Góp ý hoàn thiện dự thảo Bộ Tiêu chí Doanh nghiệp vì người tiêu dùng trong lĩnh vực bán lẻ

Sáng nay (10/10), tại Hà Nội, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng - Bộ Công Thương phối hợp Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam tổ chức Hội thảo giới thiệu chương trình Doanh nghiệp vì người tiêu dùng năm 2022 và lấy ý kiến góp ý hoàn thiện dự thảo Bộ Tiêu chí Doanh nghiệp vì người tiêu dùng trong lĩnh vực bán lẻ.

Tham dự Hội thảo có ông Phan Đức Quế - Giám đốc Trung tâm Thông tin, Tư vấn và Đào tạo, Cục CT&BVNTD; bà Hoàng Thị Thu Trang - Phó Giám đốc Trung tâm; TS Đinh Thị Mỹ Loan - Chủ tịch Danh dự Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam; TS Nguyễn Thị Tòng - Viện trưởng Viện nghiên cứu ứng dụng mỹ thuật sản phẩm làng nghề Việt Nam; ông Đào Minh Hải - đại diện Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam cùng đại diện các cơ quan, sở ban ngành, hiệp hội ngành nghề, tổ chức có liên quan và đại diện các doanh nghiệp bán lẻ trên địa bàn TP Hà Nội.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Ông Phan Đức Quế - Giám đốc Trung tâm Thông tin, Tư vấn và Đào tạo Cục CT&BVNTD nêu rõ, với vai trò là cơ quan giúp Bộ Công Thương thực hiện chức năng quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, trong hơn 10 năm qua, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng đã triển khai nhiều hoạt động nhằm phát huy hiệu quả pháp luật bảo vệ người tiêu dùng tại Việt Nam. Nhiều kết quả đạt được đáng ghi nhận với sự hỗ trợ của nhiều đơn vị, Hiệp hội và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trong thời gian qua, vẫn còn tồn tại nhiều vi phạm đến quyền lợi người tiêu dùng. Từ đó cho thấy công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng luôn là vấn đề cấp thiết và ngày càng quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng năng động và sự tương tác giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng ngày càng cao.

Trong khuôn khổ đề án Doanh nghiệp vì người tiêu dùng năm 2021- 2025 được Bộ Công Thương phê duyệt, ông Phan Đức Quế cho biết, mỗi năm Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng sẽ lựa chọn 1 ngành, lĩnh vực để xây dựng Bộ tiêu chí Doanh nghiệp vì người tiêu dùng. Theo đó, trong năm 2022, Trung tâm sẽ tập trung xây dựng Bộ tiêu chí trong lĩnh vực bán lẻ - một trong những lĩnh vực rất năng động và số lượng người tiêu dùng tương tác rất lớn.

"Ngoài những yêu cầu tối thiểu doanh nghiệp phải tuân thủ theo quy định của pháp luật, Bộ tiêu chí đang được xây dựng đưa ra yêu cầu thậm chí cao hơn quy định về pháp luật mà doanh nghiệp có thể đảm bảo để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cao hơn nữa", ông Phan Đức Quế chia sẻ.

Giới thiệu về Đề án Doanh nghiệp vì người tiêu dùng giai đoạn 2021-2025, bà Hoàng Thị Thu Trang cho biết đề án được ban hành nhằm mục tiêu thúc đẩy văn hóa kinh doanh vì người tiêu dùng của doanh nghiệp. Góp phần xây dựng môi trường tiêu dùng, kinh doanh lành mạnh, bền vững thông qua việc hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, kiểm soát chặt chẽ quá trình sản xuất, kinh doanh nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng. Từ đó nâng cao sức cạnh tranh, vị thế của doanh nghiệp trên thị trường, giảm thiểu các khiếu nại, các hành vi xâm phạm quyền lợi của người tiêu dùng.

Cùng với đó, tạo điều kiện, cơ chế để khuyến khích các doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm của mình đối với người tiêu dùng, dựng niềm tin, sự hài lòng của người tiêu dùng đối với doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp phát triển nhanh và bền vững hơn.

