Hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất, liên thông: “Đúng, đủ, sạch, sống” và luôn được cập nhật

Dự án xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai cần xác định rõ mục tiêu, bảo đảm thông tin “đúng, đủ, sạch, sống”, bao quát các yếu tố về thửa đất, mục đích sử dụng, chủ quản lý, tình trạng khai thác và chất lượng đất, hướng tới hệ thống dữ liệu thống nhất, liên thông từ Trung ương đến 34 tỉnh, thành và hơn 3.300 xã, phường.

Tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai vẫn chậm

Ngày 15/10, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe Bộ Tài nguyên và Môi trường báo cáo tình hình triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và các giải pháp đẩy nhanh tiến độ, với sự tham gia trực tuyến của UBND các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Việc xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu đất đai là nhiệm vụ then chốt được quy định trong Luật Đất đai, nhằm hình thành hệ thống thông tin tập trung, thống nhất và liên thông trên phạm vi toàn quốc.

Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai hiện được triển khai chủ yếu dựa trên các nguồn dữ liệu đầu vào như bản đồ địa chính, hồ sơ đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ địa chính, dữ liệu giá đất, dữ liệu thống kê, kiểm kê đất đai, dữ liệu quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất.

Đến nay, Bộ đã hoàn thiện bốn khối dữ liệu thành phần ở cấp Trung ương gồm hiện trạng sử dụng đất cấp vùng và cả nước, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất quốc gia, khung giá đất, cùng điều tra cơ bản về đất đai. Tuy nhiên, các khối dữ liệu này vẫn cần được cập nhật và bổ sung thường xuyên để phù hợp với các quy định của pháp luật đất đai hiện hành.

Trên phạm vi cả nước, 34 tỉnh, thành phố đã xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính cho 2.342 trong tổng số 3.321 xã, phường, thị trấn; hoàn thành cơ sở dữ liệu thống kê, kiểm kê đất đai và xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh.

Nhiều địa phương đã triển khai tạo lập mã định danh duy nhất cho từng thửa đất với đầy đủ ba khối thông tin gồm dữ liệu không gian, dữ liệu thuộc tính và dữ liệu phi cấu trúc; đồng thời xác thực người sử dụng đất bằng căn cước công dân, kết nối liên thông giữa cơ quan đăng ký đất đai và cơ quan thuế, tích hợp hệ thống thông tin đất đai với Cổng dịch vụ công quốc gia.

Tuy vậy, theo đánh giá của Bộ Tài nguyên và Môi trường, tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai vẫn còn chậm. Nguyên nhân chủ yếu là do nhiều địa phương chưa bố trí đủ nguồn lực, chất lượng dữ liệu đầu vào còn thấp, nhiều biến động chưa được cập nhật kịp thời.

Cùng với đó, hạ tầng công nghệ thông tin, trang thiết bị và phần mềm chưa đáp ứng yêu cầu về bảo mật, kết nối, chia sẻ dữ liệu, trong khi năng lực đội ngũ cán bộ kỹ thuật còn hạn chế. Một số địa phương cũng gặp khó khăn trong quá trình chuyển đổi, hợp nhất dữ liệu theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Thời gian tới, Bộ Tài nguyên và Môi trường xác định hai hướng trọng tâm để đẩy nhanh tiến độ. Đối với những địa phương đã có dữ liệu, Bộ tập trung chuẩn hóa, làm sạch và cập nhật dữ liệu thửa đất ở các định dạng khác nhau, bảo đảm đạt tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”, đồng thời kết nối với cơ sở dữ liệu dân cư và các hệ thống dữ liệu có liên quan. Với những địa phương chưa có cơ sở dữ liệu, Bộ sẽ tận dụng toàn bộ hồ sơ, bản đồ và tài liệu đất đai hiện có để số hóa, đưa vào quản lý tập trung.

Các địa phương sẽ phối hợp thực hiện việc số hóa, chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu với Bộ Tài nguyên và Môi trường. Bộ cũng sẽ hoàn thiện hạ tầng dữ liệu Trung ương, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và trung tâm dữ liệu quốc gia, hướng tới hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất, tập trung và liên thông từ Trung ương đến địa phương.

