Kết luận thanh tra chỉ ra Tập đoàn Tân Mai còn nhiều tồn tại trong quản lý, sử dụng đất tại Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng, với hàng nghìn hécta chưa đưa vào sử dụng, phát sinh lấn chiếm và nghĩa vụ tài chính chưa hoàn tất.
Trong Kết luận thanh tra số 474/KL-TTCP ngày 20/7/2026 về quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp thuộc Tổng công ty Giấy Việt Nam trên địa bàn Tây Nguyên, Thanh tra Chính phủ dành riêng một phần đánh giá việc quản lý, sử dụng đất của Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai tại Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng. Đây là doanh nghiệp mà Tổng công ty Giấy Việt Nam vẫn nắm giữ 22,73% vốn, là phần vốn nhà nước giữ lại sau cổ phần hóa.
Theo kết luận, những tồn tại tại Tân Mai tập trung ở việc chưa rà soát đầy đủ hiện trạng sử dụng đất, chưa xác định rõ diện tích, ranh giới, quản lý đất còn lỏng lẻo, một số diện tích bị người dân xâm canh, lấn chiếm, trong khi nhiều khu đất chưa được đưa vào sử dụng theo quy định.
Quy mô diện tích được nêu trong kết luận trải trên cả ba địa phương, lên tới gần 4.000 ha, cho thấy đây không phải vấn đề riêng của một khu đất hay một địa bàn mà là câu chuyện quản lý quỹ đất có nguồn gốc nông, lâm nghiệp trong thời gian dài.
Ảnh: minh họa
Gần 4.000 ha đất trải trên ba tỉnh, nhiều diện tích chưa được đưa vào sử dụng
Theo Thanh tra Chính phủ, Tập đoàn Tân Mai chưa thực hiện rà soát hiện trạng sử dụng đất, chưa lập phương án sử dụng đất và chưa xác định rõ diện tích, ranh giới theo quy định. Công tác quản lý, sử dụng đất còn lỏng lẻo, dẫn đến tình trạng đất bị người dân xâm canh, lấn chiếm tại nhiều địa bàn.
Cụ thể, tại Đắk Lắk, diện tích được nêu là 2.476,595 ha; tại Đắk Nông, 1.011,64 ha; còn tại Lâm Đồng, 492,041 ha. Cộng ba địa phương, tổng diện tích được đề cập trong nhóm nội dung này khoảng 3.980,3 ha.
Đây là phần diện tích mà theo kết luận, việc quản lý chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về xác định hiện trạng, ranh giới và bảo vệ đất. Thanh tra Chính phủ cho rằng doanh nghiệp cần có biện pháp quản lý, bảo vệ của đơn vị, đồng thời cần sự vào cuộc của chính quyền địa phương để ổn định tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn.
Vấn đề đáng chú ý hơn nằm ở những diện tích chưa thực sự được đưa vào sử dụng. Tại Đắk Lắk, Tân Mai có 1.553,4 ha chưa trồng rừng; tại Đắk Nông là 808,17 ha; tại Lâm Đồng là 69,3 ha. Đây là những diện tích được Thanh tra Chính phủ xác định là còn để đất trống, chưa đưa vào sử dụng theo quy định.
Tổng ba diện tích này lên tới khoảng 2.430,87 ha. So với tổng gần 4.000 ha được nêu trong nhóm vấn đề quản lý tại ba tỉnh, đây là tỷ lệ đáng kể. Kết luận cho rằng việc chưa đưa đất vào sử dụng là vi phạm các quy định của pháp luật đất đai qua các thời kỳ.
Điều đáng lưu ý là tại một số khu vực, đất không được doanh nghiệp đưa vào sử dụng nhưng người dân vẫn đang trực tiếp canh tác hoặc sử dụng theo hiện trạng. Tình trạng này được Thanh tra Chính phủ chỉ ra tại phần diện tích đất Tân Mai đã giao địa phương quản lý, nhưng chính quyền chưa lập phương án sử dụng, kiểm tra, rà soát và theo dõi đầy đủ.
Tại Đắk Nông, chẳng hạn, UBND huyện Đắk Glong chưa xây dựng, lập phương án sử dụng đất và chưa kiểm tra, rà soát, theo dõi đối với phần diện tích đất Tân Mai thu hồi, bàn giao địa phương quản lý. Người dân vẫn đang canh tác, sử dụng theo hiện trạng.
Như vậy, bài toán tại Tân Mai không chỉ là “đất chưa sử dụng”, mà còn là khoảng trống quản lý sau khi đất được giao, cho thuê, thu hồi hoặc bàn giao giữa doanh nghiệp và địa phương. Khi ranh giới và hiện trạng sử dụng không được cập nhật đầy đủ, việc kiểm soát đất trên thực địa trở nên phức tạp hơn, đồng thời dễ phát sinh tranh chấp, xâm canh và lấn chiếm kéo dài.
Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại Đắk Lắk. UBND các huyện chưa lập phương án sử dụng đất, chưa kiểm tra, rà soát, theo dõi đối với 1.530,11 ha đất Tân Mai thu hồi và giao địa phương quản lý. Ngoài ra, tỉnh đã ban hành quyết định thu hồi 17,334 ha đất của Tân Mai giao UBND huyện M’Đrắk để thực hiện quy hoạch bố trí dân cư, nhưng việc này chưa được triển khai và người dân vẫn đang sử dụng theo hiện trạng.
