Doanh nghiệp nỗ lực 'giữ chân' công nhân

Doanh nghiệp khó khăn, thiếu đơn hàng vào dịp cuối năm đã khiến hàng nghìn công nhân giảm giờ làm hoặc mất việc phải về quê ăn Tết sớm.

Doanh nghiệp bế tắc vì “khát” đơn hàng

Theo khảo sát của PV Thương Trường, tại Bình Dương, nhiều doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong tìm kiếm đơn hàng. Để duy trì hoạt động, các doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất. Theo thống kê có đến 240.000 lao động bị giảm giờ làm, khoảng 28.000 lao động phải nghỉ việc không lương. Ông Nguyễn Liêm, Chủ tịch Hiệp hội Chế biến gỗ Bình Dương cho biết, như mọi năm thời điểm hiện tại là lúc các doanh nghiệp chạy đua để hoàn thành đơn hàng cuối năm. Các doanh nghiệp phải cho công nhân tăng ca thêm giờ để kịp đơn hàng. Tuy nhiên, 2 tháng nay các doanh nghiệp đang đau đầu, cùng nhau họp để tìm phương án khắc phục tình trạng cạn đơn hàng. Các doanh nghiệp đã chủ động đưa ra nhiều ưu đãi cho phía đối tác là các khách hàng nước ngoài nhưng không khả thi.

"Chúng tôi đã chủ động đề nghị “free ship”, giảm giá đến mấy chục phần trăm cho các đối tác ở nước ngoài mà cũng chịu thua. Lý do là hàng trong kho của họ còn tồn, chưa bán được, thì đặt đơn mới làm gì. Họ nói thế mình cũng phải chịu thôi. Thị trường chung, giờ chỉ còn cách đợi thị trường ổn định", ông Nguyễn Liêm nói.

Là một tập đoàn đa ngành nghề, Công ty CP Đầu tư Thái Bình (TBS Group) hiện có hơn 25 nhà máy gia công và sản xuất giày da, túi xách trên khắp cả nước cũng đang rơi vào cảnh cạn đơn hàng. Bà Nguyễn Thị Vui, Phó Tổng Giám đốc TBS Group cho biết: “Do ảnh hưởng chung của tình hình kinh tế thế giới và chiến tranh, chúng tôi cũng đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm đơn hàng như hầu hết các doanh nghiệp khác. Thế nhưng, may mắn chúng tôi là công ty đa ngành, ngành gia công sản xuất túi xách vẫn hoạt động tốt, cứu vãn được một phần cho ngành gia công sản xuất giày da. Tuy nhiên việc cắt giảm bớt người lao động là không thể tránh khỏi”.

Tại Đồng Nai, Công ty TNHH Changshin VN (xã Thạnh Phú, huyện Vĩnh Cửu) chuyên lĩnh vực giày da có khoảng 35.000 lao động cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu đơn hàng. Theo ông Đặng Tuấn Tú, Chủ tịch Công đoàn Cơ sở Công ty TNHH Changshin VN, vào thời điểm đầu năm, doanh nghiệp có kế hoạch tuyển 3.000 lao động, nhưng từ tháng 3 đã phải ngưng tuyển dụng do đơn hàng giảm khoảng 30%. Do “người nhiều, việc ít” nên từ tháng 7/2022 đến nay, công ty cho người lao động nghỉ phép, nếu hết phép của năm 2022 sẽ cho nghỉ phép của năm 2023.

Tại TP.HCM, mới đây, Công ty TNHH PouYuen Việt Nam (quận Bình Tân) đã có văn bản thông báo về việc sắp xếp làm việc luân phiên đối với công nhân khu xưởng C, D, Y và Hóa công thuộc khối sự nghiệp PCaG. Thời gian áp dụng từ 1/12 đến 28/2/2023. Khoảng thời gian này công ty sẽ sắp xếp công nhân nghỉ tổng cộng 14 ngày. Trong thời gian nghỉ việc, công nhân sẽ được hưởng lương 180.000 đồng/ngày.

