Trong 6 tháng đầu năm 2022, thị trường thép trong nước đã chứng kiến nhiều biến động về giá. Nguyên nhân là do Việt Nam phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu. Điều này phần nào ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp thép, đặc biệt rõ hơn từ quý 2/2022.
Giá thép liên tiếp giảm mạnh
Ngày 17/7, giá thép trong nước lại vừa tiếp tục được điều chỉnh giảm thêm tới 410.000 đồng/tấn. Đây là lần giảm thứ 9 của giá thép trong nước kể từ ngày 11/5. Như vậy, trong vòng hơn 2 tháng qua, giá thép trong nước đã giảm cao nhất tới 3,3 triệu đồng/tấn, tùy từng thương hiệu, loại thép và vùng miền. Hiện giá thép dao động ở mức quanh mốc 16 triệu đồng/tấn tùy loại thép và thương hiệu.
Hiệp hội Thép Việt Nam, trong những tháng đầu năm 2022, kinh tế Việt Nam phục hồi. Tuy nhiên, cầu sử dụng thép trong các công trình xây dựng không cao nên tiêu thụ thép giảm. Áp lực cầu yếu ở thị trường Trung Quốc và toàn cầu kéo theo giá giao dịch các sản phẩm thép giảm.
Theo báo cáo của SSI Research, nhu cầu thép trong nước giảm khoảng 6% so với cùng kỳ trong 5 tháng đầu năm. Sau khi tăng 15% trong quý I do nhu cầu bị dồn nén, sản lượng tiêu thụ thép thành phẩm trong nước (bao gồm thép xây dựng, tôn mạ và thép ống) trong tháng 4 và tháng 5 đã giảm khoảng 32% so với cùng kỳ.
Nguyên nhân khiến giá thép trong nước quay đầu giảm mạnh sau thời gian tăng nóng được cho là giá phôi thép và nguyên vật liệu đầu vào trên thế giới xu hướng đi xuống. Từ cuối tháng 3 đến nay, giá nguyên vật liệu trong sản xuất thép liên tục giảm khiến thị trường thép chững lại.
Bên cạnh đó, việc giá một số loại vật liệu xây dựng tăng cao trong thời gian qua khiến nhiều doanh nghiệp xây dựng khó khăn, hoạt động bị đình trệ, dẫn đến nhu cầu thép giảm. Hơn nữa, chính sách quản lý chặt hơn dòng vốn vào lĩnh vực bất động sản cũng ảnh hưởng tới nhu cầu thép.
Chính sách quản lý chặt hơn dòng vốn vào lĩnh vực bất động sản cũng ảnh hưởng tới nhu cầu thép
Doanh nghiệp ngành thép gặp khó
Là công ty chuyên về thương mại thép, giá thép rớt sâu đã tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh của CTCP Đầu tư Thương mại SMC (HOSE: SMC). Trong quý 2/2022, SMC ghi nhận doanh thu thuần 6.620 tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ. Biên lợi nhuận của hãng thương mại thép này chỉ còn 3,1%, trong khi cùng kỳ lên tới 11,6%.
Cùng với đó, chi phí tài chính trong kỳ tăng gần 9 lần lên 110 tỷ đồng, trong đó một nửa là chi phí lãi vay. Chi phí bán hàng cũng tăng mạnh lên 56 tỷ đồng. Kết quả, lãi ròng SMC giảm mạnh 90%, xuống mức 47 tỷ đồng.
Lãnh đạo SMC cho biết xu hướng giá thép giảm nhanh dẫn đến giá vốn bị đẩy cao và ảnh hưởng nhiều đến việc dự trữ nguyên liệu phục vụ sản xuất, buộc phải tăng dự phòng, bên cạnh lãi suất tăng cũng làm tăng chi phí tài chính.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, SMC ghi nhận doanh thu 13,25 nghìn tỷ đồng, tăng 20% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, lãi ròng giảm 82%, xuống 127 tỷ đồng.
