Cuộc bùng nổ các cửa hàng tiện lợi không nhân viên phục vụ đã sớm nở chóng tàn khi hàng loạt cửa hàng trên khắp Trung Quốc đều đã đóng cửa vĩnh viễn. Cửa hàng Buy-Fresh Go từng được giới truyền thông Trung Quốc ca ngợi như một hình mẫu bán lẻ tự động, đã lặng lẽ đóng cửa chỉ sau khoảng một năm hoạt động
Vài năm trở lại đây, các công ty công nghệ Trung Quốc bắt đầu đổ xô mở các cửa hàng tiện lợi không nhân viên phục vụ cách đây vài năm. Ý tưởng đằng sau Buy-Fresh Go và những cửa hàng tự động khác, là tận dụng hệ thống thanh toán qua điện thoại thông minh để loại bỏ việc sử dụng các nhân viên thu ngân, phục vụ hay giám sát. Các hệ thống tự động cũng sẽ thu thập dữ liệu về sở thích của người tiêu dùng, đưa vào trí tuệ nhân tạo để tối ưu hóa hoạt động kiểm kê và hậu cần.
Tập đoàn thương mại điện tử khổng lồ Alibaba Group Holding cũng mở một cửa hàng tương tự vào năm 2017, tiếp đó các công ty công nghệ khác đua nhau theo chân. Tới cuối năm 2017, ước tính khoảng 200 cửa hàng tiện lợi tự động đã mọc lên trên khắp đất nước. Theo Itjuzi.com, một công ty nghiên cứu chuyên về đầu tư liên quan đến công nghệ thông tin, doanh nghiệp này đã thu hút 4,3 tỉ nhân dân tệ (620 triệu USD) chỉ riêng trong năm 2017.
Lý do cửa hàng tiện lợi tự động phá sản hàng loạt tại Trung Quốc
Tuy nhiên, sự bùng nổ các cửa hàng tiện lợi tự động, không có nhân viên phục vụ, đã kết thúc nhanh chóng y như khi chúng xuất hiện tại Trung Quốc.
Đầu năm 2018, ngành bán lẻ tự động tại Trung Quốc bắt đầu chứng kiến một loạt vụ đóng cửa, thậm chí phá sản vì doanh thu lao dốc. Chuỗi cửa hàng tiện lợi tự động đầu tiên i-Store lần lượt đóng cửa, giảm 2/3 số cửa hàng so với thời hoàng kim.
Cuối năm 2018, JD.com cũng thông báo ngừng hoạt động mạng lưới bán lẻ thông minh, bao gồm các cửa hàng tự động nhỏ như những ki-ốt tại ga tàu. Từng mạnh miệng tuyên bố sẽ mở 5.000 cửa hàng như vậy nhưng nhà bán lẻ trực tuyến lớn thứ 2 Trung Quốc đã ngậm ngùi chứng kiến kế hoạch chết yểu chỉ 6 tháng sau đó.
Theo trang Nikkei Asian Reviews, khó khăn trong việc bán các đồ tươi trong cửa hàng tự động là một trở ngại lớn. Các chuyên gia trong ngành cho biết, một cửa hàng tiện lợi tại một thành phố lớn như Bắc Kinh cần đạt doanh số ít nhất 5.000-6.000 tệ (170-200 triệu đồng) mỗi ngày để có thể duy trì hoạt động. Một phần đáng kể trong doanh số này là từ các bữa trưa đóng hộp, bữa ăn tươi làm sẵn, món tráng miệng và các sản phẩm khác có hạn sử dụng ngắn.
Tuy nhiên, đồ tươi sống thì khó bảo quản mà nếu không bán chẳng mấy ai đến cửa hàng. Nếu chỉ bán đồ uống đóng chai, đồ ăn vặt hay đồ khô, những cửa hàng cũng chỉ như những chiếc máy bán hàng tự động, có điều còn cồng kềnh hơn. Ngoài ra, các cửa hàng tự động cũng chưa tận dụng tối đa dữ liệu, để phân tích và hiểu nên bán hay không bán sản phẩm gì.
Tuy nhiên, trong hàng loạt thất bại, vẫn có điểm sáng là sự áp dụng linh hoạt của Alibaba. Chuỗi siêu thị tự động tên Hema vẫn bán các mặt hàng tươi sống để hút khách đều đều và vẫn tự động như thanh toán bằng điện thoại. Nhưng điểm khác biệt là ở đây luôn có một số ít nhân viên sẵn sàng hỗ trợ khách hàng.
Hà Anh (T/H)