Đông Nam Á nổi lên là khu vực được hưởng lợi nhiều nhất từ chiến lược “Trung Quốc +1”, nơi các doanh nghiệp tìm cách giảm thiểu rủi ro liên quan đến việc phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường hoặc chuỗi cung ứng của Trung Quốc.
Ngay cả khi vẫn duy trì sự hiện diện ở Trung Quốc, đã đa dạng hóa hoạt động sản xuất bằng cách mở rộng sang các quốc gia khác như Việt Nam và Indonesia… vẫn luôn là lựa chọn ưu tiên của các công ty đa quốc gia.
Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Đông Nam Á (ASEAN) nổi lên như một lựa chọn hàng đầu cho các công ty muốn đa dạng hóa sản xuất khỏi Trung Quốc, bao gồm cả các công ty Trung Quốc, trong bối cảnh căng thẳng thương mại Hoa Kỳ - Trung Quốc tiếp tục leo thang.
Chia sẻ với hãng tin CNBC, ông Kuo-Yi Lim, đồng sáng lập và đối tác quản lý của công ty đầu tư mạo hiểm Monk’s Hill ở Đông Nam Á, cho biết: “Đông Nam Á có vị trí thuận lợi để hưởng lợi đáng kể từ hiện tượng China+1 khi cả công ty nước ngoài và Trung Quốc đa dạng hóa chuỗi cung ứng và hoạt động của họ”.
Chiến lược “Trung Quốc +1” tìm cách giảm thiểu rủi ro liên quan đến sự phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường hoặc chuỗi cung ứng của Trung Quốc thông qua việc đa dạng hóa hoạt động sản xuất, mở rộng sang các quốc gia khác ngay cả khi các công ty vẫn duy trì sự hiện diện ở Trung Quốc.
Điều này đã thúc đẩy đầu tư lớn hơn vào khối ASEAN. Các nhà kinh tế của ngân hàng OCBC, cho biết trong một báo cáo tháng 5, rằng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các nền kinh tế ASEAN của Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Singapore và Việt Nam đã tăng lên 236 tỷ USD vào năm 2023 so với mức trung bình hàng năm là 190 tỷ USD trong giai đoạn 2020-2022.
Dòng vốn này chủ yếu đến từ Mỹ, Nhật Bản, Liên minh châu Âu cũng như Trung Quốc đại lục và Hồng Kông.
Theo các nhà kinh tế của OCBC, khu vực ASEAN-6 đã được hưởng lợi từ việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu cũng như việc áp dụng chiến lược ‘Trung Quốc+1’. Dòng vốn FDI từ Trung Quốc đại lục và Đặc khu hành chính Hồng Kông vào khu vực đã tăng lên, trong đó sản xuất và một số dịch vụ nhận được phần lớn dòng vốn”.
Việt Nam
Việt Nam đã trở thành địa điểm sản xuất quan trọng của Apple khi gã khổng lồ công nghệ Mỹ tìm cách đa dạng hóa hoạt động lắp ráp sản phẩm của mình khỏi Trung Quốc.
Các biện pháp phòng ngừa Covid-19 cứng rắn của Bắc Kinh và tình trạng bất ổn của công nhân tại nhà máy sản xuất iPhone hàng đầu của Foxconn đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động sản xuất của thương hiệu táo khuyết.
Các dòng sản phẩm của thương hiệu táo khuyết được cho là đang sản xuất tại Việt Nam, gồm: MacBook, iPad và Apple Watch.
Các chuyên gia của Insignia Ventures Partners, cho rằng Việt Nam từ lâu đã trở thành điểm đến ưa thích của chuỗi cung ứng nhờ có thể giảm đáng kể chi phí sản xuất cho các doanh nghiệp.
Hiện tại, Việt Nam đã là trung tâm nghiên cứu và phát triển lớn của Samsung, đồng thời là cơ sở sản xuất và xuất khẩu điện thoại thông minh hàng đầu của Samsung
Theo chuyên gia kinh tế ASEAN tại BofA Securities, ông Kai Wei Ang, Việt Nam có thêm nhiều lợi thế. Chi phí lao động cạnh tranh, khả năng tiếp cận thị trường - nơi có rất nhiều hiệp định thương mại tự do đã được ký kết và thực thi, khiến việc xuất khẩu sang các thị trường khác, chẳng hạn như EU trở nên dễ dàng hơn rất nhiều”.
