Việc triển khai Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) đã góp phần giúp thương mại giữa Việt Nam và Đức tăng trưởng tích cực, từ gần 10 tỷ USD năm 2020 lên 11,7 tỷ USD năm 2024 và dự kiến lên 13,3 tỷ USD năm 2025. Hiện, Đức là đối tác thương mại lớn thứ hai của Việt Nam ở châu Âu. Đức cũng là cửa ngõ trung chuyển quan trọng của hàng hóa Việt Nam sang các thị trường khác ở châu Âu.
Thương mại song phương tiếp tục phát triển
Đánh giá từ đại diện Bộ Công Thương cho biết: trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động, quan hệ hợp tác thương mại giữa Việt Nam – Đức những năm qua vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực. Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam – EU (EVFTA) đã đóng góp đáng kể, tạo động lực thúc đẩy thương mại song phương tiếp tục phát triển.
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, tính đến hết tháng 10 năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam – Đức đạt hơn 11,1 tỷ USD, tăng 15,1% so với 10 tháng đầu năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Đức đạt gần 7,8 tỷ USD và nhập khẩu đạt gần 3,2 tỷ USD, lần lượt tăng 19% và 7,2% so với cùng kỳ năm 2024.
Hiện Đức là đối tác thương mại lớn thứ hai của Việt Nam ở châu Âu, chiếm hơn 17% xuất khẩu của Việt Nam sang EU.
Đặc biệt, việc triển khai Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) đã góp phần giúp thương mại giữa Việt Nam và Đức tăng trưởng tích cực, từ gần 10 tỷ USD năm 2020 lên 11,7 tỷ USD năm 2024 và dự kiến lên 13,3 tỷ USD năm 2025.
Trong đó, xuất khẩu Việt Nam sang Đức tăng từ 6,64 tỷ USD năm 2020 lên 7,95 tỷ USD năm 2024 và dự kiến đạt 9,33 tỷ USD năm 2025, tương đương mức tăng khoảng 40% trong cả giai đoạn. Nhập khẩu tăng chậm hơn ở mức khoảng 20% từ 3,35 tỷ USD năm 2020 lên 3,77 tỷ USD năm 2024 và dự kiến đạt 4,03 tỷ USD năm 2025.
Trong nhóm hàng nông thủy sản, tăng trưởng ấn tượng nhất phải kể đến cà phê. Kim ngạch xuất khẩu cà phê sang Đức tăng từ 350,4 triệu USD năm 2020 lên 602,9 triệu USD năm 2024 và dự kiến lên 1,18 tỷ USD năm 2025, tương đương mức tăng khoảng 72% đến gần 100%.
Mặt hàng rau quả tăng từ 19,9 triệu USD năm 2020 lên 60,2 triệu USD năm 2024 và dự kiến đạt 81,5 triệu USD năm 2025 tương đương tăng trưởng trên 200%.
Ngoài ra, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Đức cũng tăng trưởng tích cực trong bối cảnh chưa dỡ bỏ được thẻ vàng IUU khi đạt 180,9 triệu USD năm 2020 lên 202,3 năm 2024 và dự kiến năm 2025 lên gần 219,6 triệu USD, tương đương mức tăng 20% trong cả giai đoạn.
Năm 2025, thương mại Việt Nam - Đức đã có những tăng trưởng tích cực, khi kim ngạch thương mại song phương đạt trên 11,14 tỷ USD sau 10 tháng, tăng 15,1% so với 10 tháng năm 2024. Thương vụ Việt Nam tại Đức đánh giá: "Tốc độ tăng trưởng cao một phần là do kinh tế Đức đang có dấu hiệu hồi phục sau 2 năm suy thoái. GDP của Đức năm 2025 dự kiến có tăng trưởng (dù rất nhỏ), bên cạnh đó giá một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Đức tăng mạnh dẫn đến kim ngạch xuất khẩu tăng trong khi về lượng tăng không nhiều".
Cơ hội và thách thức
Thương vụ Việt Nam tại Đức, cho biết trong bối cảnh cạnh tranh thương mại toàn cầu, các doanh nghiệp Đức và châu Âu đang điều chỉnh chiến lược chuỗi cung ứng theo hướng đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường hợp tác sản xuất với những đối tác đáng tin cậy. Trong đó, Đức là thị trường có quy mô lớn nhất trong các nước EU, có thu nhập cao và nhu cầu đa dạng đặc biệt là cộng đồng người Á không ngừng mở rộng.
Theo đại diện Bộ Công Thương: Đây là thời cơ quan trọng cho doanh nghiệp Việt Nam, nhất là khi EVFTA đang phát huy hiệu quả và trong chiến lược Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương của Đức ban hành năm 2020, Việt Nam và Indonesia được xác định là hai đối tác trọng tâm của Đức tại Đông Nam Á.