Công ty TNHH PouYuen Việt Nam hiện có khoảng trên 50.000 công nhân và là doanh nghiệp có đông lao động nhất TP.HCM hiện nay. Theo lãnh đạo công ty, nguyên nhân của thay đổi trên là do tình hình đơn đặt hàng ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp. Sau khi nghiên cứu và thống nhất, công ty và toàn thể công nhân các xưởng thuộc khối sự nghiệp PCaG đã thỏa thuận sắp xếp nghỉ luân phiên. Dự kiến kế hoạch nghỉ luân phiên này ảnh hưởng đến khoảng 20.000 công nhân của công ty. Đại diện công ty bày tỏ mong muốn người lao động các xưởng cùng phối hợp thực hiện để vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Công ty TNHH Tỷ Hùng (quận Bình Tân) cũng đã thông báo cho 1.185 công nhân về việc chấm dứt hợp đồng lao động do "cạn" đơn hàng. Công ty Tỷ Hùng là doanh nghiệp 100% vốn Đài Loan, chuyên sản xuất giày xuất khẩu đi châu Âu.Gần đây, đối tác nhập khẩu của công ty không ký kết đơn hàng, khiến doanh nghiệp không thể khôi phục sản xuất, buộc phải thu hẹp các dây chuyền. Do đó, từ ngày 1/12/2022, công ty buộc phải chấm dứt hợp đồng lao động với hàng nghìn công nhân nói trên, tương đương hơn 60% nhân công của công ty.

Đại diện doanh nghiệp cho biết, công ty sẽ chi trả trợ cấp mất việc làm bằng 2 tháng tiền lương cho tất cả công nhân nghỉ việc. Những lao động có thời gian làm việc từ năm 2008 trở về trước sẽ được chi trả trợ cấp thôi việc theo quy định. Công ty cũng sẽ chi tiền thưởng năm 2022 với mức thưởng 1 tháng lương cho người làm việc đủ 12 tháng, mức thưởng sẽ được tính theo thời gian thực tế làm việc trong 1 năm của người lao động.

Công nhân ngậm ngùi về quê ăn Tết sớm

Những năm trước, thời điểm cuối năm công nhân ở các nhà máy, công xưởng lớn đều phải làm việc tăng ca mới kịp cho đơn hàng cuối năm nhưng năm nay, hàng ngàn công nhân lại lâm vào cảnh mất việc, giảm ca… cũng đồng nghĩa với việc họ không có việc làm, không thể bám trụ lại thành phố đành phải về quê sớm.

Anh Nguyễn Huy Hoàng (29 tuổi) quê Cà Mau lên Bình Dương làm việc vào tháng 11/2021 và xin vào công ty may này từ tháng 3/2022 với mức lương 4 triệu/tháng, thêm tiền tằng ca mỗi tháng anh thực nhận 7 triệu đồng. Với số tiền này, anh giữ lại 3 triệu trả tiền trọ và sinh hoạt hằng ngày, còn lại gửi về quê cho mẹ để nuôi các em ăn học. Thế nhưng, nay lâmvào cảnh mất việc anh buộc phải trả nhà trọ về quê ăn tết sớm. “Tôi đang chờ xe để về quê vì vừa bị thất nghiệp. Trước tôi làm cho một công ty may mặc trong khu công nghiệp Vsip 2 ở Tân Uyên mà gần đây thiếu đơn hàng nên bị cắt giảm lao động. Công ty chỉ giữ lại người kinh nghiệm lâu năm do tôi mới vào làm hơn 1 năm nay nên bị mất việc” – anh Hoàng chia sẻ.

Cùng cảnh ngộ, chị Nguyễn Thị Gái (39 tuổi) quê Vĩnh Long là một trong 800 công nhân vừa bị chấm dứt hợp đồng lao động của công ty gia công giầy ở TP. Dĩ An. Theo lời chị Gái, công ty ra thông báo ngưng tăng ca toàn bộ nên người lao động chỉ làm các ca chính với mức lương 3,8 triệu/tháng. Vì sắp đến Tết, mọi người đều cố gắng trụ lại, tiếp tục công việc để nhận tiền thưởng tết, thế nhưng sau đó không lâu công ty lại tiếp tục ra thông báo giảm giờ làm chỉ còn 3 ngày/tuần. Với lượng công việc như trên, người lao động chỉ nhận được không đầy 1,5 triệu/tháng. “Tiền trọ thôi cũng đã hết 1 triệu/tháng rồi chưa kể tiền ăn uống, đi lại rồi sinh hoạt khác thì sao trụ nổi lại thành phố này. Hồi trước tính ráng ở lại để nhận thưởng tết, nhưng tình hình này chắc thưởng cũng không còn mà trụ lại thì không nổi nữa nên phải khăn gói về quê thôi” chị Gái thở dài.

