Kết quả giám sát chuyên đề của HĐND TP Hải Phòng về “thực hiện đầu tư dở dang, kéo dài một số dự án phát triển đô thị” vào tháng 7.2018 (mới được công khai) cho thấy, 3 dự án do Công ty TNHH MTV Thương mại đầu tư phát triển đô thị đã và đang tác động xấu tới quyền lợi đất đai, nhà ở của hơn 8.000 hộ dân.
Được biết, 3 dự án chậm tiến độ do công ty TNHH MTV Thương mại đầu tư phát triển đô thị (gọi tắt là Công ty) thực hiện gồm: Dự án đầu tư và phát triển hạ tầng kỹ thuật KĐT mới Ngã 5- sân bay Cát Bi; dự án tuyến đường trục chính có mặt cắt ngang rộng 100m Lạch Tray – Hồ Đông; Dự án đầu tư xây dựng KĐT mới Lạch Tray – Hồ Đông).
Về dự án tuyến đường trục chính Lạch Tray – Hồ Đông, tổng mức đầu tư được duyệt là 4.384,565 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách. Dự án có quy mô sử dụng đất 107,18ha, ảnh hưởng đến 1.997 hộ dân; diện tích đất đã GPMB 38,02%. 23,9 ha đất đã được san lấp mặt bằng, thi công xây dựng 58,7% tổng diện tích đất đã thu hồi bằng 22,3% quy mô sử dụng đất của dự án, gồm: 15,1 ha đất khu tái định cư Nam Hải; công trình hạ tầng kỹ thuật: 8,8 ha.
Chủ đầu tư cho biết, dự án đã triển khai được 10 năm (2008 – 2018), khối lượng công trình đã được nghiệm thu là 360,7/4.384 tỷ đồng bằng 8,23% tổng mức đầu tư; đã giải ngân 129,6 tỷ đồng (ngân sách thành phố: 95 tỷ đồng; nguồn thu tái định cư của Dự án đầu tư và phát triển hạ tầng kỹ thuật KĐT mới Ngã 5 – Sân bay Cát Bi: 34,6 tỷ đồng), nợ đọng xây dựng cơ bản là 231,1 tỷ đồng.
Tiếp theo, dự án xây dựng KĐT mới Lạch Tray – Hồ Đông có tổng mức đầu tư 3.020,64 tỷ đồng từ nguồn vốn của chủ đầu tư và huy động hợp pháp khác, thời gian thực hiện 10 năm (2010-2020). Với quy mô sử dụng đất 172,08 ha hai bên tuyến đường 100m Lạch Tray – Hồ Đông, dự án có ảnh hưởng đến khoảng 3.300 hộ dân quận Hải An và Ngô Quyền.
Đến nay, đã hơn 7 năm thực hiện, nhưng dự án có tiến độ rất chậm: hiện đang triển khai cắm mốc giới. Được biết, UBND TP Hải Phòng đã có Thông báo 158/TB-UB ngày 13.6.2012 thu hồi 172,8 ha đất để thực hiện dự án, nhưng chưa có phương án bồi thường nào được phê duyệt. Dự án chưa triển khai thi công nên chủ đầu tư chưa huy động vốn.
Tiếp theo là dự án đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật KĐT mới Ngã 5 – sân bay Cát Bi với tổng mức đầu tư được duyệt 1.881,008 tỷ đồng (vốn ngân sách 785,322 tỷ đồng; vốn huy động, tài trợ hợp pháp và vốn có nguồn gốc sử dụng đất chậm nộp 1.095,686 tỷ đồng). Dự án có quy mô sử dụng đất 304,96 ha, có ảnh hưởng tới 22.015 hộ dân; diện tích đất đã GPMB 66,01% tương ứng 201,3ha/209,6ha đất đã có phương án bồi thường, GPMB.