Lợi nhuận quý 2/2022 của Gang thép Thái Nguyên (Tisco) tiếp tục lao dốc 66% về còn gần 35 tỷ đồng. Theo đó, trong quý 2/2022, công ty ghi nhận doanh thu thuần giảm 11%, về mức 3.189 tỷ đồng. Tuy nhiên tốc độ tăng giá vốn cao hơn giá bán khi ngốn tới 3.143 tỷ đồng, do đó lợi nhuận gộp lao dốc gần 90%, về vỏn vẹn gần 47 tỷ đồng.
Kỳ này, Tisco chỉ còn phải chi 35 tỷ đồng cho chi phí tài chính, giảm mạnh 65% so cùng kỳ. Đồng thời được hoàn nhập gần 11 tỷ đồng chi phí quản lý, trong khi cùng kỳ khoản mục này tiêu tốn 275 tỷ đồng.
Tisco tiếp tục lỗ từ hoạt động khác hơn 8,5 tỷ đồng, cao hơn mức lỗ gần 2 tỷ đồng của cùng kỳ. Sau khi trừ các loại chi phí khác, Tisco báo lợi nhuận sau thuế vỏn vẹn gần 6 tỷ đồng, lao dốc 90% so cùng kỳ.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu thuần của Tisco ở mức 6.923 tỷ đồng, tăng nhẹ gần 6% so cùng kỳ. Tuy nhiên lợi nhuận sau thuế vẫn suy giảm mạnh 66% về còn gần 35 tỷ đồng.
Trong khi đó, năm 2022, Tisco đặt mục tiêu tổng doanh thu 20.105 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 110 tỷ đồng. Như vậy, với kết quả đạt được sau 6 tháng đầu năm, Tisco còn cách rất xa so với mục tiêu đề ra cho cả năm.
Giá thép rớt sâu đã tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh của các công ty thương mại
Thép Mê Lin (MEL) cũng báo lãi sụt giảm tới 93% trong quý 2/2022. Với doanh thu thuần đạt hơn 162 tỷ đồng, giảm 23% so với cùng kỳ nhưng chi phí giá vốn hàng bán chiếm 148 tỷ nên lợi nhuận gộp ở mức hơn 13,5 tỷ đồng, giảm 64% so với quý 2/2021.
Trong kỳ, MEL ghi nhận doanh thu tài chính chỉ vỏn vẹn khoảng 279 triệu, tuy nhiên chi phí tài chính gấp 1,8 lần lên 7,7 tỷ đồng, trong khi đó chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp xấp xỉ cùng kỳ. Kết quả, MEL báo lãi giảm mạnh 93% xuống chỉ còn gần 1,7 tỷ đồng.
Luỹ kế 6 tháng, doanh thu MEL tăng 25% lên 411 tỷ đồng, tuy nhiên, lợi nhuận giảm mạnh 68% về còn 12,4 tỷ đồng. So với mục tiêu tổng doanh thu tăng 30% đạt 900 tỷ đồng; lợi nhuận trước thuế đạt 20 tỷ đồng, MEL đã thực hiện được 27,8% chỉ tiêu doanh thu; 67% chỉ tiêu lợi nhuận.
Kém khả quan hơn, với việc kinh doanh dưới giá vốn, Thép Thủ Đức (TDS) báo lỗ gần 2 tỷ đồng trong quý 2/2022.
Thép Thủ Đức ghi nhận doanh thu đạt 357,72 tỷ đồng, giảm 45,4% so với cùng kỳ. Kinh doanh dưới giá vốn dẫn tới lợi nhuận gộp ghi nhận âm 2,48 tỷ đồng, giảm 41,2 tỷ đồng so với cùng kỳ
Trong kỳ, doanh thu tài chính giảm 80,6% so với cùng kỳ, tương ứng giảm 0,83 tỷ đồng, về 0,2 tỷ đồng; chi phí tài chính lại tăng thêm 2,62 tỷ đồng, lên 2,71 tỷ đồng; chi phí bán hàng giảm 29,2% so với cùng kỳ, tương ứng giảm 0,91 tỷ đồng, về 2,21 tỷ đồng và các hoạt động khác biến động không đáng kể.
Thép Thủ Đức cho biết, giá cả đầu ra giảm sâu liên tục từ đầu quý II đến nay, lượng thép tiêu thụ giảm mạnh nên dẫn tới Công ty ngưng sản xuất, giá thép tồn kho cao từ các tháng trước làm ảnh hưởng đến giá vốn. Kết quả, lợi nhuận sau thuế TDS ghi nhận âm 1,99 tỷ đồng so với cùng kỳ lãi 34,14 tỷ đồng.
