Hà Nội thúc đẩy nông nghiệp xanh, nâng giá trị nông sản từ mô hình cây sen

Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển nông nghiệp xanh theo hướng ứng dụng công nghệ, nâng giá trị nông sản và gắn sản xuất với bảo vệ môi trường. Từ các mô hình trồng sen thích ứng với điều kiện tự nhiên đến sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, cơ giới hóa và kết hợp du lịch trải nghiệm, thành phố hướng tới nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững.

Từ mô hình cây sen đến hướng phát triển nông nghiệp đa giá trị

Trong định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, cây sen đang được Hà Nội khai thác theo hướng đa giá trị, kết hợp trồng trọt với chế biến, xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch. Thay vì chỉ tiêu thụ hoa tươi, người trồng có thể tận dụng nhiều bộ phận của cây sen để phát triển các sản phẩm như trà sen, hạt sen, ngó sen, lá sen và các sản phẩm chế biến khác, qua đó nâng giá trị thu được trên cùng diện tích canh tác.

Theo thông tin tại hội nghị tổng kết dự án được công bố ngày 9/9/2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã triển khai dự án xây dựng mô hình sản xuất hoa sen gắn với xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu và phát triển du lịch tại một số tỉnh Đồng bằng sông Hồng giai đoạn 2025-2026. Dự án xây dựng 3 mô hình tại 4 điểm trình diễn, với tổng diện tích 22,5ha và 18 hộ dân tham gia tại Hà Nội và Hưng Yên. Trong năm 2026, do kinh phí được điều chỉnh, phạm vi triển khai tiếp tục tập trung tại Hà Nội.

Kết quả theo dõi năm 2025 cho thấy các giống sen được lựa chọn có khả năng thích nghi khá tốt, tỷ lệ sống đạt 90-93%. Hiệu quả kinh tế tại Hà Nội đạt khoảng 251,46 triệu đồng/ha, còn tại Hưng Yên đạt khoảng 253,45 triệu đồng/ha. Theo đánh giá của dự án, hiệu quả kinh tế cao hơn phương thức sản xuất đại trà tại địa phương từ 35,29-36,36%. Đây là số liệu của năm 2025, có thể dùng làm cơ sở tham chiếu khi đánh giá quá trình triển khai các mô hình trong năm tiếp theo.

Một trong những giải pháp được áp dụng là lựa chọn giống có thời gian sinh trưởng và thời điểm ra hoa khác nhau nhằm kéo dài mùa thu hoạch. Theo số liệu dự án, trong khi nhiều giống sen thường tàn dần vào cuối tháng 8 đến tháng 9, giống Quan Âm có thể tiếp tục cho hoa đến tháng 10-11. Giá hoa sen chính vụ khoảng 3.000-4.000 đồng/bông, trong khi hoa Quan Âm vào giai đoạn trái vụ có thể đạt 6.000-8.000 đồng/bông. Việc phân bổ giống phù hợp giúp người trồng có thêm cơ hội tiếp cận phân khúc thị trường có giá trị cao hơn.

Tại Hợp tác xã Trà sen Tân An, xã Hòa Xá, mô hình trồng sen được triển khai trên diện tích 7,5ha với sự hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội trong năm 2026. Theo thông tin công bố trong tháng 9 và tháng 10, hợp tác xã có tổng diện tích trồng sen khoảng 17,5ha. Vào thời điểm sen nở rộ, năng suất bình quân đạt khoảng 20.000 bông/ha, lượng cung ứng ra thị trường khoảng 5.000-7.000 bông mỗi ngày. Hoa phục vụ ướp trà có giá khoảng 25.000-30.000 đồng/bông, cho thấy chế biến và lựa chọn phân khúc tiêu thụ có thể tạo chênh lệch giá trị đáng kể so với hoa tươi thông thường.

Với năm 2026, phương án hạch toán của dự án dự kiến mô hình sen Bách Diệp tại Hà Nội đạt doanh thu khoảng 585 triệu đồng/ha, chi phí khoảng 313,5 triệu đồng/ha và lợi nhuận khoảng 270,85 triệu đồng/ha. Đây là số liệu dự kiến theo phương án sản xuất, không nên xem là kết quả quyết toán cuối vụ. Kết quả thực tế sẽ phụ thuộc vào năng suất, giá bán, chi phí đầu vào và khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Bên cạnh giá trị từ hoa, việc phát triển các sản phẩm chế biến và kết hợp du lịch sinh thái được kỳ vọng giúp mở rộng nguồn thu cho người dân. Tuy nhiên, để mô hình phát triển ổn định, cần tiếp tục hoàn thiện nhãn hiệu, bao bì, truy xuất nguồn gốc và quy trình chế biến; đồng thời tăng cường kết nối giữa người trồng, hợp tác xã, doanh nghiệp phân phối và đơn vị lữ hành. Những hạn chế về đầu ra, hạ tầng trải nghiệm và liên kết chuỗi vẫn là các vấn đề cần giải quyết trước khi nhân rộng mô hình.