Dự án này đã hoàn thành thi công xây lắp khoảng hơn 185 ha. Khối lượng công trình được đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước đã được nghiệm thu là 781,9/785,322 tỷ đồng, ngân sách đã cấp cho dự án 712,4 tỷ đồng bằng 91,11% khối lượng đã nghiệm thu. Đến nay, trong cơ cấu đầu tư từ vốn ngân sách thành phố còn hạng mục đường vành khuyên Ngã 5 Lạc Viên (khoảng 2ha) chưa thu hồi được mặt bằng để thực hiện đầu tư.
Tổng sản lượng đầu tư hoàn thành từ nguồn vốn huy động ước đạt 1.887,1 tỷ đồng, đã giải ngân 1.602,2 tỷ đồng. Nợ đọng xây dựng cơ bản 354,4 tỷ đồng (nguồn ngân sách nhà nước 69,5 tỷ đồng; nguồn vốn huy động 284,9 tỷ đồng). Tổng diện tích đã được GPMB và bàn giao cho 19 nhà đầu tư thứ phát là 16,66 ha. Đến nay, các nhà đầu tư thứ phát đã đầu tư xây dựng khoảng 10,5ha. Tổng số hộ dân được bố trí tái định cư, cải thiện điều kiện ở là 5.056 hộ dân (trong đó 1.456 lô đất được đầu tư cơ sở hạ tầng trong quy hoạch đất ở đô thị đã được CĐT chuyển nhượng, bàn giao cho các hộ dân với tổng diện tích 44,16ha/67,14ha, đã cấp GCNQSD đất cho 1.184 hộ dân).
Đến nay, đã giải ngân khối lượng hoàn thành 1.602,2 tỷ đồng, còn lại nguồn tiền hơn 600 tỷ đồng huy động từ khách hàng có nhu cầu sử dụng đất đã nhận chuyển nhượng nhưng chưa được giao đất ở do chưa có mặt bằng (13,3ha).
Trong quá trình thực hiện dự án, có phát sinh tài sản là tòa nhà Trung tâm thương mại Cát Bi Plaza với tổng giá trị đề nghị quyết toán là 349 tỷ đồng – trong đó, vốn ngân sách nhà nước TP cấp 50 tỷ, nguồn vốn kinh doanh và quỹ 193 tỷ đồng, nguồn tiền lưu động từ khách hàng ứng trước 71 tỷ đồng và nợ các nhà thầu là 35 tỷ đồng. Hiện đã có chủ trương bàn giao tài sản này cho TP quản lý; Công ty đang làm thủ tục quyết toán dự án để làm căn cứ thực hiện bàn giao.
UBND TP Hải Phòng xác định, việc triển khai 3 dự án trên còn dở dang, chậm trễ, kéo dài, đầu tư chưa dứt điểm, nhất là đối với các hạng mục dự án không được đầu tư từ nguồn vốn ngân sách, các lô đất phát triển đô thị đang đầu tư dở dang; hạng mục đường vành khuyên Ngã 5 Lạc Viên (khoảng 2ha) được đầu tư từ nguồn vốn ngân sách chưa giải phóng được mặt bằng để triển khai.
Hiệu quả sử dụng đất thấp; công tác GPMB chậm, còn làm theo kiểu “dễ làm, khó bỏ” nên còn tình trạng “xôi đỗ”, còn nhiều diện tích đất chưa được giải phóng. Một số khu đất đã có đầu tư hạ tầng, nhưng còn để hoang hóa, có hiện tượng đầu cơ đất đai, ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị và vệ sinh môi trường.
TP Hải Phòng kết luận, 3 dự án này còn tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích về đất đai, nhà ở tái định cư ước khoảng 8.240 hộ dân (theo báo cáo của các địa phương: Giá trị thế chấp, chuyển nhượng quyền sử dụng đất giảm khoảng 40-45%; không thực hiện được việc chia lô, tách thửa; gặp nhiều khó khăn trong xây dựng, sửa chữa nhà,…). Dự án chậm triển khai còn làm phát sinh tình trạng khiếu nại, khiếu kiện, tập trung đông người.
Về vai trò của cơ quan chức năng cũng như nguyên nhân, hướng xử lý cho tình trạng này, Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin trong các bài viết tiếp theo./.
Lương Nguyên