Thu thập dữ liệu đất đai “đúng, đủ, sạch, sống”, cập nhật liên tục

Đánh giá về công tác xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh rằng ngân sách nhà nước đã đầu tư rất lớn cho công tác đo đạc và thống kê, tuy nhiên kết quả vẫn chưa đầy đủ, thiếu chính xác, chưa đáp ứng yêu cầu về tính “sạch”, “sống” và cập nhật thường xuyên. Do đó, cần tách riêng phần đo đạc và kiểm đếm, đồng thời tập trung vào việc xây dựng cơ sở dữ liệu cùng các công cụ quản lý dựa trên ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.

Thực tế cho thấy dữ liệu đất đai hiện nay chưa đáp ứng được các yêu cầu cơ bản như theo dõi biến động giá đất, quản lý mục đích sử dụng đất hay cập nhật dữ liệu đo đạc và bản đồ. Trong thời gian tới, Chính phủ định hướng áp dụng thống nhất một phương pháp định giá dựa trên dữ liệu, xác định giá đất theo vùng giá trị và thửa đất chuẩn, sử dụng thông tin giao dịch thực tế để xác định giá đất khách quan phục vụ cho mọi mục đích từ tính thuế, phí đến bồi thường, hỗ trợ. Tuy nhiên, đến nay việc triển khai vẫn còn chậm.

Phó Thủ tướng khẳng định cơ sở dữ liệu đất đai là một trong những cơ sở dữ liệu quốc gia trọng yếu, song công tác xây dựng, quản lý và vận hành vẫn còn nhiều hạn chế do thiếu dữ liệu và thiếu đồng bộ. Vì vậy, dự án xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai phải đặt mục tiêu thu thập thông tin “đúng, đủ, sạch, sống”, bao gồm dữ liệu về thửa đất, mục đích và tình trạng sử dụng, chủ thể quản lý, chất lượng đất, rừng cùng các thông tin liên quan khác.

Về phương pháp triển khai, Phó Thủ tướng yêu cầu thực hiện theo ba bước: trước hết sử dụng dữ liệu đã được số hóa, tiếp đó số hóa các dữ liệu còn thiếu, cuối cùng là đo đạc, kiểm tra và xây dựng bản đồ số, bảo đảm cập nhật thường xuyên để phục vụ thủ tục hành chính cũng như liên thông với các quy trình liên quan đến đất đai.

Hệ thống kỹ thuật phải bao gồm hạ tầng công nghệ, phần mềm chuyên dụng và phần mềm nền tảng cốt lõi, giúp quản lý và khai thác dữ liệu hiệu quả. Mục tiêu hướng tới là xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất, tập trung và liên thông từ Trung ương đến 34 tỉnh, thành phố và 3.321 xã, phường. Hệ thống này sẽ bao gồm hạ tầng, phần mềm và các trường dữ liệu phục vụ quản lý tài nguyên đất đai, thực hiện thủ tục hành chính, đồng thời tích hợp với dữ liệu dân cư, tổ chức và cá nhân.

Phó Thủ tướng yêu cầu mọi thủ tục hành chính liên quan đến đất đai phải được cập nhật dữ liệu đồng thời. Các phần mềm và ứng dụng mới cần bảo đảm tính mở, khả năng tích hợp và chia sẻ với hệ thống hiện có nhằm khai thác tối đa nguồn dữ liệu sẵn có. Các trường dữ liệu phải đầy đủ theo quy định của pháp luật, phục vụ công tác quản lý cũng như thực hiện các thủ tục hành chính.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng đề nghị sớm xây dựng quy định về quyền truy cập, phân bổ quyền sử dụng dữ liệu, bảo mật hệ thống và xác định rõ trách nhiệm cập nhật dữ liệu trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính. Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ được giao phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để xác định định mức, đơn giá cùng các nội dung liên quan, nhằm hoàn thiện dự án xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai một cách toàn diện và hiệu quả.

Quang Anh