Dự thảo sửa đổi Thông tư 16: Vấn đề nợ của trái phiếu vẫn chưa được quan tâm

Ông Nguyễn Quang Thuân - Chủ tịch FiinRatings cho rằng, dự thảo sửa đổi Thông tư số 16/2021/NHNN có khá nhiều điểm tác động tích cực đến thị trường TPDN, nhưng vấn đề nợ của trái phiếu vẫn chưa được Dự thảo quan tâm...

Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến Dự thảo sửa đổi Thông tư 16/2021/TT-NHNN về việc tổ chức tín dụng (TCTD) mua, bán trái phiếu doanh nghiệp (TPDN, không bao gồm TP ngân hàng).

Một số điểm đáng lưu ý trong Dự thảo như cho phép ngân hàng mua lại TPDN đã bán ra trước đó đến ngày 31/12/2023; cho phép ngân hàng mua TPDN phát hành với mục đích bổ sung vốn lưu động khi quản lý được nguồn thu nhập từ hoạt động kinh doanh và thu thập đầy đủ tài liệu chứng minh việc sử dụng vốn lưu động. Tuy nhiên, không cho phép ngân hàng mua TPDN phát hành với mục đích góp vốn, mua cổ phần tại doanh nghiệp khác.

Một số sửa đổi khác liên quan đến phương thức thanh toán, xếp hạng nội bộ của ngân hàng và giám sát mục đích sử dụng vốn của doanh nghiệp.

Các điểm quan trọng khác như ngân hàng chỉ được phép mua TPDN khi có tỷ lệ nợ xấu dưới 3% và chỉ được phép mua TPDN của doanh nghiệp không có nợ xấu trong 12 tháng gần nhất vẫn được giữ nguyên.

Tăng tính hấp dẫn trong việc đầu tư TPDN của các ngân hàng

Đánh giá tác động Dự thảo sửa đổi Thông tư 16/2021, chuyên gia tại Chứng khoán ACBS cho rằng điểm tích cực nhất đối với thị trường TPDN của Dự thảo trên là sẽ tăng tính hấp dẫn trong việc đầu tư TPDN của các ngân hàng và phần nào làm tăng tính thanh khoản trên thị trường TPDN. Các ngân hàng hiện đang là trái chủ lớn nhất, ước tính chiếm khoảng 34% tổng dư nợ TPDN đang lưu hành.

Trong khi đó, tác động lên hệ thống ngân hàng sẽ không đáng kể. Dư nợ TPDN chỉ chiếm tỷ trọng khoảng 2,5% tổng dư nợ tín dụng của các ngân hàng. Đối với các ngân hàng có tỷ lệ đầu tư TPDN tương đối lớn như TPB, TCB, MBB và VPB, các dự thảo trên nếu được áp dụng sẽ cho phép các ngân hàng này linh hoạt hơn trong việc đầu tư TPDN cũng như thực hiện các cam kết (nếu có) liên quan đến TPDN.

Dự thảo sửa đổi trên là một trong những động thái để hỗ trợ thị trường TPDN phát triển một cách lành mạnh của Chính phủ. Điều này cũng sẽ giúp cải thiện tâm lý của nhà đầu tư – vốn đang ở mức rất thấp sau một số sai phạm trên thị trường TPDN. Trước đó, Nghị định 08/2023 của Chính phủ đã cho phép doanh nghiệp đàm phán với trái chủ để gia hạn kỳ hạn trái phiếu hoặc thanh toán bằng tài sản khác, cùng với tạm ngưng áp dụng một số điều kiện về nhà đầu tư chuyên nghiệp so với Nghị định 153/2020 và Nghị định 65/2022.

Vấn đề nợ trái phiếu vẫn chưa được quan tâm

Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Quang Thuân - Chủ tịch FiinRatings cho rằng, Dự thảo sửa đổi của NHNN có khá nhiều điểm tác động tích cực đến thị trường TPDN, nhưng vấn đề nợ của trái phiếu vẫn chưa được Dự thảo quan tâm...

Theo ông Thuân, vấn đề quan trọng nhất đối với nợ trái phiếu của các nhà phát hành hiện nay, đó là nhu cầu tái tài trợ hoặc cơ cấu lại nợ vẫn chưa được Dự thảo sửa đổi trong lần này trong bối cảnh nợ xấu trái phiếu đang tăng từng ngày. Nợ xấu TPDN hiện đang có xu hướng tăng tiếp.

Do đó, nếu như Dự thảo sửa đổi Thông tư 16 này được giữ nguyên thì cũng chưa có tác động nhiều đến việc giải quyết vấn đề TPDN nói riêng và các vấn đề của cả tín dụng bất động sản. Điều này sẽ tạo áp lực lên tỷ lệ nợ xấu vào thời gian tới đây.

Chuyên gia cho rằng biện pháp này mang tính kỹ thuật nhiều hơn bởi mấu chốt vẫn là sự cải thiện về dòng tiền từ DN, nhưng triển vọng thì chưa có dấu hiệu tốt lên. Vì vậy, tác động chéo sang chất lượng tín dụng của ngân hàng là hiện hữu.

Bởi khi một doanh nghiệp chậm trả trái phiếu thì sau đó sẽ có khả năng chậm trả nợ ngân hàng và khi quá hạn 91 ngày thì vào Nhóm 3 - Nợ dưới chuẩn, mức lập dự phòng 20% và trên 181 ngày thì vào Nhóm 4 - Nghi ngờ, 50% dự phòng và mức xấu nhất là nếu chậm trả > 1 năm thì nhảy Nhóm 5 - Mất vốn, 100% dự phòng nợ xấu.

Về những điểm bổ sung để dự thảo mang tính chặt chẽ hơn, ông Thuân đưa ra một vài lưu ý. Dự thảo bổ sung quy định TCTD chỉ có thể mua TPDN khi hệ số Nợ/ Vốn chủ sở hữu (bao gồm cả khối lượng TPDN dự kiến phát hành) không vượt quá 5 lần dựa trên báo cáo tài chính gần nhất đã được kiểm toán (bổ sung điểm e, khoản 6, Điều 4). Tức là các DN có mức đòn bảy cao hơn mức 5.x này sẽ không thuộc đối tượng được TCTD mua trái phiếu. Điều này nhằm tránh việc nhiều doanh nghiệp là công ty dự án có đòn bảy rất cao, lên đến chục và vài chục lần mặc dù đáp ứng các tiêu chí phát hành trái phiếu của NĐ153 hoặc sửa đổi với NĐ65 sẽ không được TCTD mua nữa.

Các quy định khác quan trọng đối với từng TCTD vẫn được giữ, theo nguyên tắc: phải có NPL < 3%, kiểm soát được mục đích sử dụng vốn, có phương án khả thi trong việc đảm bảo thanh toán gốc và lãi đúng hạn và DN không có nợ xấu (từ Nhóm 3 – Dưới chuẩn) trong vòng 12 tháng gần nhất trên CIC.

Trung Anh