Còn tại TP.HCM, các bến xe cũng ghi nhận lượt vé đi các tỉnh miền Tây, Tây Nguyên nhiều hơn thường ngày. Anh Đinh Công Danh (27 tuổi) quê Đắk Lắk cũng là công nhân tại một nhà máy may mặc ở quận Bình Tân, TP.HCM mấy ngày nay, nhiều người chung khu trọ lần lượt cuốn gói đồ đạc về quê làm anh hoang mang. 

Hơn 1 tháng nay, anh nhận được thông báo của công ty về việc dừng tăng ca, chỉ hoạt động theo các ca chính vì khan hiếm đơn hàng. Nhiều đồng nghiệp của anh sau khi nghe thông báo đã xin qua công ty khác, một số tìm việc thời vụ hoặc về quê. Còn anh, quê ở Đắk Lắk, thời điểm này về quê không phải là phương án tốt nên anh cố gắng làm cầm chừng đến hết năm để nhận thưởng Tết.

Dù vậy, mấy hôm nay, một số băng chuyền trên của công ty lại thông báo giảm các ca chính xuống còn 3 ca/tuần. Điều này đồng nghĩa công nhân chỉ còn nhận được 1/3 lương cứng hàng tháng. Sự thay đổi này khiến công nhân của công ty đồng loạt nghỉ việc. Trước tình hình hiện tại, anh Danh lo lắng không biết lúc nào băng chuyền của mình sẽ "đến lượt".

Bà Lê Hồng Hạnh (56 tuổi) quê An Giang, từ ngày 1/12, bà không còn đến công ty như mọi ngày, như trong suốt 20 năm nay. Bà Hạnh là một trong 1.185 công nhân vừa bị Công ty TNHH Tỷ Hùng (quận Bình Tân) chấm dứt hợp đồng lao động. Tương tự các doanh nghiệp xuất khẩu khác Công ty TNHH Tỷ Hùng cũng rơi vào tình trạng khát đơn hàng trầm trọng. “Tôi làm ở công ty tính đến nay cũng gần 20 năm, công ty luôn có những đãi ngộ tốt. Thế nhưng, hiện do không có đơn hàng công ty phải cắt giảm lao động. Tôi thuộc dạng cắt giảm vì tuổi cao, cũng không trách công ty được, phải chấm nhận thôi” bà Hạnh ngậm ngùi.

Ông Đặng Quang Sơn, chủ một khu nhà trọ ở TP Thuận An cho biết, khoảng 2 tháng nay các công ty đồng loạt cắt giảm lao động, công nhân lần lượt trả phòng về quê rất nhiều. “Một nửa số phòng ở đây đang trống không, các khu nhà trọ khác cũng trống từ 30 - 45%. Ban đầu công nhân nhận được thông báo cắt tăng ca, rồi lại đến thông báo giảm giờ làm chính... Dần dần, khi tuần chỉ làm được vài buổi nên họ quyết định nghỉ việc, trả phòng về quê" ông Sơn nói.

Tập trung, nỗ lực tháo gỡ

Trước tác động khó khăn của hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhiều doanh nghiệp tìm mọi cách để duy trì sản xuất nhằm ổn định việc làm, thu nhập và đời sống công nhân lao động.

Anh Nguyễn Ngọc Bảy, công nhân lao động tại Công ty TNHH Tessellation Bình Dương, chuyên sản xuất hàng may mặc xuất khẩu (Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore 1), phấn khởi khi biết tin về những chính sách chăm lo Tết Nguyên đán Quý Mão 2023 của công ty và công đoàn, gồm thưởng lương tháng 13, quà tết của Công đoàn công ty...

“Chúng tôi, ai nấy đều rất vui mừng, phấn khởi và an tâm làm việc khi biết những thông tin này”, anh Bảy nói.

