Hải quan mạnh tay xử lý gian lận xuất xứ, bảo vệ lợi ích doanh nghiệp chân chính

Trước diễn biến phức tạp của tình trạng gian lận thương mại, giả mạo xuất xứ hàng hóa, lực lượng hải quan đã tăng cường kiểm tra tại các cửa khẩu, liên tiếp phát hiện nhiều vụ vi phạm nghiêm trọng.

Triển khai nghiêm túc Quyết định số 824/QĐ-TTg ngày 04/7/2019 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý nhà nước chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại và gian lận xuất xứ, đồng thời thực hiện Kế hoạch số 3362/KH-CHQ của Cục Hải quan, thời gian qua, Chi cục Điều tra chống buôn lậu đã chủ động xây dựng, triển khai quyết liệt Chuyên đề số 66/CĐ-ĐTCBL ngày 17/4/2025, tập trung kiểm tra, kiểm soát hoạt động xuất nhập khẩu tại các địa bàn trọng điểm.

Qua công tác thu thập, phân tích thông tin, tổ chức phối hợp kiểm tra thực tế, lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều vụ việc vi phạm nghiêm trọng liên quan đến gian lận xuất xứ, giả mạo nhãn hiệu và chuyển tải bất hợp pháp, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng lớn đến uy tín hàng hóa mang nhãn “Made in Vietnam” trên thị trường quốc tế.

Cụ thể, ngày 24/4/2025 tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn), Tổ công tác Đội 1 (Chi cục Điều tra chống buôn lậu) phối hợp với Hải quan địa phương kiểm tra một lô hàng quá cảnh từ Trung Quốc đi Lào.

Dù doanh nghiệp khai báo gồm 35 mục hàng, kết quả kiểm tra cho thấy chỉ có 2 mục khớp với khai báo. 33 mục hàng còn lại có nhiều sai lệch về số lượng, chủng loại, và nhãn hiệu; đặc biệt phát hiện 91 mục hàng không khai báo, trong đó có hơn 5.000 sản phẩm thời trang như giày, dép, quần áo, đồng hồ… nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đáng chú ý, trong số này có gần 2.000 sản phẩm, chủ yếu là giày dép đã được dán nhãn sẵn “Made in Vietnam”, dù không rõ nguồn gốc và không phải hàng hóa xuất xứ từ Việt Nam. Nếu trót lọt, số hàng này sẽ được tiêu thụ ở nước thứ ba, gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Chỉ chưa đầy ba tuần sau, ngày 13/5/2025, tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Quảng Ninh), lực lượng Hải quan tiếp tục phát hiện một lô hàng quá cảnh từ Trung Quốc đi Campuchia có dấu hiệu vi phạm tương tự.

Mặc dù doanh nghiệp khai báo chỉ có 11 mục hàng, nhưng thực tế kiểm tra cho thấy chỉ 2 mục khớp khai báo, còn lại sai lệch về số lượng hoặc không có hàng thật.

Nghiêm trọng hơn, lực lượng chức năng phát hiện 25 mục hàng không có trong khai báo, trong đó có 3.200 đôi dép sục nhựa gắn nhãn hiệu Crocs và 1.720 áo thun gắn nhãn Chanel, Dior, Loewe. Một phần các sản phẩm này gắn nhãn “Made in Vietnam” hoặc “Made in Thailand”, tiềm ẩn nguy cơ làm giả xuất xứ để né tránh thuế và tạo lợi thế cạnh tranh không công bằng.

Song song với kiểm soát hàng quá cảnh, lực lượng Hải quan cũng tăng cường kiểm tra hàng nhập khẩu theo loại hình sản xuất, xuất khẩu.

Ngày 10/5/2025, tại cửa khẩu Chi Ma (Lạng Sơn), Hải quan phát hiện một lô hàng do doanh nghiệp tại Hà Nội nhập khẩu 57 mục nguyên liệu, trong đó có tới 53 mục hàng không thể hiện xuất xứ trên nhãn hàng hóa vi phạm nghiêm trọng quy định ghi nhãn và xuất xứ.

Do không có tài liệu chứng minh nguồn gốc, toàn bộ lô hàng đã bị xử phạt hành chính và buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

Việc phát hiện liên tiếp ba vụ việc có tính chất nghiêm trọng cho thấy thủ đoạn gian lận ngày càng tinh vi, có tổ chức, có dấu hiệu lợi dụng chính sách quá cảnh và sản xuất xuất khẩu để hợp thức hóa hàng hóa không rõ nguồn gốc.

Những hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn đe dọa trực tiếp đến uy tín hàng hóa mang thương hiệu Việt Nam, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường thương mại lành mạnh trong bối cảnh nước ta đang tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Đại diện Chi cục Điều tra chống buôn lậu khẳng định sẽ tiếp tục đẩy mạnh thu thập thông tin, tăng cường phối hợp giữa các lực lượng và kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo đúng quy định pháp luật, qua đó góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia và cộng đồng doanh nghiệp chân chính.

Quang Anh