Theo tính toán của Bộ Xây dựng, bảng giá đất mới tăng sát giá thị trường có thể sẽ có tác động dây chuyền, kích hoạt mặt bằng giá bất động sản, nhà ở tăng lên 15 - 20% so với trước.
Nhiều địa phương rục rịch điều chỉnh bảng giá đất
Một trong những điểm quan trọng nhất của Luật Đất đai 2024 là bỏ khung giá đất cũ. Thay vào đó, bảng giá đất được xác định "sát với thị trường" căn cứ trên mục đích, thời hạn sử dụng đất, thông tin đầu vào, các yếu tố khác ảnh hưởng... Đây là căn cứ để tính tiền sử dụng, thuê, thuế sử dụng đất, thu nhập từ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tính lệ phí quản lý, tiền phạt, bồi thường khi vi phạm trong lĩnh vực đất đai và giá khởi điểm để đấu giá.
Luật Đất đai 2024 cho phép sử dụng bảng giá đất hiện hành đến hết năm 2025. Từ ngày 1/1/2026, các tỉnh, thành phố trên cả nước sẽ công bố và áp dụng bảng giá đất mới.
Thời gian qua, một số địa phương đã ban hành bảng giá đất mới. Trong đó, tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu vừa ban hành bảng giá đất mới áp dụng từ ngày 17/9, tăng khoảng 20 – 30% so với các quyết đinh cũ. Theo đó, đất ở đô thị sau khi áp dụng hệ số K sẽ có giá từ 913.000 đồng/m2 đến 78 triệu đồng/m2, tùy từng vị trí, tuyến đường và khu vực đô thị. Đối với đất ở nông thôn, mức giá được quy định từ 513.000 đồng/m2 đến hơn 4 triệu đồng/m2 tùy theo tuyến đường, vị trí và địa phương...
Bảng giá đất vừa được HĐND tỉnh Hải Dương thông qua cũng tăng khá nhiều so với bảng giá đất cũ. Theo đó, đất ở đô thị, đất ở nông thôn tăng khoảng 2,5 lần.
Nhiều địa phương trên cả nước rục rịch điều chỉnh bảng giá đất
Cuối tháng 7 vừa qua, TP HCM công bố dự thảo bảng giá đất điều chỉnh, dự kiến áp dụng từ ngày 1/8. Theo đó, giá đất tại nhiều địa bàn có xu hướng tăng trung bình 5 - 10 lần, một số địa phương thuộc khu vực ngoại thành và vùng ven dự kiến điều chỉnh từ 15 - 50 lần so với hiện tại (chưa nhân hệ số K điều chỉnh giá đất 3,5 lần). Tuy nhiên, thành phố đã hoãn, chưa áp dụng bảng giá đất điều chỉnh này do cần cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố.
Tại Lâm Đồng, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh mới đây đã trình Hội đồng thẩm định bảng giá đất và Sở Tài chính thẩm định dự thảo quyết định điều chỉnh bảng giá đất giai đoạn 2020 - 2024 áp dụng từ ngày 1/8/2024 đến trước ngày 1/1/2026.
Theo dự thảo, tại TP Đà Lạt, giá đất nông nghiệp cao nhất 1,2 triệu đồng/m2, giá đất ở nông thôn cao nhất 4,83 triệu đồng/m2. Giá đất ở cao nhất tại TP Đà Lạt là 72,8 triệu đồng/m2, thuộc về Khu Hòa Bình (tất cả đường, kể cả khu vực bến xe nội thành) và tất cả đường Nguyễn Thị Minh Khai. So với bảng giá trước khi điều chỉnh, xét theo giá cao nhất và chưa nhân với hệ số K, giá đất nông nghiệp tại TP Đà Lạt dự kiến tăng 6 lần, giá đất ở nông thôn tăng 2,3 lần, giá đất ở đô thị tăng 1,3 lần.
Tại TP Bảo Lộc, giá đất nông nghiệp dự kiến điều chỉnh cao nhất 546 nghìn đồng/m2, giá đất ở nông thôn cao nhất 9,6 triệu đồng/m2. Trong khi đó, giá đất ở đô thị dự kiến cao nhất 35,1 triệu đồng/m2 thuộc về đường Lê Hồng Phong, đoạn từ sau đường Kim Đồng đến hết đường Trần Phú. So với bảng giá đất trước điều chỉnh, nếu xét theo giá cao nhất và chưa nhân với hệ số K, giá đất nông nghiệp tại TP Bảo Lộc dự kiến tăng 4,3 lần, giá đất ở nông thôn tăng hơn 2 lần và giá đất ở đô thị tăng 1,8 lần.
