Thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục trong Danh sách chờ xét nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi thứ cấp. FTSE cho biết để đạt được mục tiêu nâng hạng TTCK, Việt Nam phải sớm xác nhận và phổ biến rộng rãi về mô hình thanh toán mới, bao gồm hoàn thiện các vai trò và trách nhiệm cần thiết trong mô hình thanh toán...
Tổ chức xếp hạng thị trường chứng khoán quốc tế FTSE Russell vừa công bố báo cáo phân hạng thị trường cổ phiếu kỳ tháng 3/2024. Theo đó, Việt Nam tiếp tục được duy trì trong Danh sách chờ xét phân hạng với khả năng tái phân hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp và sẽ được cập nhật về trạng thái Danh sách chờ xét phân hạng trong kỳ cập nhật vào tháng 9/2024.
Việt Nam vẫn chưa đáp ứng được các tiêu chí về “Chu kỳ thanh toán (DvP)”, hiện đang được đánh giá là “Còn hạn chế” (Restricted) do thông lệ thị trường thực hiện việc kiểm tra trước giao dịch để đảm bảo có sẵn tiền trước khi thực hiện giao dịch. Như vậy, nghiễm nhiên là thị trường không có các giao dịch thất bại (failed trades), tiêu chí “Thanh toán – các chi phí liên quan đến giao dịch thất bại” không được đánh giá.
Ngoài ra, yêu cầu phải có những cải thiện đối với quy trình đăng ký mở tài khoản do thông lệ thị trường có thể khiến kéo dài quá trình đăng ký mở tài khoản. Việc đưa ra cơ chế hiệu quả nhằm tạo thuận lợi cho giao dịch giữa các nhà đầu tư nước ngoài giao dịch các chứng khoán đã chạm hoặc gần chạm mức giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài cũng được xem là biện pháp quan trọng.
Tại báo cáo lần này, FTSE Russell đã đề cập cam kết thể hiện cho quyết tâm nâng hạng của Việt Nam. Cụ thể, vào cuối tháng 2, Thủ tướng đã cam kết sẽ loại bỏ các rào cản để Việt Nam được nâng hạng trước năm 2025 bằng cách sửa đổi các quy định pháp luật liên quan và xóa bỏ các rào cản cho các nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường. Một số biện pháp cụ thể có thể kể tới như đánh giá lại cơ chế room ngoại hiện tại và đơn giản hóa quy trình mở tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài.
Tiếp đến, ngày 20/3/2024, cơ quan quản lý nhà nước cũng đã đăng tải thông tin lấy ý kiến của các đơn vị, tổ chức, cá nhân đối với dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư quy định về giao dịch chứng khoán trên hệ thống giao dịch chứng khoán; bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán; hoạt động của công ty chứng khoán và công bố thông tin trên thị trường chứng khoán (Thông tư số 120/2020/TT-BTC; Thông tư số 119/2020/TT-BTC; Thông tư số 121/2020/TT-BTC; và Thông tư số 96/2020/TT-BTC).
Cùng với nhiều đề xuất sửa đổi, bổ sung khác, dự thảo thông tư dự kiến sẽ sửa đổi, bổ sung quy định cho phép giao dịch không ký quỹ 100% tiền của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài. Đồng thời, công ty chứng khoán được nhận lệnh giao dịch mua chứng khoán của khách hàng là nhà đầu tư tổ chức nước ngoài khi tài khoản của khách hàng không đủ 100% giá trị lệnh đặt.
Dự thảo cũng quy định, công ty chứng khoán thực hiện đánh giá năng lực của khách hàng để xác định mức ký quỹ theo thỏa thuận tại hợp đồng ký kết giữa công ty chứng khoán và khách hàng.
Cũng theo đề xuất của cơ quan quản lý, đối tượng được cung cấp dịch vụ là những công ty chứng khoán có tình hình tài chính tốt, đáp ứng điều kiện cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán, đủ hạn mức để đáp ứng việc thanh toán cho giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài sử dụng dịch vụ này trong trường hợp họ tạm thời mất khả năng thanh toán.
FTSE Russell khuyến khích các cuộc gặp gỡ giữa các tổ chức Việt Nam và cộng đồng quốc tế để hiểu rõ hơn về những khó khăn khi tiếp cận thị trường chứng khoán Việt Nam.
“Để đạt được mục tiêu được nâng hạng vào năm 2025 như đề ra, điều quan trọng đó là mô hình thanh toán phải sớm được thống nhất và thông tin rộng rãi, sau đó bao gồm việc đưa ra vai trò và trách nhiệm các bên trong mô hình thanh toán đó, cũng như một lộ trình với các điểm mốc thời gian vạch ra lộ trình cho việc thực hiện. FTSE Russell tiếp tục duy trì mối quan hệ hợp tác xây dựng với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các cơ quan quản lý khác, Nhóm Ngân hàng Thế giới - đối tác hỗ trợ chương trình cải cách thị trường” – FTSE cho biết.
Trung Anh