Mặc dù giảm trong thời gian gần đây, nhưng giá cà phê xuất khẩu được cho là sẽ duy trì ở mức cao, thậm chí có thể lập đỉnh mới trong năm 2024 do những lo ngại về nguồn cung cà phê toàn cầu.
Xuất khẩu cà phê giảm về lượng nhưng tăng về giá trị
Theo số liệu Tổng cục Hải quan, trong tháng 11 xuất khẩu cà phê đạt 119.297 tấn (khoảng gần 2 triệu bao, loại 60 kg/bao), trị giá 356,7 triệu USD, tăng 2,7 lần về lượng và 2,3 lần về trị giá so với tháng trước. Còn so với cùng kỳ năm ngoái xuất khẩu mặt hàng này vẫn giảm 7,4% về lượng và tăng 16,8% về trị giá.
Về thị trường tiêu thụ, trong tháng 11, lượng cà phê xuất khẩu sang hầu hết thị trường chính đều tăng mạnh so với tháng trước.
Trong đó, Liên minh châu Âu (EU) tăng 3,6 lần lên 40.257 tấn; Mỹ tăng 5,8 lần lên 10.244 tấn. Đặc biệt thị trường Nga tăng gấp 10 lần lên 12.198 tấn, qua đó vượt qua thị trường Mỹ để trở thành thị trường xuất khẩu cà phê lớn thứ hai của Việt Nam trong tháng vừa qua.
Tính đến hết tháng 11, khối lượng cà phê xuất khẩu đạt 1,4 triệu tấn, giảm 10,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, do hưởng lợi về giá bán nên kim ngạch thu về vẫn tăng nhẹ 0,4% lên 3,64 tỷ USD. Tính chung 11 tháng, giá xuất khẩu bình quân cà phê đạt 2.573 USD/tấn, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước.
Trong bối cảnh thế giới khan hiếm nguồn cung, đẩy giá lên cao, Việt Nam lại đang bước vào chính vụ thu hoạch, ngành cà phê kỳ vọng sẽ có mùa kinh doanh sôi động cuối năm.
Hiệp Hội Cà Phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) cho biết niên vụ cà phê 2023 - 2024 thu hoạch muộn hơn niên vụ trước. Một số địa phương như Gia Lai, Kon Tum, Sơn La sẽ thu hoạch cà phê sớm hơn vào cuối tháng 10, đầu tháng 11 và thu hoạch rộ cuối tháng 11 và tháng 12/2023.
Nguồn cung tăng nhưng giá cà phê xuất khẩu bình quân trong tháng 11 đã giảm trở lại sau 8 tháng tăng liên tiếp, với mức giảm lên tới 17% so với tháng trước xuống còn 2.990 USD/tấn, song vẫn tăng 26,2% so với cùng kỳ năm 2022.
Ngay ở đầu niên vụ 2023/2024, giá cà phê nhân Việt Nam đã ở mức 60.000 đồng/kg. Đây là điều chưa từng xảy ra trong lịch sử ngành cà phê Việt Nam. Với dự báo giá cà phê ở Việt Nam sẽ tiếp tục tăng cao, mức kim ngạch xuất khẩu từ 4,5 - 5 tỷ USD vào năm 2024 là trong tầm tay.
Có thể lập đỉnh mới vì áp lực nguồn cung
Báo cáo kết phiên 10/12 cho thấy, tồn kho Robusta trên Sở Giao dịch Liên lục địa châu Âu (ICE-EU) đang ở mức 34.760 tấn, cho thấy lượng tồn kho đang dần quay trở lại mức thấp nhất trong lịch sử được ghi nhận vào cuối tháng 8 năm nay với 33.630 tấn.
Theo ghi nhận, lượng tồn kho Arabica đạt chuẩn trên Sở ICE - US đã tăng thêm khoảng 1.000 bao, nhờ đó mà lượng cà phê đang lưu trữ đã tạm thời thoát khỏi mức ‘đáy’ trong vòng hơn 24 năm qua. Lượng tồn kho Arabica đạt chuẩn trên Sở ICE - US đã tăng thêm khoảng 1.000 bao, nhờ đó mà lượng cà phê đang lưu trữ đã tạm thời thoát khỏi mức ‘đáy’ trong vòng hơn 24 năm qua.
Đáng chú ý, việc lo ngại về tình trạng nắng nóng lan rộng sang vùng trồng cà phê chính của Brazil sẽ khiến sản lượng cà phê trong niên vụ 2024 - 2025 giảm sút cũng khiến cho giá cà phê tăng cao.
Ông Edimilson Calegari, Tổng giám đốc hợp tác xã Cooabriel, trụ sở tại Espirito Santo - khu vực trồng cà phê robusta lớn nhất Brazil, cho biết sản lượng trong năm tới có thể sẽ thấp hơn 15% đến 20% so với ước tính ban đầu.
Nếu dự báo này trở thành sự thật thì đây sẽ là vụ mùa có sản lượng thấp nhất kể từ năm 2020, với dưới 20 triệu bao.
Những nguy cơ mùa màng thiệt hại tại Brazil đang làm gia tăng thêm lo ngại về nguồn cung trong bối cảnh nước xuất khẩu cà phê robusta hàng đầu thế giới là Việt Nam cũng phải đối mặt với tác động tiêu cực từ El Niño trong năm nay.
Tại thị trường Việt Nam Bộ phận Nông nghiệp nước ngoài (FAS) ước tính, sản lượng cà phê trong niên vụ 2023 - 2024 có thể giảm xuống 27,8 triệu bao so với ước tính 31,3 triệu bao hồi tháng 5/2023 vì tình hình thời tiết không thuận lợi. Cũng theo ước tính của FAS, tồn kho gối vụ chuyển sang sẽ giảm xuống 390.000 bao thay vì 2,76 triệu bao giống như ước tính trước đó.
Ngoài ra, tổng sản lượng cà phê của Indonesia niên vụ 2023 - 2024 theo ước tính sẽ giảm hơn 18% so với niên vụ 2022 - 2023, xuống chỉ còn 9,7 triệu bao. Cũng theo dự kiến, quốc gia này sẽ ưu tiên cho cà phê nguyên liệu để phục vụ ngành công nghiệp trong nước, chỉ dành khoảng 5 triệu bao cà phê hạt để xuất khẩu, so với niên vụ trước đã giảm 35%.
Nhiều chuyên gia nhận định, giá cà phê xuất khẩu vẫn duy trì ở mức cao trong thời gian tới, thậm chí có thể lập đỉnh mới trong năm 2024 vì áp lực về nguồn cung của cà phê toàn cầu.
Trung Anh