Malaysia
Malaysia đã chứng kiến các công ty bán dẫn bao gồm Intel, GlobalFoundries và Infineon thiết lập hoặc mở rộng hoạt động tại nước này trong vài năm qua.
Ông Kuo-Yi Lim của Monk’s Hill Ventures, cho rằng “Malaysia đã chứng kiến sự hồi sinh trong lĩnh vực bán dẫn lâu đời của mình, thu hút các khoản đầu tư mới từ các công ty như Intel”.
Các nhà quan sát trong ngành cho rằng lợi thế của Malaysia luôn là nguồn lao động lành nghề trong lĩnh vực đóng gói, lắp ráp và thử nghiệm chip cũng như chi phí vận hành tương đối thấp hơn.
“Không chỉ câu chuyện bán dẫn ở Malaysia đang phát triển. Ngày càng có nhiều khoản đầu tư hơn vào các trung tâm dữ liệu đã đi vào hoạt động, đặc biệt là trong vài tháng qua và có lẽ còn có các lĩnh vực khác, như năng lượng mặt trời, các thành phần liên quan đến EV. Vì vậy, Malaysia đang nhận được nhiều khoản đầu tư vào đất nước này”, chuyên của BofA Securities chia sẻ.
Indonesia
Đảo quốc Indonesia vốn có nguồn tài nguyên đồng, niken, coban và bauxite dồi dào - rất quan trọng để sản xuất pin xe điện.
Theo ông Kai Wei Ang, “Indonesia cũng là một quốc gia thú vị khác, nơi họ đang hy vọng nổi lên như một trung tâm xe điện tích hợp”. Dù đang ở giai đoạn đâu, nhưng quốc gia này cũng đang tìm cách mở rộng quy mô công suất trên toàn bộ chuỗi cung ứng.
Chính phủ Indonesia đang thu hút các công ty xe điện bằng các cung cấp các ưu đãi để thành lập cơ sở sản xuất tại địa phương.
Bộ Công nghiệp Indonesia hồi đầu tháng 6/2024, cho biết đã ký thỏa thuận với bốn công ty Trung Quốc, gồm Neta, Wuling, Chery và Sokon để thành lập Indonesia làm trung tâm sản xuất xe điện.
Theo báo cáo địa phương, nhà sản xuất xe điện Trung Quốc BYD có kế hoạch bắt đầu sản xuất thương mại xe điện ở Indonesia vào năm 2026.
Singapore
Theo báo cáo của ASEAN Briefing, Singapore là “điểm đến ưu việt” cho các công ty muốn đặt trụ sở khu vực cũng như mở rộng khắp khu vực.
Chuyên gia của Insignia Ventures Partners, cho rằng: “Ngày nay, sự đa dạng hóa này không chỉ mở rộng đến các doanh nghiệp toàn cầu như Apple và chuỗi cung ứng mà còn cả các doanh nhân và công ty khởi nghiệp đang tìm cách xây dựng doanh nghiệp toàn cầu ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Đặc biệt, Singapore đã trở thành điểm đến cho những doanh nhân này đặt trụ sở cho các doanh nghiệp toàn cầu, trong khi vẫn có thể huy động tiền từ Mỹ và tuyển dụng kỹ sư ở Trung Quốc”.
Các công ty Trung Quốc bao gồm TikTok và Shein đã thành lập trụ sở khu vực tại Singapore, nơi được coi là cơ sở ổn định trong bối cảnh có những trở ngại về địa chính trị.
Các chuyên gia kinh tế, cho rằng Singapore, với vị thế là trung tâm đáng tin cậy về cơ sở hạ tầng tài chính và pháp lý, sẽ tiếp tục thu hút các công ty đang tìm kiếm cơ sở ở châu Á trong những thời điểm không chắc chắn này.
Minh Đức