Những con số này cho thấy quỹ đất liên quan đến Tân Mai không chỉ lớn về diện tích mà còn phức tạp về lịch sử quản lý và quá trình chuyển giao trách nhiệm giữa doanh nghiệp với cơ quan nhà nước.
Nghĩa vụ tài chính và yêu cầu đưa đất vào sử dụng
Bên cạnh diện tích chưa được sử dụng, một nội dung khác được Thanh tra Chính phủ nêu là việc Tân Mai chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục về nghĩa vụ tài chính đối với một số diện tích đất.
Theo kết luận, doanh nghiệp chưa thực hiện thủ tục về nghĩa vụ tài chính đối với 97,5 ha đất tại huyện Bảo Lâm và 560,55 ha đất tại huyện Đam Rông. Thanh tra Chính phủ xác định đây là những tồn tại cần được xử lý theo quy định.
Tại Lâm Đồng, sau khi kết thúc thanh tra, Chi cục Thuế khu vực XIII đã ban hành Thông báo số 1911/TB-CCTKV13 ngày 29/4/2025 về tiền thuê đất đối với diện tích 97,5 ha tại huyện Bảo Lâm. Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh cũng đã lập các phiếu chuyển thông tin địa chính ngày 8/5/2025 đối với diện tích 560,55 ha tại huyện Đam Rông.
Việc xử lý nghĩa vụ tài chính được đặt song song với yêu cầu xác định lại diện tích, ranh giới và phương án sử dụng đất. Theo Thanh tra Chính phủ, đây là cơ sở để làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm nguồn thu từ đất được thực hiện theo đúng quy định.
Đối với Đắk Lắk, yêu cầu sau thanh tra tương đối cụ thể: các đơn vị liên quan phải yêu cầu Tập đoàn Tân Mai đưa 1.553,4 ha tại huyện Lắk vào sử dụng. Trường hợp doanh nghiệp không thực hiện thì kiến nghị xử lý, thu hồi theo quy định pháp luật.
Tại Lâm Đồng, Thanh tra Chính phủ yêu cầu địa phương xác định nghĩa vụ tài chính và yêu cầu Tân Mai thực hiện đối với diện tích 560,55 ha tại Đam Rông; đồng thời đôn đốc doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với 97,5 ha tại Bảo Lâm. Bên cạnh đó, tỉnh phải chỉ đạo các đơn vị liên quan yêu cầu Tân Mai đưa 877,40 ha tại Đắk Glong và Lâm Hà vào sử dụng; nếu không thực hiện thì kiên quyết thu hồi theo quy định pháp luật.
Các yêu cầu này cho thấy hướng xử lý được đặt vào hai mục tiêu: một là xác định rõ quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với diện tích đất đang quản lý; hai là đưa đất vào sử dụng đúng mục đích, tránh kéo dài tình trạng đất bị bỏ trống.
Thanh tra Chính phủ đồng thời chỉ ra nguyên nhân chủ quan của những tồn tại tại Tân Mai là việc quản lý, sử dụng đất còn lỏng lẻo, thiếu kiểm tra, giám sát, chưa nắm rõ ranh giới đối với phần diện tích được giao, cho thuê, quản lý, sử dụng; chậm hoàn thiện thủ tục đất đai và không đưa đất vào sử dụng, gây lãng phí nguồn lực đất đai.
Trách nhiệm đối với các hạn chế, thiếu sót và vi phạm được xác định thuộc Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai cùng các cơ quan, đơn vị, tổ chức, tập thể và cá nhân có liên quan.
Ở phía cơ quan quản lý, Thanh tra Chính phủ cũng xác định trách nhiệm đối với UBND các tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng, các sở ngành và chính quyền cấp huyện trong việc chậm lập phương án sử dụng đất, chưa xử lý diện tích đất chưa được đưa vào sử dụng hoặc chưa hoàn tất thủ tục thu hồi, quản lý.
Nhìn rộng hơn, những tồn tại tại Tân Mai phản ánh một vấn đề kéo dài đối với quỹ đất có nguồn gốc nông, lâm nghiệp tại Tây Nguyên. Thanh tra Chính phủ cho rằng việc quản lý đất qua nhiều lần sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp chưa được xử lý dứt điểm; trong khi tình trạng người dân lấn chiếm, tranh chấp diễn ra trong thời gian dài mà chưa được giải quyết đầy đủ.
Ngày 14/8/2026, Văn phòng Chính phủ đã có Văn bản số 8171/VPCP-V.1 thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu về việc thực hiện Kết luận thanh tra số 474/KL-TTCP. Trên cơ sở đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Công Thương, UBND các tỉnh Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Lâm Đồng và các đơn vị liên quan nghiêm túc triển khai kết luận, báo cáo kết quả để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Với Tập đoàn Tân Mai, yêu cầu sau thanh tra vì thế khá rõ: rà soát toàn bộ quỹ đất, xác định chính xác diện tích và ranh giới, thực hiện nghĩa vụ tài chính, đưa đất vào sử dụng đúng quy định hoặc bàn giao địa phương đối với phần diện tích không còn nhu cầu sử dụng. Đây cũng là bước cần thiết để hạn chế tình trạng đất bỏ trống, lấn chiếm và tranh chấp kéo dài.
Với gần 4.000 ha đất được nêu trong kết luận, Tân Mai đứng trước yêu cầu rà soát toàn bộ quỹ đất, hoàn tất nghĩa vụ tài chính và đưa đất vào sử dụng, qua đó chấm dứt những tồn tại kéo dài.
Phượng Hòa