UBND tỉnh Bắc Giang đã ban hành Dự thảo sửa đổi, bổ sung Quyết định số 72/2021/QĐ-UBND Quy định Bảng giá đất giai đoạn 2022 – 2024. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phan Thế Tuấn hồi tháng 4 cũng đã chủ trì buổi làm việc thẩm định Bảng giá đất điều chỉnh. Tại buổi làm việc, lãnh đạo một số địa phương cơ bản thống nhất tăng giá các vị trí trong bảng giá cũ, với mức tăng trung bình từ 1,2 đến 1,5 lần. Riêng TP Bắc Giang đề xuất điều chỉnh tăng toàn bộ mức giá so với Quyết định 72, mức giá tăng phổ biến từ 2 đến 2,5 lần để phù hợp với khung giá đất chung.
TP Hà Nội cũng đang tích cực chuẩn bị dự thảo và điều chỉnh bảng giá đất mới, dự kiến sẽ ban hành vào cuối năm 2024. Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội cho biết, trong thời gian chờ hoàn thiện chính sách về đất đai theo hướng dẫn của Luật, từ nay cho đến khi thành phố ban hành bảng giá đất điều chỉnh và bảng giá đất mới, chính sách về tài chính đất sẽ thực hiện theo hướng dẫn tại Khoản 1 Điều 257 Luật Đất đai 2024.
Tác động dây chuyền của bảng giá đất mới
Theo Bộ Xây dựng, một trong những điểm quan trọng nhất của Luật Đất đai 2024 là bỏ khung giá đất cũ. Thay vào đó, bảng giá đất được cập nhật hàng năm, xác định giá sát với thị trường căn cứ trên mục đích, thời hạn sử dụng đất, thông tin đầu vào, các yếu tố khác ảnh hưởng...
Với bảng giá đất mới sát giá thị trường, Bộ Xây dựng đánh giá, sẽ làm tăng chi phí liên quan đất đai như chi phí giải phóng mặt bằng, đền bù thu hồi đất, thuế phí liên quan đến đất đều tăng.
Tính toán của Bộ Xây dựng cho thấy, chi phí đất đai trong tổng chi phí của dự án nhà ở dao động 7-20% với dự án chung cư cao tầng và 25-50% với dự án biệt thự, liền kề. Trong đó, tiền sử dụng đất chiếm tỷ trọng tương đối lớn trong tổng chi phí của dự án nhà ở. Mức này giữa các dự án có sự khác nhau do phụ thuộc vị trí, điều kiện thuận lợi của hạ tầng kỹ thuật. Còn chi phí bồi thường tài sản trên đất thường chiếm tỉ trọng không đáng kể, khoảng 2%, trong chi phí đầu tư xây dựng.
Khi áp dụng bảng giá đất năm 2024, Bộ Xây dựng cho biết, chi phí tiền sử dụng đất của các dự án đã tăng lên nhiều so với trước. Ví dụ như tại Khu nhà ở của GP Invest, chi phí tiền sử dụng đất tính trên giá bán 1m2 căn hộ sau khi áp dụng bảng giá đất mới sẽ tăng lên 22 triệu đồng/36 triệu đồng (chiếm khoảng 60%). Hiện tỷ lệ này là khoảng 42%, tương đương 15 triệu đồng/36 triệu đồng.
Tương tự, tại Khu đô thị Đông Tăng Long (quận 9, TP HCM), tỷ trọng chi phí sử dụng đất trên giá bán mỗi m2 căn hộ cũng dự kiến tăng từ 27% (2,3 triệu đồng trên 8,8 triệu đồng) lên 60-65%. Tỷ trọng này cũng tăng tại dự án biệt thự Khu đô thị Chánh Mỹ (Bình Dương), từ 16,3% lên khoảng 50%. Dự án Thanh Lâm - Đại Thịnh 2 (Hà Nội) cũng tăng tiền sử dụng đất từ 15% lên 33% giá bán.
Như vậy, qua khảo sát sơ bộ một số dự án, Bộ Xây dựng cho rằng việc áp dụng bảng giá đất theo quy định mới sẽ có tác động dây chuyền, kích hoạt mặt bằng giá bất động sản, nhà ở tăng lên 15-20% so với trước.
Ngoài chi phí liên quan đến đất, giá thành của sản phẩm trong dự án bất động sản còn được cấu thành từ chi phí đầu tư xây dựng, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội - tiện ích, chi phí vốn vay, bán hàng, thuế...