Đồng thời, thúc đẩy doanh nghiệp xây dựng giá trị thương hiệu; định hướng để người tiêu dùng có thể lựa chọn các doanh nghiệp có uy tín, mức độ tin cậy cao đối với người tiêu dùng, lựa chọn những hàng hóa, dịch vụ chất lượng, an toàn, tiết kiệm và giảm thiểu tác hại tới môi trường.

Cụ thể, Bộ Tiêu chí Doanh nghiệp vì người tiêu dùng trong lĩnh vực bán lẻ hướng đến 2 nhóm doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng tổng hợp (siêu thị, đại siêu thị) và doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng điện máy, điện tử, đồ gia dụng điện tử,... với 10 nhóm tiêu chí đánh giá.

Đưa ra ý kiến nhận xét về Bộ Tiêu chí Doanh nghiệp vì người tiêu dùng trong lĩnh vực bán lẻ, TS Đinh Thị Mỹ Loan cho rằng Bộ Tiêu chí không giới hạn ở các tiêu chí liên quan đến một số chính sách/ trách nhiệm chính của doanh nghiệp theo Luật hiện hành. Bộ tiêu chí còn được xây dựng trên thực tế hoạt động hàng ngày và đặc biệt là chú trọng đến các vấn đề rất thời sự như phân phối - bán lẻ sản phẩm hàng hóa, dịch vụ, công nghệ thân thiện môi trường và tiêu dùng bền vững.

Bà Loan cũng đánh giá cao về việc Bộ tiêu chí có đề cập đến các vấn đề quan trọng và thiết thực cho công tác bảo vệ NTD như: tính minh bạch về nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa; khả năng truy xuất nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa; công khai thương hiệu các nhà cung cấp và cam kết bán hàng chính hãng; lựa chọn nhà cung cấp và lựa chọn hàng hóa dịch vụ.

Bên cạnh đó, bà Loan cũng e ngại việc Bộ tiêu chí đưa ra quá nhiều tiêu chí hay có cần bổ sung thêm các tiêu chí. Và việc doanh nghiệp tự đánh giá, chấm điểm có thực sự đảm bảo tính chính xác và khách quan.

Ông Đào Minh Hải - đại diện Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam kiến nghị cần xây dựng Bộ tiêu chí khái quát nhất để doanh nghiệp nào cũng có thể tham gia đánh giá. Theo đó, cần thống nhất trong việc đưa ra các tiêu chí lớn, bám sát 8 quyền cơ bản của người tiêu dùng. 

Ông Hải kiến nghị về việc đánh giá điểm số nên đẩy cao số điểm tại các tiêu chí đánh giá quyền lợi cho người tiêu dùng và giảm điểm khi đánh giá các tiêu chí liên quan đến chính sách nội bộ doanh nghiệp. Đồng thời khảo sát nên phân loại doanh nghiệp tham gia đánh giá theo mức độ thực hiện việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Tòng, Viện trưởng Viện nghiên cứu ứng dụng mỹ thuật sản phẩm làng nghề Việt Nam nhận định, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn khi tìm hiểu hết toàn bộ Luật và các tài liệu liên quan. Nhưng nếu đánh giá theo Bộ tiêu chí đưa ra đã đảm bảo đến 80-90% thực hiện đúng theo quy định pháp luật về việc thực thi bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

TS Tòng cho biết, trong bối cảnh hiện nay, doanh nghiệp muốn phát triển bền vững và được người tiêu dùng tin tưởng thì rất cần quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng. Bộ Tiêu chí khi hoàn thiện và đưa vào thực thi sẽ là tài liệu để doanh nghiệp tham chiếu khi lựa chọn nhà cung cấp, cũng như nhà cung cấp sản xuất dùng để đảm bảo các tiêu chí đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp phân phối bán lẻ.