Luỹ kế trong 6 tháng đầu năm, Thép Thủ Đức ghi nhận doanh thu đạt gần 1.112 tỷ đồng, giảm 11,5% so với cùng kỳ và lợi nhuận sau thuế đạt 6,07 tỷ đồng, giảm 87,1% so với cùng kỳ.
Trong năm 2022, Thép Thủ Đức đặt kế hoạch kinh doanh với sản lượng tiêu thụ thép cán là 160.000 tấn và lợi nhuận trước thuế là 24,3 tỷ đồng. Như vậy, kết thúc 6 tháng đầu năm với lợi nhuận trước thuế đạt 7,6 tỷ đồng, Công ty mới hoàn thành được 31,3% kế hoạch lợi nhuận năm.
Thách thức những tháng cuối năm
Dự báo về diễn biến giá thép thời gian tới, Hiệp hội Thép Việt Nam cho rằng sẽ tiếp tục giảm, bởi từ tháng 7 đến tháng 9 là thời điểm mưa nhiều, ảnh hưởng đến tiến độ các công trình xây dựng. Nhu cầu thép xây dựng vốn đang ở mức thấp lại thêm tác động của thời tiết xấu sẽ tác động đến tình hình tiêu thụ thép trong quý 3/2022.
Xuất khẩu trong nửa cuối năm có thể bị ảnh hưởng tiêu cực từ các biện pháp bảo hộ của EU
Trong báo cáo chiến lược 6 tháng cuối năm 2022 do SSI Research công bố đầu tháng 7 đã đưa ra nhận định, xuất khẩu trong nửa cuối năm cũng có thể bị ảnh hưởng tiêu cực từ các biện pháp bảo hộ mà EU áp đặt. EU gần đây đã bổ sung Việt Nam vào nhóm “các nước khác” với hạn ngạch nhập khẩu dành cho nhóm này là 2,1 triệu tấn thép mạ kẽm nhúng nóng (HDG) từ ngày 1 tháng 7 năm 2021 đến ngày 30 tháng 6 năm 2022, và tăng 4%/năm trong 2 năm tới.
Theo EU, sản lượng xuất khẩu HDG của Việt Nam sang Châu Âu ước đạt 979 nghìn tấn vào năm 2021. Với điều chỉnh này, xuất khẩu từ Việt Nam sang EU có thể sẽ giảm trong thời gian tới. Tuy nhiên, đóng góp từ thị trường EU đối với xuất khẩu thép Việt Nam cũng đã giảm so với giai đoạn trước do giá thép EU giảm đáng kể trong những tháng gần đây.
Tuy nhiên, việc đẩy mạnh phát triển cơ sở hạ tầng và sự nóng lên của thị trường bất động sản nhà ở sẽ giúp sản lượng tiêu thụ thép xây dựng của Việt Nam tăng 5% - 10% trong năm 2022 - 2023.
Trong khi đó, giá bán thép xây dựng sẽ giảm dần về mức trung bình trong dài hạn, tuy nhiên triển vọng nhu cầu thép phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch và giá nguyên liệu đầu vào vẫn duy trì ở mức cao sẽ khiến quá trình giảm giá này kéo dài hơn dự kiến.
Dự báo, giá bán thép xây dựng trung bình năm 2022 – 2023 sẽ đạt lần lượt 16,1 triệu đồng/tấn và 14,5 triệu đồng/tấn (giảm 5% - 15% so với giá hiện tại)
“Giá thép giảm sẽ gây áp lực đáng kể lên biên lợi nhuận gộp của các doanh nghiệp trong 6 tháng cuối năm khi hàng tồn kho giá rẻ được tiêu thụ hết, đặc biệt đối với các công ty thương mại thép”, SSI Research nhận định.
Tuy nhiên, SSI Research cho rằng tỷ suất lợi nhuận của các công ty thép có thể bị kìm hãm trong ngắn hạn nhưng vẫn sẽ cao hơn mức đáy ghi nhận được trong năm 2018- 2019.
Trung Anh