Trong những con hẻm nhỏ, ngách nhỏ, các tòa nhà nhà ở nhiều căn hộ (thường gọi là chung cư mini) đua nhau mọc lên, đan xen dày đặc với các tòa nhà cao tầng trong khu dân cư khiến khu phố trở nên ngột ngạt, bí bách, đi cùng với đó là hiểm họa cháy, nổ có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Loại hình nhà ở nhiều căn hộ (thường gọi là chung cư mini) đang rất phổ biến ở Hà Nội. Có mặt khắp nơi trên mọi tuyến phố,.... Đáng nói là phần lớn tòa "chung cư mini" đều được xây dựng trong những ngõ, ngách chật chội, đan xen dày đặc với các nhà cao tầng. Có những căn chung cư nằm ở vị trí tận cùng ngõ, cách mặt đường lớn đến cả km.
Một tòa “chung cư mini” tại ngõ 17 phố Khương Hạ, Thanh Xuân, Hà Nội (Ảnh: N.Vũ)
Theo ghi nhận của PV, trên địa bàn phường Khương Đình, quận Thanh Xuân (Hà Nội) có tới hàng chục tòa “chung cư mini” với hàng trăm căn hộ cho thuê trong các ngõ, ngách nhỏ.
Tòa nhà nhà ở nhiều căn hộ biến tướng thành chung cư nằm trên phố Vũ Tông Phan, Thanh Xuân, Hà Nội(Ảnh: N.Vũ)
Những "chung cư mini" thường có diện tích nhỏ 30 - 50m2, chính vì thế mật độ căn hộ rất cao. Nhiều chủ đầu tư khi xây dựng đều đưa ra lý do ban đầu là nhà ở sau đó chuyển đổi mục đích sử dụng cho thuê hoặc bán căn hộ. Họ tận dụng tối đa quỹ đất nên ít làm lối thoát hiểm, cơ sở vật chất PCCC chỉ mang tính hình thức.
Những căn "chung cư mini" nằm rất sâu trong ngách 6/29 Khương Hạ (Ảnh: N.Vũ)
Khảo sát tại ngõ 29 Khương Hạ (phường Khương Đình, quận Thanh Xuân, Hà Nội), phần lớn những ngách nhỏ quanh khu này đều có ít nhất 1-2 căn "chung cư mini". Những căn chung cư mini nằm rất sâu trong ngõ, cách mặt đường lớn ít nhất 300 mét.
Ngách vào rất nhỏ của một căn chung cư mini ở phố Khương Hạ (Ảnh: N.Vũ)
Một căn chung cư kín bưng nằm trên phố Khương Đình (Thanh Xuân, Hà Nội) (Ảnh: N.Vũ)
Việc chung cư mini tận dụng tối đa quỹ đất nên ít làm lối thoát hiểm, cơ sở vật chất PCCC chỉ mang tính hình thức. Hiểm họa cháy, nổ do đó có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Hậu quả là đêm ngày 12/9/2023, xảy ra vụ cháy chung cư mini (09 tầng, 01 tum) tại ngõ 29/70 phố Khương Hạ, quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, khiến 56 người tử vong.
Trước sự việc trên, ngày 13/9, UBND Thành phố Hà Nội đã có Công điện số 02/CĐ-UBND gửi Giám đốc các Sở, ban, ngành Thành phố; Chủ tịch UBND các quận, huyện, thị xã về việc tăng cường công tác phòng cháy, chữa cháy đối với loại hình nhà ở nhiều căn hộ (thường gọi là chung cư mini).
Theo đó, Chủ tịch UBND Thành phố giao Chủ tịch UBND các quận, huyện, thị xã tổ chức tổng kiểm tra, rà soát 100% các cơ sở, nhà ở nhiều căn hộ, nhà cho thuê trọ trên địa bàn quản lý, đặc biệt là chung cư mini; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm về trật tự xây dựng, PCCC theo quy định của pháp luật.
Các "chung cư mini" được xây dựng lên 8-9 tầng nên có thể dễ dàng nhìn thấy được (Ảnh: N.Vũ)
Yêu cầu, hướng dẫn chủ hộ gia đình, chủ cơ sở khắc phục ngay các tồn tại vi phạm về PCCC, đặc biệt là các hành vi vi phạm dẫn đến cháy lớn, cháy gây hậu quả nghiêm trọng về người và tài sản, báo cáo đề xuất giải pháp, biện pháp xử lý, khắc phục trước ngày 30/10/2023.
