Trước làn sóng cách mạng công nghệ 4.0, ngành Hải quan hướng tới “Customs tech”, nghĩa là ứng dụng những xu hướng công nghệ mới, như Blockchain, nhằm kiểm soát hàng hóa theo chuỗi trong kiểm tra chuyên ngành, thông quan hàng hóa.
Báo
cáo tại Hội nghị “Tạo thuận lợi thương mại” do Ban phát triển kinh tế tư nhân
phối hợp với Tổng cục Hải quan tổ chức ngày 10/9, hiện 100% hàng hóa xuất nhập
khẩu trong hệ thống quản lý hải quan hiện nay được mã hóa, 100% tờ khai hải
quan được làm tự động. Công nghệ, phần mềm hiện đại cũng được cơ quan này ứng
dụng trong cơ chế hải quan một cửa. Tuy nhiên, trước làn sóng cách mạng
công nghệ 4.0, ngành này cũng hướng tới “Customs tech”, nghĩa là ứng dụng những
xu hướng công nghệ mới, như Blockchain, nhằm kiểm soát hàng hóa theo chuỗi
trong kiểm tra chuyên ngành, thông quan hàng hóa.
Ông Hải Phó cục trưởng Cục Quản lý giám sát hải quan
(Tổng cục Hải quan) cho biết: “Kỳ vọng 3-5 năm nữa, Blockchain sẽ được đưa vào
lĩnh vực hải quan để thông qua một lộ trình nghiên cứu cụ thể”. Để việc ứng
dụng này triển khai thực tế nhanh hơn thì “ngành hải quan không thể đi một
mình, mà cần sự đồng hành của nhiều bộ, ngành khác”.
Cơ chế này bước đầu sẽ được thí điểm từ năm 2020
dưới sự hỗ trợ kỹ thuật của Liên minh Tạo thuận lợi Thương mại toàn cầu (GATF).Cũng theo ông Hải,
song song với phát triển, áp dụng công nghệ mới nhằm giảm thiểu chi phí, rút
ngắn thời gian thông quan hàng hóa, hải quan sẽ sớm có cơ chế bảo lãnh thông
quan.
Ông Eric Miller – Cố vấn cao cấp GATF giải thích
cụ thể hơn: bản chất của mô hình này là tách biệt việc thông quan, giải phóng
hàng hoá tại cửa khẩu. Ở đó, doanh nghiệp được giải phóng hàng hóa, chỉ thực
hiện các nghĩa vụ về thuế, yêu cầu điều kiện, giấy phép về kiểm tra chuyên
ngành sau khi thông quan hàng hóa.
 |
| Việt Nam dứt khoát phải cắt giảm được 50% điều kiện kinh doanh và 50% thủ tục kiểm tra chuyên ngành |
Tại Mỹ, hệ thống bảo lãnh thông quan điện tử được ứng
dụng từ năm 1930 và hiện nhiều quốc gia khác như Canada, Phần Lan, Na Uy, Thụy
Điển... cũng đã ứng dụng để tạo thuận lợi thương mại. Các đơn vị xuất khẩu,
nhập khẩu, thương nhân sử dụng hệ thống này sẽ được bảo đảm rằng họ tuân thủ
tất cả các quy định của Chính phủ liên quan đến thương mại hàng hóa bao gồm:
đóng thuế, thực hiện các yêu cầu điều kiện, giấy phép... Nhờ đó, hàng hóa khi
làm thủ tục hải quan sẽ được giải phóng trong thời gian nhanh nhất.
Cho rằng doanh nghiệp Việt Nam đang bị "bủa vây
bởi thủ tục kiểm tra chuyên ngành", ông Trương Đình Tuyển - nguyên Bộ
trưởng Bộ Thương Mại nhận định, bảo lãnh thông quan sẽ là một giải pháp để cân
bằng giữa tạo thuận lợi thương mại và quản lý rủi ro. Việt Nam cần nghiên cứu
kỹ để gỡ nút thắt này.
Bên cạnh việc áp dụng công nghệ mới, cắt giảm điều
kiện kinh doanh, thủ tục kiểm tra chuyên ngành vẫn sẽ là mục tiêu được các bộ,
ngành theo đuổi khi khâu thông quan còn nhiều vướng mắc.
Theo thống kê, tính đến cuối năm 2017, Việt Nam đã
tiết kiệm được 205 triệu USD, tương đương 4.000 tỷ đồng, giảm 15 triệu giờ lưu
kho hàng hóa xuất khẩu và 33 triệu giờ với hàng hóa nhập khẩu. Co được kết quả
trên là nhờ Việt Nam áp dụng cơ chế một cửa quốc giá, cắt giảm dòng cần kiểm
tra chuyên ngành, cũng như điều kiện kinh doanh.
Ông Mai Tiến Dũng – Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ nhấn
mạnh: Mục tiêu cắt giảm 50% điều kiện kinh doanh và 50% thủ tục kiểm tra chuyên
ngành, theo nhận định của đại diện Chính phủ "dứt khoát phải hoàn thành,
không thể lùi", dù tỷ lệ hoàn thành lần lượt hơn 34% và 31%.
Hiện nay, các Bộ, ngành đăng ký giảm 28% điều kiện
kinh doanh và 25% thủ tục kiểm tra chuyên ngành. 23 dự thảo Nghị định cắt giảm
điều kiện kinh doanh đang được các Bộ trình Chính phủ, khi thông qua sẽ giúp
doanh nghiệp giảm chi phí phi chính thức, tạo thuận lợi thương mại. Ngày 30/9,
Văn phòng Chính phủ sẽ trình Thủ tướng ký ban hành các Nghị định này.
Vân Anh