Vàng tiếp tục giảm trong bối cảnh thị trường lo ngại lãi suất Mỹ còn tăng. Tuy nhiên, dòng tiền vào các quỹ vàng vẫn cho thấy nhu cầu nắm giữ chưa suy yếu đồng loạt. Triển vọng cuối năm phụ thuộc vào khả năng áp lực tiền tệ hạ nhiệt và sức bền của lực mua tích lũy.
Lãi suất lấn át sức hấp dẫn của tài sản trú ẩn
Trong phiên sáng 21/10, vàng miếng SJC được niêm yết ở mức 139,3 triệu đồng/lượng mua vào và 142,3 triệu đồng/lượng bán ra, giảm 300.000 đồng/lượng ở cả hai chiều so với phiên trước. Giá bán vàng Rồng Thăng Long tại Bảo Tín Minh Châu xuống 142,1 triệu đồng/lượng, trong khi giá mua vào ở mức 138,1 triệu đồng/lượng.
Trên thị trường quốc tế, vàng giao ngay quanh 4.118 USD/ounce trong sáng cùng ngày. Kim loại quý giảm phiên thứ tư liên tiếp, chịu tác động từ lo ngại giá năng lượng cao kéo dài áp lực lạm phát và củng cố khả năng Mỹ tiếp tục tăng lãi suất.
Diễn biến này đặt vàng vào thế khó. Bất ổn thường thúc đẩy nhu cầu bảo toàn tài sản, nhưng khi bất ổn làm năng lượng đắt lên và khiến chính sách tiền tệ thắt chặt hơn, chi phí nắm giữ vàng cũng tăng. Người mua phải cân nhắc giữa tài sản không trả lãi và những công cụ đang mang lại thu nhập.
Ông Fawad Razaqzada, chuyên gia phân tích thị trường tại Forex.com, nhận định lo ngại các ngân hàng trung ương phải tiếp tục kiềm chế lạm phát đang hỗ trợ lợi suất trái phiếu. Khi lợi suất duy trì cao, nhà đầu tư vàng phải xem xét sức hấp dẫn tương đối của thị trường trái phiếu.
Vì vậy, chỉ riêng sự gia tăng căng thẳng chưa đủ bảo đảm vàng sẽ tăng giá. Điều quyết định là thị trường đánh giá cú sốc đó sẽ dẫn đến nhu cầu trú ẩn mạnh hơn hay khiến lãi suất duy trì cao lâu hơn.
Dữ liệu tháng 9 cho thấy áp lực này đã thể hiện rõ. Trong báo cáo công bố ngày 7/10, chuyên gia Johan Palmberg của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) chỉ ra sự kết hợp giữa lợi suất trái phiếu Mỹ tăng, đồng USD mạnh lên và việc thu hẹp vị thế trên thị trường kỳ hạn đã kéo giá vàng đi xuống. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng 53 điểm cơ bản trong tháng, lên 5,3%; chỉ số USD tăng khoảng 2%.
Từ những diễn biến này, có thể nhận định trở ngại trước mắt của vàng nằm ở khả năng dòng tiền tiếp tục ưu tiên tài sản sinh lãi. Một nhịp hồi sau vài phiên giảm sẽ khó trở thành xu hướng bền vững nếu lợi suất và kỳ vọng chính sách tiền tệ chưa thay đổi.
Dòng tiền tích lũy tạo lực đỡ, đà tăng cần thêm điều kiện
Dù giá suy yếu, nhu cầu đầu tư vàng vẫn có những điểm sáng. Theo WGC, các quỹ ETF vàng có bảo chứng vật chất thu hút khoảng 10 tỷ USD trong tháng 9, đưa tổng vốn vào ròng quý III lên mức kỷ lục 31 tỷ USD. Lượng vàng nắm giữ tăng thêm 67 tấn trong tháng, đạt 4.256 tấn.
Điểm đáng chú ý là dòng tiền vào quỹ xuất hiện ngay trong giai đoạn giá chịu sức ép. Điều này gợi ý một bộ phận nhà đầu tư vẫn duy trì nhu cầu phân bổ tài sản vào vàng, thay vì đồng loạt rút lui khi thị trường điều chỉnh.
