Hà Nội đặt mục tiêu kiểm soát toàn bộ chất thải rắn công nghiệp phát sinh tại các khu công nghệ cao, khu công nghiệp, cụm công nghiệp; đồng thời lập danh sách và theo dõi 100% cơ sở thu gom, tập kết, tái chế phế liệu trên địa bàn.
Theo đó, thành phố sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý các cơ sở hoạt động không phép, gây ô nhiễm hoặc tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, qua đó từng bước đưa hoạt động thu gom, tái chế phế liệu vào nền nếp.
Rà soát toàn bộ cơ sở, kiểm soát nguồn chất thải công nghiệp
Mục tiêu trên được UBND TP. Hà Nội đặt ra tại Kế hoạch số 354/KH-UBND về tăng cường công tác quản lý chất thải rắn công nghiệp và hoạt động của các cơ sở thu gom, tập kết, phân loại, sơ chế, tái chế phế liệu trên địa bàn.
Theo kế hoạch, thành phố hướng tới xây dựng cơ chế quản lý thống nhất đối với chất thải rắn công nghiệp và các cơ sở hoạt động trong lĩnh vực phế liệu. Một trong những yêu cầu trọng tâm là không để xảy ra tình trạng chất thải rắn công nghiệp, phế liệu bị xả ra môi trường không đúng quy định, đồng thời khuyến khích tối đa việc phân loại, tái chế và đưa chất thải trở lại chuỗi sản xuất.
Hà Nội phấn đấu 100% chất thải rắn công nghiệp phát sinh tại các khu công nghệ cao, khu công nghiệp và cụm công nghiệp được thu gom, xử lý theo quy định. Thành phố cũng yêu cầu 100% cơ sở, địa điểm hoạt động thu gom, tập kết, phân loại, sơ chế và tái chế phế liệu được lập danh sách quản lý, theo dõi.
Hà Nội tăng cường rà soát, quản lý các cơ sở thu gom, tập kết và tái chế phế liệu nhằm hạn chế ô nhiễm môi trường và nguy cơ cháy nổ. (Ảnh minh hoạ/Báo Dân Trí)
Việc thống kê sẽ không chỉ dừng ở số lượng cơ sở mà còn tập trung xác định vị trí, quy mô, loại hình hoạt động, tình trạng pháp lý và những vấn đề tồn tại. Các cơ sở sẽ được phân loại theo mức độ nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, cháy nổ, mất an toàn hoặc ảnh hưởng đến khu dân cư để có phương án quản lý phù hợp.
Thành phố đặc biệt lưu ý các cơ sở tập kết, thu gom, tái chế phế liệu nằm trong khu dân cư, sử dụng đất không đúng mục đích, hoạt động không phù hợp quy hoạch hoặc không bảo đảm các điều kiện về môi trường và phòng cháy, chữa cháy.
Các cơ sở có hoạt động tập kết, đốt, nung, tái chế phế liệu gây ô nhiễm hoặc có nguy cơ cháy nổ cao; các điểm xả thải, chôn lấp chất thải không đúng quy định cũng thuộc diện tập trung kiểm tra.
Đối với những cơ sở không đủ điều kiện hoạt động, nằm tại địa điểm không phù hợp hoặc gây ô nhiễm, mất an toàn, thành phố yêu cầu áp dụng biện pháp dừng hoạt động, di dời hoặc xử lý theo quy định. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng, tái phạm, cố tình không chấp hành hoặc có dấu hiệu tội phạm sẽ được chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý.
Theo kế hoạch, việc kiểm tra cũng gắn với trách nhiệm khắc phục đầy đủ các vi phạm liên quan đến bảo vệ môi trường, đất đai và trật tự xây dựng. Thành phố yêu cầu các địa phương không chỉ xử lý cơ sở vi phạm đang tồn tại mà còn phải kiểm soát để ngăn những điểm tập kết, tái chế phế liệu mới phát sinh.
Tăng tái chế, hướng tới quản lý phế liệu theo chuỗi
Song song với kiểm soát và xử lý vi phạm, Hà Nội định hướng tăng khả năng tái sử dụng nguồn chất thải công nghiệp và phát triển các mô hình tái chế theo hướng hiện đại.
UBND các xã, phường được yêu cầu tăng cường quản lý địa bàn, kịp thời phát hiện các điểm tập kết phế liệu tự phát, nhất là những cơ sở có quy mô lớn hình thành trong khu dân cư hoặc tại các vị trí không phù hợp quy hoạch. Các cơ sở từng bị xử lý cũng phải được theo dõi thường xuyên, bảo đảm thực hiện đầy đủ yêu cầu khắc phục và không hoạt động trở lại khi chưa đáp ứng điều kiện.
Thành phố đồng thời khuyến khích phát triển các dự án tái chế, xử lý chất thải rắn công nghiệp, các mô hình kinh tế tuần hoàn và những cơ sở ứng dụng công nghệ tiên tiến, hạn chế tác động đến môi trường.
Theo định hướng này, chất thải được quản lý theo nguyên tắc giảm thiểu, thu hồi, tái sử dụng và tái chế, thay vì chủ yếu xử lý ở khâu cuối cùng. Thành phố cũng đặt yêu cầu nghiên cứu, ứng dụng công nghệ xử lý đối với các loại chất thải phát sinh từ công nghiệp năng lượng tái tạo.
Một nội dung khác được nhấn mạnh là nâng hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước. Trong quá trình rà soát, kiểm tra và xử lý, các đơn vị phải kịp thời trao đổi thông tin, phối hợp giải quyết những vụ việc phức tạp hoặc vượt thẩm quyền của địa phương.
Hà Nội cũng từng bước xây dựng và cập nhật cơ sở dữ liệu về các cơ sở thu gom, tập kết và tái chế phế liệu. Đây được xem là nền tảng để cơ quan quản lý theo dõi tình trạng hoạt động, phục vụ công tác kiểm tra, giám sát và xử lý khi phát sinh vi phạm.
Theo báo cáo được dẫn tại kế hoạch, trung bình mỗi năm cả nước phát sinh khoảng 23-25 triệu tấn chất thải công nghiệp thông thường và khoảng 800.000 tấn chất thải nguy hại, với tốc độ gia tăng 10-12% mỗi năm.
Trong bối cảnh lượng chất thải tiếp tục tăng, việc siết quản lý tại các cơ sở phát sinh, thu gom và tái chế phế liệu có ý nghĩa không chỉ đối với môi trường mà còn liên quan đến an toàn phòng cháy, chữa cháy và chất lượng sống tại các khu dân cư. Hà Nội đang hướng tới việc chuyển hoạt động này từ quản lý theo từng điểm riêng lẻ sang kiểm soát theo toàn bộ chuỗi, từ phát sinh, thu gom đến xử lý, tái chế và đưa vật liệu trở lại sản xuất.
Thanh Phong