cho thuê và nhà ở xã hội bán trả góp dài hạn, không nên cho phép tồn tại loại hình nhà ở xã hội để bán và cho thuê mua

Phát triển nhà ở xã hội còn nhiều bất cập

Đầu tư bất động sản phục vụ kinh doanh, chuyển nhượng sang tay kiếm lời là hoạt động hợp pháp được pháp luật Việt Nam cho phép. Tuy nhiên, đầu tư nhà ở xã hội (NƠXH) với mục đích chuyện nhượng sang tay sinh lời, mặc dù chưa có quy định cụ thể nào cấm việc này, nhưng nó lại đi ngược với các quy định của Đảng, Nhà nước đối với công tác an sinh xã hội dành cho người thu nhập thấp tại các đô thị và công nhân, người lao động trong các khu công nghiệp, khu chế xuất.

Thời gian qua, Nhà nước đã ban hành rất nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp đầu tư và những tiêu chí, điều kiện dành cho đối tượng được thụ hưởng chính sách về NƠXH. Nhưng trên thực tế, việc thực thi những quy định trên vẫn còn nhiều bất cập, tưởng chừng chặt chẽ, nhưng vẫn có thể “lách luật”, dẫn đến việc lượng lớn người giàu tranh suất mua nhà NƠXH với mục đích sang tay kiếm lợi nhuận nhanh, thậm chí hiện nay có rất nhiều người giàu sở hữu NƠXH.

“Tôi thấy một thực trạng đáng buồn là NƠXH - sản phẩm mà Đảng, Nhà nước đã dành rất nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi dành cho người thu nhập thấp tại các đô thị và công nhân, người lao động trong các khu đô thị. Nhưng khi dạo quanh nhiều dự án NƠXH thì thấy chật kín xe ô tô con sở hữu của cư dân, thậm chí tại nhiều dự án NƠXH cư dân còn sở hữu xe ô tô hạng sang. Vậy câu hỏi đặt ra là chúng ta đang làm NƠXH để phục vụ nhu cầu của người thu nhập thấp hay phục vụ nhu cầu của người giàu?” – Chuyên gia kinh tế TS Vũ Đình Ánh cho hay.

Theo đánh giá, hiện nay nhu cầu sở hữu nhà của một bộ phận người thu nhập thấp ở các đô thị là rất khó khăn, do thu nhập quá thấp hoặc không ổn định nên không có khả năng chi trả một khoản tiền để mua nhà cho dù có được hưởng những cơ chế ưu đãi. Bên cạnh đó, là do nguồn cung không đáp ứng được với nhu cầu nên đã dẫn đến tình trạng người giàu tranh suất mua NƠXH sau đó bán sang tay kiếm lời.

Còn nhớ sự việc xảy ra tại dự án NƠXH NHS Trung Văn (Nam Từ Liêm, Hà Nội), sau khi rà soát hồ sơ từ phía chủ đầu tư là liên danh Công ty CP Đầu tư xây dựng NHS và Công ty CP Đầu tư xây dựng số 4, Sở Xây dựng Hà Nội đã phát hiện ra 7 trường hợp đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sở hữu nhà ở (sổ đỏ) tại các vị trí khác hoặc nhà đất vượt quá 10m2/người (thậm chí có trường hợp đang sở hữu tấm sổ đỏ vài trăm mét vuông đất) nhưng vẫn tham gia bốc thăm và thông qua may mắn 7 hồ sơ này đã vượt qua vòng sơ loại của chủ đầu tư, tuy nhiên sau đó đã bị Sở Xây dựng hủy quyền mua.

Đề xuất xây nhà ở xã hội bán trả góp dài hạn để ngăn chặn trục lợi chính sách

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hộiBất động sảnTP.HCM (HoREA), cho biết hiệp hội đề xuất chỉ nên quy định hai loại NƠXH gồm NƠXH cho thuê và NƠXH bán trả góp dài hạn.

Lý do, quy định NƠXH để bán kiểu mua đứt, bán đoạn, bán NƠXH để thu tiền ngay là không phù hợp với chính sách tạo điều kiện cho người thu nhập thấp được hỗ trợ tín dụng để tạo lập nhà ở, trả góp trong dài hạn.