Liên quan đến vụ cháy căn nhà tại địa chỉ số 37 ngách 29/70 phố Khương Hạ, phường Khương Đình, theo tài liệu mà PV có được cho thấy, trong Giấy phép xây dựng số 89-2015/GPXD do ông Đặng Hồng Thái, Phó Chủ tịch UBND quận Thanh Xuân lúc đó đã ký giấy phép xây dựng cho ông Nghiêm Quang Minh công trình tại địa chỉ số 37 ngách 29/70 phố Khương Hạ, phường Khương Đình, quận Thanh Xuân, TP Hà Nội). Giấy phép xây dựng cấp phép cho công trình được xây 06 tầng, tầng lửng và tum thang có không gian kỹ thuật.
Giấy phép xây dựng cấp phép cho công trình số 37 ngách 29/70 phố Khương Hạ được xây 06 tầng, tầng lửng và tum thang có không gian kỹ thuật, tuy nhiên theo ghi nhận công trình này có chiều cao lên tới 9 tầng, 1 tum
Giấy phép này cũng nêu rõ tên công trình là nhà ở riêng lẻ. Diện tích xây dựng tầng 1 (có tầng lửng) là 167,4m2; mật độ xây dựng là 70% và tổng diện tích sàn xây dựng là 1.165.9m2; tổng chiều cao công trình là 20,2 m2 (không tính tum thang).
Theo quy định tại Luật Xây dựng hiện nay, nhà ở liền kề trong khu dân cư trong mọi trường hợp đều không được xây quá 6 tầng. Việc chung cư mini xảy ra vụ cháy tại số 37 ngách 29/70 phố Khương Hạ có chiều cao lên tới 9 tầng, 1 tum đặt ra nghi vấn chủ nhà xây vượt tới 3 tầng so với giấy phép được cấp năm 2015.
Như vậy, trong trường hợp có giấy phép nhưng làm không đúng giấy phép thì do địa phương, cơ quan quản lý. Tại sao có quy định, quy chuẩn… mà vẫn để xảy ra vụ việc đáng buồn như ngày hôm nay.
Liệu những công trình nhà ở nhiều căn hộ (thường gọi là chung cư mini) đang rất phổ biến ở Hà Nội như đã nêu trên có đang vi phạm về trật tự xây dựng và những quy định khác trong lĩnh vực xây dựng nhà ở?
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa ký Quyết định số 21/2023/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung Điều 4 Quyết định số 26/2018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ thí điểm thành lập Đội Quản lý trật tự xây dựng đô thị trực thuộc Ủy ban nhân dân quận, huyện, thị xã tại thành phố Hà Nội.
Quyết định nêu rõ, tiếp tục kéo dài thời gian thực hiện thí điểm Đội Quản lý trật tự xây dựng đô thị trực thuộc Ủy ban nhân dân quận, huyện, thị xã tại thành phố Hà Nội kể từ ngày 10/8/2023 cho đến khi có quyết định chính thức của cơ quan có thẩm quyền về mô hình tổ chức quản lý trật tự xây dựng đô thị thuộc Ủy ban nhân dân quận, huyện, thị xã tại thành phố Hà Nội.
Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/8/2023 và thay thế Quyết định số 35/2020/QĐ-TTg ngày 09/12/2020 của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung Điều 4 Quyết định số 26/2018/QĐ-TTg ngày 22/6/2018 của Thủ tướng Chính phủ thí điểm thành lập Đội Quản lý trật tự xây dựng đô thị trực thuộc Ủy ban nhân dân quận, huyện, thị xã tại thành phố Hà Nội.
Theo Quyết định số 26/2018/QĐ-TTg ngày 22/6/2018 của Thủ tướng Chính phủ, đội quản lý trật tự xây dựng đô thị là tổ chức hành chính trực thuộc UBND quận, huyện, thị xã tại TP Hà Nội, có chức năng tham mưu, giúp UBND cấp huyện thực thi các quy định pháp luật trong lĩnh vực trật tự xây dựng đô thị.
Đội được trang bị phương tiện làm việc theo quy định của pháp luật, chịu sự chỉ đạo, quản lý của UBND cấp huyện và sự chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ của Sở Xây dựng.
Nhiệm vụ của đội quản lý trật tự xây dựng đô thị là xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra các trường hợp vi phạm trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn, phát hiện, lập hồ sơ xử lý các trường hợp vi phạm trật tự xây dựng đô thị theo quy định của pháp luật và theo quy định của UBND TP Hà Nội.
Đội quản lý trật tự xây dựng đô thị có quyền đề xuất Chủ tịch UBND cấp huyện, chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo thẩm quyền.
N.Vũ