Ông Phan Thế Thắng, Phòng Bảo vệ người tiêu dùng, Cục CT&BVNTD cũng đưa ra một số ý kiến góp ý để hoàn thiện Bộ Tiêu chí như việc cần làm rõ các khái niệm "đang triển khai", "đang xây dựng", "đã hoàn thiện" và căn cứ xác định của việc đánh giá thực thi tại doanh nghiệp sau khi chấm điểm các tiêu chí cần có xếp loại, đánh giá doanh nghiệp.

Nhận thấy các tiêu chí mới dừng lại ở mặt chính sách, chưa có tiêu chí xác định thực trạng, đánh giá kết quả thực hiện, ông Thắng cho rằng nên bổ sung các tiêu chí liên quan đến tuân thủ chính sách, pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; đưa các câu hỏi về việc thời gian gần đây có vi phạm pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (BVQLNTD) không? Mức độ tham gia vào các hoạt động BVQLNTD như thế nào? Các kết quả, bằng khen được các tổ chức công nhận trong việc BVQLNTD ra sao?... Đồng thời, cần có cơ chế điểm thưởng cho doanh nghiệp thực hiện các trách nhiệm cao hơn quy định trong Luật.

Doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi thực hiện theo 10 tiêu chí lớn

Ghi nhận những ý kiến đóng góp về dự thảo Bộ Tiêu chí và những nội dung, tiêu chí mà các chuyên gia muốn bổ sung, tuy nhiên ông Phan Đức Quế cũng cho rằng, liệu việc đưa quá nhiều tiêu chí và các câu hỏi có đang gây gánh nặng cho các doanh nghiệp khi thực hiện đánh giá? Do đó, ông Quế cho biết, Hội thảo sẽ tiếp tục ghi nhận những phản hồi góp ý từ phía đại diện các doanh nghiệp.

Ở góc độ doanh nghiệp, nêu ý kiến, bà Nguyễn Thị Kim Phụng - đại diện Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) cho rằng, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi thực hiện theo 10 tiêu chí lớn, cũng như những tiêu chí con bên trong. Do đó, có thể tổ chức các buổi hội thảo, training một cách định kỳ cho doanh nghiệp mới và doanh nghiệp lâu năm chia sẻ kinh nghiệm thực hiện vận hành và đánh giá theo giai đoạn 6 - 12 tháng.

Thông qua việc đánh giá, cần có cơ chế ghi nhận biểu dương doanh nghiệp có điểm số cao. Từ đó, tạo động lực khuyến khích doanh nghiệp khi thực việc bảo vệ quyền lợi, kích thích doanh nghiệp tiếp tục áp dụng theo bộ tiêu chí, đăng ký một cách tự nguyện từ đó mang đến lợi ích sau cùng cho người tiêu dùng.

Đại diện Wincommerce cho biết, Bộ tiêu chí đã được xây dựng khá toàn diện, tuy nhiên để thực hiện đầy đủ các tiêu chí này cần sự đầu tư lớn về thời gian, tài chính, nhân lực,.. do đó để doanh nghiệp tham gia đầy đủ và tự nguyện tham gia cần có cơ chế khuyến khích và chứng nhận đối với doanh nghiệp thực hiện tốt. Đồng thời mong muốn chia bộ tiêu chí thành 2 nhóm: nhóm tiêu chí liên quan đến pháp luật là tiêu chí bắt buộc, và nhóm tiêu chí khuyến khích doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm, đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng…

Theo đánh giá của Wincommerce, hiện có những tiêu chí đánh giá phù hợp với các doanh nghiệp bán hàng online, như vậy đối với các doanh nghiệp chủ yếu bán hàng trực tiếp có áp lực rất lớn khi thực hiện theo bộ tiêu chí này. Do đó, cần xem xét phân ra tiêu chí bắt buộc hay khuyến khích thực hiện để phù hợp với doanh nghiệp.

Kết thúc Hội thảo, ông Phan Đức Quế cho biết rất trân trọng và mong muốn tiếp tục nhận được các ý kiến đóng góp của các chuyên gia và doanh nghiệp để khi đưa vào thực thi, Bộ Tiêu chí đạt hiệu quả, trở thành kim chỉ nam cho doanh nghiệp tham chiếu và thực thi.

Thanh Thúy