Hà Nội cần tăng tốc xuất khẩu hơn 12,6 tỷ USD trong nửa cuối năm

Sau khi đạt kim ngạch xuất khẩu 10,585 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2026, Hà Nội còn phải hoàn thành khoảng 12,67 tỷ USD trong nửa cuối năm để cán đích mục tiêu 23,256 tỷ USD.

Áp lực tăng trưởng diễn ra trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động, chi phí logistics duy trì ở mức cao và các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Áp lực hoàn thành mục tiêu xuất khẩu giữa bối cảnh nhiều rào cản

Theo báo cáo tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý II/2026, hoạt động xuất khẩu của Hà Nội đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực trong quý II sau giai đoạn tăng trưởng chậm đầu năm.

Kim ngạch xuất khẩu quý II đạt 5,966 tỷ USD, tăng 29,2% so với quý I và tăng 9,4% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 6 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt 10,585 tỷ USD, tăng 5,5% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, trong hai tháng liên tiếp là tháng 5 và tháng 6, kim ngạch xuất khẩu của thành phố đều vượt mốc 2 tỷ USD, phản ánh hoạt động sản xuất và đơn hàng xuất khẩu đang dần phục hồi.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu đạt 30,911 tỷ USD, tăng tới 39,6% so với cùng kỳ năm trước. Phần lớn mức tăng đến từ các nhóm hàng phục vụ sản xuất như máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên vật liệu. Đây được xem là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang tăng cường nhập đầu vào để chuẩn bị cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Tuy nhiên, mức tăng trưởng hiện nay vẫn chưa đáp ứng mục tiêu mà thành phố đề ra. Năm 2026, Hà Nội đặt kế hoạch kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 23,256 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước. Điều đó đồng nghĩa trong 6 tháng cuối năm, thành phố cần đạt thêm khoảng 12,671 tỷ USD, tương đương bình quân hơn 2,1 tỷ USD mỗi tháng - cao hơn đáng kể so với mức thực hiện bình quân của nửa đầu năm.

Đây là nhiệm vụ không dễ dàng khi doanh nghiệp xuất khẩu đang phải đối mặt với nhiều yếu tố bất lợi từ thị trường quốc tế. Theo ông Nguyễn Thế Hiệp - Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội, biến động giá năng lượng, nguyên vật liệu cùng chi phí logistics, lưu kho và vận tải quốc tế vẫn là những áp lực lớn đối với hoạt động xuất khẩu.

Đặc biệt, những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang kéo dài thời gian vận chuyển trên nhiều tuyến hàng hải quốc tế, làm tăng chi phí bảo hiểm và cước vận tải. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến các ngành có tỷ lệ nguyên liệu nhập khẩu lớn như dệt may, da giày, gỗ và điện tử, khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp tiếp tục bị thu hẹp.

Không chỉ chịu sức ép về chi phí, doanh nghiệp còn phải thích ứng với các quy định ngày càng nghiêm ngặt từ các thị trường nhập khẩu. Các yêu cầu liên quan đến giảm phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, bao bì thân thiện môi trường, trách nhiệm xã hội hay các biện pháp phòng vệ thương mại đang trở thành điều kiện bắt buộc để hàng hóa có thể duy trì khả năng cạnh tranh tại nhiều thị trường lớn.

Mở rộng thị trường và thúc đẩy xuất khẩu qua kênh số

Trước những thách thức đó, Hà Nội xác định mở rộng thị trường xuất khẩu là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm tạo thêm dư địa tăng trưởng trong nửa cuối năm.

Hiện nay, hoạt động xuất khẩu của thành phố vẫn tập trung chủ yếu vào các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc. Trong khi đó, nhiều khu vực còn tiềm năng như Trung Đông, châu Phi, Mỹ Latinh hay Đông Âu vẫn chưa được khai thác tương xứng do hạn chế về thông tin thị trường, khoảng cách địa lý, hệ thống phân phối cũng như khác biệt về tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định pháp lý.

Đối với từng nhóm ngành hàng, thành phố cũng xây dựng định hướng xúc tiến riêng. Ngành gỗ và sản phẩm gỗ sẽ tập trung khôi phục đơn hàng tại Hoa Kỳ và Nhật Bản, đồng thời mở rộng kết nối với các chuỗi bán lẻ và phân phối nội thất quốc tế. Song song với đó là hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao khả năng kiểm soát nguồn gốc gỗ hợp pháp và chủ động ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại.

Ở lĩnh vực dệt may và da giày, mục tiêu không chỉ là gia tăng đơn hàng tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc mà còn nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn về phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn và chuỗi cung ứng xanh - những yếu tố ngày càng được các nhà nhập khẩu ưu tiên.

Đối với công nghiệp hỗ trợ và điện tử, Hà Nội định hướng mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp FDI và các tập đoàn đa quốc gia nhằm tăng khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong khi đó, nhóm nông sản, sản phẩm OCOP và hàng làng nghề sẽ tiếp tục khai thác các thị trường ASEAN, EU, Trung Quốc và Trung Đông, đồng thời chú trọng đáp ứng các quy định về kiểm dịch, tiêu chuẩn SPS, TBT, chứng nhận Halal và truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh mở rộng thị trường, thương mại điện tử xuyên biên giới được xem là một kênh tăng trưởng mới giúp doanh nghiệp Hà Nội giảm phụ thuộc vào phương thức xuất khẩu truyền thống. Việc tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng và các nhà mua hàng quốc tế thông qua nền tảng số có thể giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường với chi phí thấp hơn.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả kênh này, doanh nghiệp cần đầu tư đồng bộ từ xây dựng thương hiệu, marketing quốc tế, bảo hộ sở hữu trí tuệ đến thanh toán, logistics và tuân thủ quy định của từng thị trường. Đây vẫn là điểm yếu của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa khi còn hạn chế về nguồn lực tài chính, nhân sự và kinh nghiệm phát triển thị trường quốc tế.

Ngoài ra, tỷ lệ tận dụng các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA, UKVFTA hay RCEP vẫn chưa tương xứng với tiềm năng do nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc đáp ứng quy tắc xuất xứ, hoàn thiện hồ sơ chứng nhận và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, trong 6 tháng cuối năm, Hà Nội dự kiến tổ chức 2 hội nghị tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu, triển khai 7 đoàn xúc tiến thương mại quốc tế, phát hành 7 bản tin chuyên sâu về thị trường và tổ chức 2 khóa tập huấn về các FTA cũng như tiêu chuẩn xanh.

Thành phố cũng đề nghị hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài tăng cường kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp và nhà nhập khẩu, đồng thời cung cấp thông tin cập nhật về tiêu chuẩn kỹ thuật, xu hướng thị trường và cảnh báo sớm các rủi ro thương mại.

Với mục tiêu còn hơn 12,6 tỷ USD trong nửa cuối năm, bài toán của Hà Nội không chỉ nằm ở việc duy trì tăng trưởng tại các thị trường truyền thống mà còn phải mở rộng thị trường mới, nâng cao hiệu quả tận dụng các FTA và đẩy mạnh xuất khẩu qua các nền tảng thương mại điện tử.

Nếu các giải pháp hỗ trợ được triển khai đồng bộ và sát với nhu cầu của từng ngành hàng, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ hội giảm chi phí tìm kiếm đối tác, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực hoàn thành mục tiêu xuất khẩu của thành phố trong năm 2026.

Đinh Toàn (t/h)