Theo đại diện Thương vụ Việt Nam tại Đức: Để phát huy hiệu quả lâu dài của EVFTA, Việt Nam cần có những bước tiến mạnh hơn về nâng cấp năng lực sản xuất, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, chuyển đổi xanh, bền vững phát triển con người, đẩy mạnh nội địa hóa. Đây không chỉ là cơ hội để mở rộng thị trường, mà còn là đòn bẩy để nâng cấp mô hình tăng trưởng, nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
Đáng chú ý, thị trường Đức ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, phát triển xanh và tính bền vững. Điều này xuất phát từ Thỏa thuận Xanh Châu Âu (EU Green Deal), Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) từ 2023-2026, Quy định chống phá rừng EU (EUDR) áp dụng từ 30/12/2025 cho doanh nghiệp lớn và 30/6/2026 cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; Hay các loại chứng nhận như: chứng nhận BSCI của Hiệp hội kinh doanh toàn cầu về thương mại bền vững Amfori, chứng nhận SA 8000 (hệ thống các tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội…), chứng nhận SEDEX/Smeta, FSC về quản lý rừng bền vững, tiêu chuẩn green button trong ngành dệt may.
Ngoài quy định chung EU, các hệ thống phân phối của Đức cũng có những yêu cầu riêng về chất lượng sản phẩm.
Đơn cử, các quy định tiêu chuẩn kỹ thuật của EU đối với sản phẩm đồ gỗ, dệt may, giày dép liên quan đến an toàn sản phẩm, hạn chế sử dụng một số hóa chất trong sản phẩm, quy định về gắn nhãn CE… và đặc biệt là các quy định liên quan đến trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
Ví dụ, Đức áp dụng Luật nghĩa vụ thẩm định doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Luật này tác động gián tiếp tới nhà xuất khẩu của Việt Nam. Nhà nhập khẩu có thể yêu cầu doanh nghiệp Việt cung cấp thêm các chứng nhận liên quan đến nguồn gốc của sản phẩm, tình trạng sử dụng lao động, tiền lương trả cho lao động, cách thức xử lý chất thải nhà máy…
Ngoài ra là những đáp ứng về quy tắc xuất xứ để hưởng ưu đãi thuế quan trong EVFTA, đây là một thách thức không nhỏ đối với doanh nghiệp Việt để tận dụng ưu đãi thuế quan từ Hiệp định này. Khi bị nghi ngờ về xuất xứ, hải quan Đức sẽ yêu cầu nhà nhập khẩu đóng khoản thuế bảo lãnh và khoản thuế này sẽ được hoàn lại khi có kết quả xác minh tính chính xác của bộ chứng từ về quy tắc xuất xứ theo quy định trong EVFTA.
Để đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường Đức, Thương vụ Việt Nam tại Cộng hoà liên bang Đức, cho rằng doanh nghiệp cần có kế hoạch tham gia các hội chợ chuyên ngành, các hoạt động xúc tiến thương mại để tìm kiếm đối tác và cơ hội kinh doanh. Những hội chợ chuyên ngành lớn này thu hút nhiều nhà mua từ châu Âu đến tìm kiếm đối tác. Đây chính là cơ hội cho hàng hoá Việt Nam mở rộng hơn nữa thị phần tại Đức nói riêng và châu Âu nói chung.
Để hỗ trợ các doanh nghiệp hai nước tăng cường kết nối, mở rộng thị trường tại Đức, Thương vụ Việt Nam tại Đức đã xây dựng Cổng thông tin về thị trường Đức. Trong đó, cung cấp đầy đủ các dữ liệu về thị trường, các quy định chính sách nhập khẩu, hệ thống phân phối, các hội chợ triển lãm, thế mạnh kinh tế và nhu cầu từng bang của Đức.
Trong công tác hỗ trợ xúc tiến thương mại, Thương vụ đã và sẽ tiếp tục triển khai các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham dự các Hội chợ triển lãm tại Đức, tổ chức các ngày hàng hoặc tuần hàng Việt Nam tại các siêu thị Đức và kết nối trực tiếp với hệ thống phân phối của Đức cũng như các hệ thống bán hàng châu Á của người Việt. Tham gia quảng bá các doanh nghiệp và sản phẩm Việt Nam tại các sự kiện có sự tham dự của doanh nghiệp và người tiêu dùng Đức.
Đồng thời, thúc đẩy các bên liên quan đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia đối tác của Chương trình hỗ trợ nhập khẩu do Chính phủ (Bộ Hợp tác kinh tế và phát triển Liên bang) Đức tài trợ.
Nguyễn Hà