Tại Kỳ họp thứ chín của Quốc hội, các dự thảo luật quan trọng trong lĩnh vực tài chính và kinh tế, đặc biệt là Dự thảo Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp cùng một dự thảo luật sửa đổi, bổ sung 8 luật khác, đang được hoàn thiện thêm một bước để chuẩn bị trình Quốc hội thông qua.
Tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp nhà nước
Báo cáo tại phiên họp gần đây của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi khẳng định: Dự thảo Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp đã tiếp thu tối đa ý kiến đóng góp từ cộng đồng doanh nghiệp.
Luật lần này nhấn mạnh quyền và trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc quyết định chiến lược kinh doanh, kế hoạch hàng năm, huy động vốn, đầu tư, quyết định các chế độ tiền lương, thưởng… theo hướng tăng quyền tự chủ và đi kèm với trách nhiệm rõ ràng, đồng thời vẫn bảo đảm vai trò quản lý của Nhà nước trong tư cách chủ sở hữu.
Một nội dung gây tranh luận là việc có nên hạn chế doanh nghiệp nhà nước đầu tư vào bất động sản hay không. Có ý kiến đề xuất chỉ cho phép các tập đoàn, doanh nghiệp quy mô lớn đầu tư vào lĩnh vực này.
Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban cho rằng quy định như vậy là đi ngược chủ trương đổi mới doanh nghiệp nhà nước, vi phạm nguyên tắc “không quản được thì cấm”. Thay vào đó, doanh nghiệp có vốn nhà nước sẽ được phép đầu tư phù hợp với pháp luật và chiến lược kinh doanh đã được phê duyệt.
Chính vì vậy, Dự thảo Luật quy định rõ tại khoản 1, Điều 20: “Hoạt động đầu tư của doanh nghiệp được thực hiện theo các hình thức đầu tư quy định của pháp luật về đầu tư và pháp luật chuyên ngành; mua chứng khoán theo quy định pháp luật về chứng khoán”.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh: “Đây là một dự thảo luật khó, liên quan đến nhiều vấn đề then chốt của nền kinh tế”. Ông cho biết thêm, cơ quan thẩm tra đã làm việc trực tiếp với các tập đoàn lớn để tiếp thu ý kiến, nhằm bảo đảm luật khi ban hành không gây khó khăn, chồng chéo hay gia tăng thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thì yêu cầu làm rõ khái niệm “vốn nhà nước tại doanh nghiệp”, cũng như chi tiết hóa 5 hình thức đầu tư vốn để tránh cách diễn đạt khó hiểu.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết, Bộ đang khẩn trương rà soát để hoàn thiện khái niệm, đồng thời xây dựng Nghị quyết mới về doanh nghiệp nhà nước trên cơ sở tổng kết Nghị quyết 12 và tham khảo định hướng từ Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.
NaN
Sửa đổi, bổ sung đồng bộ nhiều luật tài chính - đầu tư
Cùng thời điểm, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng xem xét Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 8 luật trong lĩnh vực kinh tế và tài chính, bao gồm: Luật Đấu thầu; Đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP); Hải quan; Thuế xuất nhập khẩu; Đầu tư; Đầu tư công; Quản lý tài sản công; và Thuế giá trị gia tăng.
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương báo cáo, Dự thảo đề xuất bổ sung chính sách thuế suất 0% cho hàng hóa xuất khẩu tại chỗ trong Luật Thuế giá trị gia tăng. Ông cũng đề cập đến đề xuất bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư - một vấn đề lớn, còn nhiều ý kiến trái chiều.
Trong khi một số đại biểu muốn đơn giản hóa thủ tục để thu hút đầu tư, số khác lo ngại nếu bãi bỏ hoàn toàn sẽ khó kiểm soát các dự án lớn, nhạy cảm về quốc phòng, an ninh, hoặc có tác động lớn đến môi trường, xã hội.
Hiện tại, thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư vẫn là cơ sở để triển khai các thủ tục về đất đai, xây dựng và môi trường. Tuy nhiên, Dự thảo đã phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền từ Thủ tướng về cho UBND cấp tỉnh đối với 7 nhóm dự án đầu tư, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính đi kèm trong nghị định hướng dẫn.
Chính phủ cũng đang tiến hành tổng kết Luật Đầu tư hiện hành, và đề xuất bãi bỏ thủ tục đầu tư sẽ được nghiên cứu một cách toàn diện trong quá trình này.
Bên cạnh đó, Thứ trưởng Trần Quốc Phương còn đề cập đến những vướng mắc trong các dự án BOT ký trước khi Luật PPP có hiệu lực. Dự kiến, cần khoảng 15.000 tỷ đồng để tháo gỡ khó khăn cho các dự án này. Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu và đưa ra giải pháp phù hợp, vừa tháo gỡ vướng mắc vừa đảm bảo hiệu quả đầu tư công.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo một cách kỹ lưỡng, làm rõ căn cứ pháp lý đối với việc phân cấp thẩm quyền điều chỉnh kế hoạch đầu tư công, đồng thời bảo đảm tính khả thi, minh bạch trong triển khai.
Theo kế hoạch, Dự thảo luật sửa đổi 8 luật trong lĩnh vực tài chính sẽ được trình Quốc hội biểu quyết thông qua vào sáng 17/6.
Đáng chú ý, tại khoản 3, Điều 20, Dự thảo Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp đã có quy định cấm doanh nghiệp sử dụng vốn nhà nước để góp vốn, mua cổ phần tại các công ty có liên quan đến người thân của lãnh đạo doanh nghiệp.
Quy định cụ thể liệt kê rõ các quan hệ gia đình như vợ, chồng, con cái, anh em ruột, cha mẹ nuôi... nhằm ngăn chặn hành vi thao túng, lợi ích nhóm, bảo đảm minh bạch và phòng chống tham nhũng trong khu vực doanh nghiệp nhà nước.
Quang Anh