Vừa qua (21/7/2017), tại Hà Nội Bộ LĐ-TB-XH tổ chức chương trình Đối thoại với doanh nghiệp về Tình hình thực thi pháp luật lao động. Một trong những vấn đề được đưa ra thảo luận sôi nổi nhất là tăng lương tối thiểu vùng 2018. Theo đó, phía người sử dụng lao động cho rằng không nên tăng lương tối thiểu vùng 2018 và nếu buộc phải tăng chỉ nên tăng dưới 5%.
Trước đó, đại diện cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản và Mỹ tại Việt Nam đều tỏ ra lo ngại việc tăng lương nhanh có thể kéo giảm sức cạnh tranh của Việt Nam.
Ông Hiroshi Karashima, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JBAV), đánh giá trong những năm qua, mức tăng lương tối thiểu hàng năm tại Việt Nam đã vượt đáng kể so với chỉ số CPI. Năm 2016, tiền lương tối thiểu ở Việt Nam đã tăng bình quân 7,3%, cao hơn hẳn so với tỷ lệ tăng 2,6% của CPI. Kết quả là, mức lương tối thiểu hiện tại của Việt Nam (ở khu vực 1) cao hơn mức lương ở lĩnh vực công nghiệp chính của Philippines, trong khi Malaysia và Thái Lan đã hạn chế tăng lương tối thiểu. Nếu bao gồm cả những chi phí về phúc lợi xã hội và công đoàn thì chi phí lao động ở Việt Nam ngang bằng với chi phí lao động ở Thái Lan.
Theo ông Hiroshi Karashima, “việc tăng lương tối thiểu sẽ góp phần mở rộng nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, với tốc độ tăng nhanh như vậy, chúng tôi lo ngại rằng Việt Nam sẽ mất khả năng cạnh tranh tương đối so với các nước láng giềng. Tôi cho rằng sẽ là chiến lược khi xác định mức tăng lương tối thiểu thích hợp hàng năm dựa trên mức tăng CPI”.
Đại diện cộng đồng doanh nghiệp Mỹ tại Việt Nam (AmCham) cũng khuyến nghị Việt Nam quyết định tăng lương tối thiểu phải được xem xét dựa trên năng suất lao động nếu Việt Nam muốn duy trì khả năng cạnh tranh.
Phân tích cụ thể, ông Jonathan Moreno, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hoa Kỳ (AmCham), cho biết: Nền tảng cải thiện sự cạnh tranh và hiệu suất của các doanh nghiệp đặt trụ sở tại Việt Nam là hiệu quả của lực lượng lao động. Để tiếp tục thu hút đầu tư và nâng cao tay nghề cho lực lượng lao động, Việt Nam cần tiếp tục hành động để hiện đại hóa và nâng cấp hệ thống giáo dục quốc gia, đặc biệt là cấp trường nghề và đại học.
“Hiện đại hóa giáo dục sẽ đảm bảo Việt Nam có một lực lượng quản lý, kỹ sư, và kỹ thuật viên lành nghề có thể nâng cao chuỗi giá trị khi nền kinh tế tăng trưởng”- Chủ tịch AmCham nhấn mạnh.
Tại Hội nghị nêu trên, bà Vũ Thị Hà, đại diện Công ty Dung dịch khoan và Hóa phẩm dầu khí, cho rằng việc tăng lương tối thiểu vùng nên giãn thời gian, không nên năm nào cũng tăng như gần đây. Bà Hà cho hay, thực tế, dù tăng lương tối thiểu vùng, nhưng thu nhập người lao động vẫn giảm vì phải tăng mức đóng BHXH và công đoàn phí.
Ông Thân Đức Việt, Phó giám đốc công ty May 10 kiến nghị không nên tăng lương tối thiểu vùng năm 2018 khi năm 2016 đã tăng 12,4% so với 2015 và năm 2017 tăng 7,3% so với năm 2016. “Chúng tôi mong muốn không tăng, nếu tăng thì phải tăng hợp lý, chỉ dưới 5%, đảm bảo mức chi trả của doanh nghiệp. Hiện nay ngành may mặc, quỹ tiền lương chiếm khoảng 60% tổng chi phí. Nếu như tiếp tục tăng lương thì sẽ ảnh hưởng đến khả năng chi trả của doanh nghiệp cũng như sự phát triển của ngành”.
Đáp thắc mắc của doanh nghiệp về vấn đề này, ông Lê Xuân Thành, Phó Cục trưởng Cục Quan hệ lao động và Tiền lương (Bộ LĐ-TB-XH) cho biết: Hội đồng tiền lương quốc gia mới họp 1 phiên và các bên đưa ra các mức tăng khác nhau, trong đó Tổng Liên đoàn đề nghị mức tăng hơn 13% và VCCI đề nghị mức tăng khoảng 5%. Việc tăng lương tối thiểu vùng sẽ dựa trên sự hài hòa 3 lợi ích: Nhà nước phải đảm bảo công ăn việc làm; Doanh nghiệp đảm bảo mức chi phí sản xuất; Người lao động đảm bảo quyền lợi với mức sống tối thiểu.
Theo ông Doãn Mậu Diệp, Thứ trưởng Bộ Lao động –Thương binh và Xã hội, kiêm chủ tịch Hội đồng tiền lương Quốc gia: Mức tăng lương tối thiểu vùng năm 2018 sẽ đảm bảo hài hòa giữa quyền lợi của người lao động và chủ sử dụng. Nền kinh tế đã vận hành theo cơ chế thị trường, nên vấn đề tiền lương và các chế độ khác của người lao động, phải dựa trên đối thoại, thỏa thuận giữa người lao động và chủ sử dụng. Cơ chế của Hội đồng Tiền lương Quốc gia cũng dựa trên đối thoại để tìm ra điểm chung giữa các bên.
Ông Doãn Mậu Diệp cho biết thêm: Không chỉ riêng các doanh nghiệp có mặt tại hội nghị đối thoại kiến nghị không tăng lương tối thiểu vùng, mà một số hiệp hội doanh nghiệp, doanh nghiệp FDI cũng đã kiến nghị không tăng lương.
Tất cả ý kiến của doanh nghiệp đang được Hội đồng Tiền lương Quốc gia tiếp nhận, phân tích để có cái nhìn tổng thể. Việc tăng lương tối thiểu sẽ phụ thuộc nhiều yếu tố như mức sống tối thiểu, chỉ số giá tiêu dùng… Việc đảm bảo mức sống tối thiểu đã được quy định trong Luật Lao động và căn cứ trên thực tế, vì vậy, lương tối thiểu vùng năm 2018 vẫn sẽ tăng, nhưng tăng bao nhiêu sẽ quyết định tại phiên họp Hội đồng Tiền lương sẽ diễn ra vào cuối tháng 7 này./.
Kim Phương Thúy