Tuy nhiên, lực mua qua ETF không đại diện cho toàn bộ thị trường. WGC ghi nhận vị thế mua ròng của nhóm quản lý tiền trên COMEX giảm tương đương 84 tấn trong tháng 9. Sự khác biệt giữa dòng tiền vào quỹ và việc thu hẹp vị thế kỳ hạn giúp lý giải vì sao có người mua tích lũy nhưng giá vẫn giảm.
Có thể hiểu thị trường đang phản ánh những quyết định với thời hạn khác nhau. Nhà đầu tư ngắn hạn phản ứng nhanh với lãi suất, USD và biến động giá; người phân bổ tài sản dài hạn quan tâm thêm đến khả năng phòng ngừa rủi ro của danh mục. Hai nhóm này không nhất thiết mua bán cùng chiều.
Bởi vậy, lực mua dài hạn có thể hỗ trợ thị trường trong các đợt điều chỉnh, nhưng chưa đủ để xác lập một mức đáy chắc chắn. Muốn hình thành đà tăng rõ rệt, vàng cần thêm sự cải thiện từ môi trường tiền tệ hoặc dòng tiền đầu tư.
Trong phân tích tháng 10, ông Moheb Hanna, chuyên gia thị trường của MarketPulse thuộc OANDA, xác định vùng 4.000–4.120 USD/ounce là khu vực hỗ trợ đáng theo dõi. Phía trên, vùng quanh 4.260 USD và tiếp đến khoảng 4.408 USD/ounce là những cản trở đối với quá trình phục hồi. Đây là các vùng kỹ thuật, có thể bị xuyên thủng khi dữ liệu kinh tế hoặc kỳ vọng chính sách thay đổi.
Triển vọng cuối năm phụ thuộc vào khả năng áp lực tiền tệ hạ nhiệt và sức bền của lực mua tích lũy.
Từ các yếu tố hiện tại, triển vọng cuối năm có thể xem xét theo ba kịch bản.
Kịch bản phục hồi sẽ có thêm cơ sở nếu áp lực lạm phát dịu lại, kỳ vọng tăng lãi suất giảm và lợi suất trái phiếu hạ nhiệt. Khi đó, dòng tiền tích lũy sẵn có có thể được bổ sung bởi nhóm nhà đầu tư quay lại theo xu hướng. Việc giá vượt các vùng cản rồi duy trì được mặt bằng cao hơn sẽ có ý nghĩa hơn một phiên tăng mạnh đơn lẻ.
Kịch bản đi ngang có thể xuất hiện nếu thông tin chính sách không tạo bất ngờ, trong khi lực mua tích lũy đủ hấp thụ một phần lượng bán. Giá khi đó có thể hồi phục từng nhịp nhưng chưa thoát khỏi trạng thái giằng co.
Kịch bản bất lợi là lạm phát tiếp tục dai dẳng, làm kỳ vọng thắt chặt được củng cố. Nếu áp lực bán gia tăng và vùng hỗ trợ suy yếu, vàng có thể phải tìm mặt bằng cân bằng thấp hơn. Đây là khung phân tích từ các yếu tố đang quan sát, không phải khẳng định thị trường sẽ đi theo một chiều cố định.
Trong báo cáo triển vọng giữa năm công bố ngày 1/7, WGC từng xây dựng khả năng vàng trở lại quanh 4.500 USD/ounce nếu có động lực rõ ràng, như kỳ vọng lãi suất đảo chiều hoặc nhu cầu đầu tư tăng mạnh. Tổ chức này nhấn mạnh các mức giá trong mô hình là kết quả của những giả định, không phải mục tiêu chắc chắn. Vì vậy, không thể coi đó là dự báo mới cho tháng 10 hay cam kết về giá cuối năm.
Đối với thị trường trong nước, mức chênh mua bán SJC hiện khoảng 3 triệu đồng/lượng cũng khiến một nhịp tăng giá chưa chắc chuyển ngay thành lợi nhuận cho người mua. Với giả định khoảng chênh này giữ nguyên, giá mua vào của doanh nghiệp phải tăng tương ứng thì người mua tại mức bán ra hiện tại mới có thể hòa vốn.
Triển vọng vàng vì thế cần được đánh giá qua nhiều tín hiệu cùng lúc: kỳ vọng lãi suất, lợi suất trái phiếu, hướng đi của USD và độ bền của dòng tiền đầu tư. Lực mua dài hạn đang tạo điểm tựa, nhưng một đợt phục hồi bền vững vẫn cần bằng chứng rằng áp lực tiền tệ đã thực sự giảm.
Thanh Cao