Đa số các chi phí này được Bộ Xây dựng đánh giá "ít biến động", thậm chí chi phí vốn vay có xu hướng giảm theo mặt bằng lãi suất đã giảm chung. Do đó, các chi phí này không phải yếu tố làm thay đổi giá nhà ở thời gian qua.
Bộ Xây dựng đề xuất giải pháp để giảm giá nhà
Trong báo cáo gửi Văn phòng Chính phủ mới đây, Bộ Xây dựng đã đề xuất một số giải pháp nhằm giảm giá nhà ở và ổn định thị trường bất động sản.
Thứ nhất, thực hiện có hiệu quả các chính sách, pháp luật liên quan lĩnh vực bất động sản mới được ban hành như Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023, Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024... và các văn bản quy định chi tiết.
Thứ hai, triển khai có hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tại Nghị quyết sổ 33/NQ-CP ngày 11/3/2023 của Chính phủ về một số giải pháp tháo gỡ và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển an toàn, lành mạnh, bền vững và Công điện số 82/CĐ-TTg ngày 21/8/2024 của Thủ tướng Chính phủ vê kịp thời chấn chỉnh công tác đấu giá quyền sử dụng đất.
Thứ ba, nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện quy định liên quan đến đấu giá quyền sử dụng đất bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn, theo hướng tăng tiền đặt cọc, xác định giá đất khởi điểm đem đấu sát tình hình thực tế khu vực, rút ngắn thời gian nộp tiền trúng đấu giá, hạn chế người tham gia đấu giá với mục đích đầu cơ.
Thứ tư, nghiên cứu chính sách đánh thuế đối với trường hợp sở hữu, sử dụng nhiều nhà, đất để hạn chế hoạt động đầu cơ, việc mua đi bán lại nhà, đất trong thời gian ngắn để kiếm lời nhằm đảm bảo phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam và phù hợp với thông lệ quốc tế...
Thứ năm, có giải pháp hạn chế tác động tiêu cực của việc ban hành bảng giá đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 đến mặt bằng giá đất, giá nhà, đến cung cầu của thị trường bất động sản.
Thứ sáu, nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét thí điểm mô hình “Trung tâm giao dịch bất động sản và quyên sử dụng đất do Nhà nước quản lý” nhằm hạn chế tình trạng sàn giao dịch bất động sản hoặc hoạt động môi giới bất động sản có thể cấu kết gây nhiễu loạn thị trường.
Thứ bảy, nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra, cần rà soát khâu tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án, triển khai thực hiện các dự án bất động sản, hoạt động kinh doanh bật động sản. Từ đó kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo thẩm quyền, quy định của pháp luật.
Thứ tám, tăng cường kiểm tra, giám sát, quản lý hiệu quả hoạt động kinh doanh dịch vụ bất động sản, dịch vụ sàn giao dịch bất động sản, dịch vụ môi giới bất động sản...
Thứ chín, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong lĩnh vực đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản.
Cơ quan này cho biết trong thời gian tới sẽ chủ trì phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng bộ, ngành có liên quan nghiên cứu đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét thí điểm sớm mô hình “Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý”. Đồng thời, chỉ đạo, hướng dẫn và đôn đốc các địa phương, doanh nghiệp triển khai thực hiện có hiệu quả Đề án Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030” nhằm tăng nguồn cung cho thị trường.
Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với Hà Nội, TP HCM và UBND các tỉnh, thành phổ trực thuộc Trung ương thực hiện thanh tra, kiểm tra, rà soát hoạt động giao dịch, kinh doanh bất động sản của các doanh nghiệp, chủ đầu tư, sàn giao dịch bất động sản, môi giới bất động sản trên địa bàn; nhất là tại các khu vực, dự án, khu chung cư có hiện tượng tăng giá bất thường.
Các địa phương được giao kiểm tra, nắm bắt tình hình, làm rõ nguyên nhân gây ra biến động giá của từng loại hình bất động sản như chung cư, nhà ở riêng lẻ, đất ở trên địa bàn trong giai đoạn vừa qua; chủ động đề xuất biện pháp điều tiết đảm bảo thị trường phát triển ốn định, lành mạnh, bền vững.
Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các địa phương có biện pháp quản lý chặt chẽ việc xây dựng nhà ở của người dân trong dự án kinh doanh quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật theo hình thức phân lô, bán nền theo quy định của pháp luật, tránh tình trạng người dân để đất trông, thực hiện hành vi đâu cơ, mua bán trao tay, thổi giá gây nhiều loạn thông tin thị trường bất động sản.
Trung Anh