“Khái niệm NƠXH cho thuê mua vừa khó hiểu vừa không phản ánh đúng phương thức NƠXH bán trả góp dài hạn” - ông Châu chia sẻ.

Hơn nữa, HoREA cho rằng quy định hiện nay thì ngân sách nhà nước đầu tư xây dựng cả ba loại NƠXH là không phù hợp với Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước. Cụ thể, việc bổ sung thêm loại NƠXH để cho thuê mua do Nhà nước đầu tư bằng ngân sách là không phù hợp với Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước.

Do đó, đại diện HoREA kiến nghị ngân sách nhà nước chỉ nên đầu tư NƠXH để cho thuê do khả năng ngân sách nhà nước có hạn. HoREA cũng đề nghị ngân sách nhà nước không đầu tư NƠXH bán trả góp dài hạn và NƠXH để bán mà nên để cho doanh nghiệp tư nhân lựa chọn thực hiện dự án để bán trả góp dài hạn hoặc cho thuê.

Ông Lê Hữu Nghĩa, Giám đốc Công ty Lê Thành, cho biết bên cạnh nhu cầu mua trả góp dài hạn nhà ở thì còn rất nhiều người lao động có thu nhập thấp dù cố gắng cũng không thể đủ tiền mua một căn hộ NƠXH. Vì vậy, vài năm trước, công ty của ông Nghĩa đã đưa ra thị trường loại hình căn hộ cho thuê với thời hạn thuê lên đến 49 năm, diện tích nhỏ (khoảng 35 m2), giá khoảng 350-400 triệu đồng/căn.Kinh nghiệmnhiều nước cho thấy chính sách NƠXH đều hướng tới mục tiêu quan trọng nhất là tạo nơi ở cho người dân, do đó họ phát triển rất tốt loại hình NƠXH cho thuê.

Bên cạnh quy định rõ ràng và chính sách tạo thuận lợi về thủ tục pháp lý thì nhiềuchuyên giacho rằng cần quản lý chặt chẽ không để xảy ra trục lợi chính sách NƠXH như tình trạng người giàu tranh suất mua NƠXH hoặc có người giàu là chủ sở hữu căn hộ NƠXH.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên theo ông Lê Hoàng Châu là tiêu chí về điều kiện các đối tượng hưởng chính sách NƠXH chưa chặt chẽ, chưa sát với thực tế cuộc sống và có thể “lách” được.

“Như một người nào đó muốn lách thì không khó khi để cho người thân đứng tên sở hữu nhà. Như vậy, họ vẫn chứng minh được mình chưa có nhà ở. Hay lỗ hổng điều kiện về thu nhập không thuộc diện nộpthuếthu nhập cá nhân mới được mua, thuê mua NƠXH; trên thực tế, nhiều người làm thêm nghề tay trái thu nhập cao, thậm chí cao hơn nhiều lần so với thu nhập chính. Vì vậy, cần bổ sung điều kiện về thu nhập còn bao gồm các khoản thu nhập khác không phải là tiền công, tiền lương” - ông Châu góp ý.

Đối với trường hợp thuê NƠXH để khuyến khích dịch chuyển lực lượng lao động và thu hút nhân tài thì đại diện HoREA cho rằng nên nới rộng điều kiện.

Luật sư Trần Xoa, chuyên gia thuế, cho rằng để ngăn chặn người giàu không tranh mua, thuê suất NƠXH thì cầnquản lýchặt chẽ về thu nhập cá nhân, giao dịch mua bán nhà đất. Hiện nay hạ tầng công nghệ thông tin đã có, CCCD tích hợp, hóa đơn điện tử… thì các cơ quan quản lý có thể liên kết thông tin để quản lý chặt chẽ.

“Bên cạnh đó, theo tôi, cần phải có quy định chế tài xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm như chủ đầu tư bán NƠXH sai đối tượng hoặc người giàu kê khai gian lận để mua, thuê suất NƠXH. Cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý phạt nặng bằng tiền, thu hồi NƠXH để răn đe cá nhân, tổ chức có ý định gian lận trục lợi” - ông Xoa góp ý.

Hồng Quang