Ông Nguyễn Văn Lương, Tổng Giám đốc các nhà máy Tessellation tại Bình Dương và Đồng Nai, cho biết thị trường xuất khẩu hàng hóa của công ty chủ yếu là Mỹ và các nước châu Âu. Do ảnh hưởng của tình hình khó khăn chung của kinh tế thế giới khiến hoạt động sản xuất, kinh doanh của công ty cũng bị ảnh hưởng theo. Tuy nhiên, lường trước khó khăn này, công ty đã nỗ lực bằng nhiều giải pháp tìm kiếm đơn hàng để luôn bảo đảm hoạt động sản xuất, việc làm ổn định. Tất cả các chế độ, chính sách cho người lao động vẫn được công ty duy trì, bảo đảm thực hiện tốt, trong đó có lương tháng 13 năm 2022.

Sát cánh cùng công ty, Công đoàn cơ sở công ty cũng có các hoạt động chăm lo đời sống, chăm lo tết cho đoàn viên và công nhân lao động. Theo ông Tạ Kim Đoan, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty TNHH Tessellation Bình Dương, cho biết công đoàn sẽ tặng gần 3.000 phần quà tết, mỗi phần có giá trị gần 300.000 đồng cho đoàn viên và người lao động. Ngoài ra, Công đoàn cơ sở duy trì hoạt động thường xuyên của Siêu thị Công đoàn, bán nhu yếu phẩm thấp hơn giá thị trường để phục vụ đoàn viên và người lao động. Đồng thời, Công đoàn cơ sở phối hợp cùng Ban Giám đốc công ty tổ chức bữa ăn đặc biệt trước khi bước vào kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, có bốc thăm trúng thưởng với những phần quà giá trị cho toàn thể người lao động; tổ chức lì xì và bốc thăm trúng thưởng đầu năm khi người lao động trở lại làm việc...

Tại Công ty TNHH Giày Thông Dụng (TP.Thuận An), chuyên sản xuất giày da xuất khẩu, hiện có 7.900 công nhân lao động đang làm việc. Ông Huang Chi Fang, Giám đốc Hành chính - Nhân sự công ty cho biết, với những nỗ lực, giải pháp trong ký mới đơn hàng năm 2022, kế hoạch sản xuất công ty đề ra đạt 6 triệu đôi giày, tiến độ sản xuất đang diễn ra đúng kế hoạch. Từ đó, công ty bảo đảm việc làm và thu nhập bình quân của người lao động đạt 10 triệu đồng/người/ tháng. Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, công ty sẽ thưởng tháng lương thứ 13 bằng mức lương cơ bản, cộng với phụ cấp chức vụ cho toàn bộ người lao động. Đối với những công nhân có thời gian làm việc dưới 1 năm, công ty thưởng theo thời gian làm việc.

Năm 2023, Công ty TNHH Giày Thông Dụng dự kiến kế hoạch sản xuất 5 triệu đôi giày và tuyển mới thêm 1.000 lao động để đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất. Cho đến ngày 29/11/2022, công ty đã tuyển gần đủ số lượng và đang tuyển thêm 100 lao động nữa.

Để hỗ trợ các doanh nghiệp khắc phục khó khăn, ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo đảm việc làm cho người lao động vào dịp cuối năm, UBND tỉnh Bình Dương đã ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ban, ngành liên quan có những giải pháp hỗ trợ cụ thể. Theo đó, UBND tỉnh giao Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tăng cường kết nối cung - cầu lao động, thông qua việc giải quyết chính sách trợ cấp thất nghiệp cho người lao động, tổ chức tốt việc tư vấn, giới thiệu việc làm mới cho người lao động theo nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp trên địa bàn. Sở Công thương, Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường mới để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có thêm đơn hàng; đồng thời thống kê, rà soát tình hình lao động ở các doanh nghiệp trong khu, cụm công nghiệp để có hướng điều tiết các doanh nghiệp đang cắt giảm lao động sang các doanh nghiệp vẫn đang có nhu cầu tuyển dụng. Sở Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với các sở, ngành tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động, tạo thêm việc làm mới.

Đồng hành gỡ khó cùng doanh nghiệp, ông Nguyễn Liêm, Chủ tịch Hiệp hội Chế biến gỗ Bình Dương chia sẻ, trước tình hình hiện tại, để duy trì hoạt động và giữ chân công nhân, các doanh nghiệp buộc phải đi tìm những đơn hàng nhỏ, giảm bớt chuyền hoặc giảm giờ làm và đợi thị trường phục hồi. Các doanh nghiệp trong hiệp hội đang cố gắng hợp tác với nhau, chia sẻ đơn hàng với nhau để giữ công nhân.

Thiên An