Mở rộng sản xuất xanh, nâng cao hiệu quả và bảo vệ môi trường

Không chỉ tập trung vào cây sen, hoạt động khuyến nông Hà Nội còn hướng đến ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường liên kết tiêu thụ.

Trong năm 2025, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội xây dựng 14 mô hình trồng trọt, trong đó 8 mô hình đã được triển khai; đồng thời thực hiện 7 mô hình chăn nuôi với quy mô 43.330 con vật nuôi và 3 mô hình thủy sản theo hướng VietGAP trên diện tích 20ha mặt nước. Sang năm 2026, mô hình sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP được triển khai trên diện tích 20ha với sự tham gia của 72 hộ. Các mô hình tập trung chuyển giao kỹ thuật, cải thiện chất lượng sản phẩm và từng bước đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Cơ giới hóa là một hướng đi khác nhằm giảm chi phí và nâng hiệu quả sử dụng lao động. Mô hình mạ khay, cấy máy được triển khai trên quy mô 300ha tại 4 xã trong năm 2026. Theo thông tin được dẫn từ Báo Nông nghiệp và Môi trường, hiệu quả kinh tế của mô hình cao hơn phương thức sản xuất đối chứng khoảng 9-11 triệu đồng/ha. Việc tăng cường cơ giới hóa giúp giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, đồng thời tạo điều kiện tổ chức sản xuất tập trung hơn.

Ở nhóm sản xuất ứng dụng công nghệ cao, mô hình trồng nho Hạ Đen và nho sữa của Hợp tác xã Nông nghiệp Xứ Đoài tại xã Hưng Đạo kết hợp nhà màng, hệ thống tưới nhỏ giọt và cơ giới hóa. Theo bài viết đăng ngày 21/10/2026, diện tích trồng nho của trang trại khoảng 5.000m², sản lượng mỗi năm đạt 4-5 tấn quả. Giá bán được công bố khoảng 150.000 đồng/kg đối với nho Hạ Đen và 180.000 đồng/kg đối với nho sữa. Mô hình cho thấy tiềm năng nâng giá trị nông sản khi lựa chọn sản phẩm phù hợp và đầu tư vào quy trình canh tác.

Dù vậy, phát triển nông nghiệp xanh không chỉ dừng ở việc ứng dụng máy móc hay công nghệ mới. Hiệu quả môi trường cần được xem xét thông qua việc sử dụng hợp lý nước tưới, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, kiểm soát chất thải, bảo vệ đất và nguồn nước. Đây là những yếu tố quan trọng để hạn chế tác động tiêu cực từ sản xuất, đồng thời duy trì khả năng canh tác lâu dài.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thành phố hiện có 406 mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và 182 chuỗi chăn nuôi, trồng trọt hoạt động hiệu quả. Định hướng đến năm 2030 là phát triển nền nông nghiệp hiện đại, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao và công nghệ thông minh, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và kết hợp sản xuất với du lịch sinh thái.

Để hiện thực hóa định hướng này, việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị cần được chú trọng hơn. Nông dân và hợp tác xã cần phối hợp với doanh nghiệp chế biến, phân phối và đơn vị dịch vụ ngay từ khâu lựa chọn giống, quy trình canh tác đến sơ chế, bảo quản và tiêu thụ. Với các sản phẩm đặc trưng như sen, xây dựng nhãn hiệu, phát triển sản phẩm OCOP và truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần tăng độ nhận diện, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và mở rộng kênh bán hàng.

Từ các mô hình cây sen đến những vùng sản xuất ứng dụng công nghệ cao, hướng đi của nông nghiệp Hà Nội đang chuyển dần từ chú trọng sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và hiệu quả sử dụng tài nguyên. Để quá trình chuyển đổi mang lại kết quả lâu dài, cần tiếp tục hoàn thiện liên kết thị trường, nâng năng lực chế biến và bảo đảm các tiêu chí môi trường được thực hiện thực chất. Đây là cơ sở để nâng sức cạnh tranh của nông sản, cải thiện thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển nông nghiệp Thủ đô theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.

Đinh Toàn