Kinh doanh truyền thống liệu có đứng vững trước sự lớn mạnh của TikTok?

Từ khi ra đời của ứng dụng bán hàng “TikTok shop”, chúng ta đã chứng kiến sự bùng nổ của một kênh bán hàng mới. Liệu rằng sự lớn mạnh ấy có “giết chết” mô hình kinh doanh truyền thống? Các chuyên gia cho rằng, đó chỉ là “nốt trầm” tạm thời mà thôi.

Giải mã sự lớn mạnh của TikTok

Một số liệu từ báo cáo Kỹ thuật số cuối năm 2022 của Tổ chức We Are Social, Việt Nam hiện có hơn 39,9 triệu người dùng TikTok trên 18 tuổi, tức hơn 55% người dùng Internet Việt Nam.

Còn theo kết quả khảo sát từ các báo cáo của Decision Lab (2022) hay The Connected Consumer (quý 4-2021), TikTok đã chính thức vượt mặt Instagram, nằm trong top 4 nền tảng mạng xã hội phổ biến nhất tại Việt Nam.

Cụ thể, chỉ trong năm qua, TikTok tăng trưởng khủng khiếp về người dùng mọi thế hệ. Đặc biệt, các bạn trẻ thuộc Gen Z (sinh từ 1997 - 2012) đang chuyển dịch mạnh mẽ sang nền tảng TikTok với con số tăng trưởng tới gần 40%.

TiKtok có tính năng vô cùng hấp dẫn như lưu trữ video dạng ngắn, cung cấp ứng dụng chia sẻ video ngắn. Những nội dung ban đầu chủ yếu là hát nhép, khiêu vũ hoặc ghi âm các hình dán lạ mặt và các hiệu ứng khác.

Đặc biệt, vào tháng 4-2022, TikTok bắt đầu mở ứng dụng bán hàng “TikTok Shop”, ngay lập tức đây đã trở thành mảnh đất mới cho những nhà sáng tạo nội dung kiêm kinh doanh đa dạng kênh bán hàng.

Nhiều người có kinh nghiệm trong ngành thương mại điện tử (TMĐT) đã dự đoán sự bùng nổ của một kênh bán hàng mới. Nhưng cũng ít ai có thể tưởng tượng TikTok lại phát triển mạnh mẽ như hiện nay.

Quả thật như vậy, đã có rất nhiều người tận dụng cơ hội này để bắt đầu khởi nghiệp. Nhờ có thể tiếp cận người dùng thông qua việc cung cấp một nên tảng đầy tính giải trí, đã trở nên viral cực kỳ mạnh mẽ.

Người dùng tìm đến tiktok như một phương tiện giải trí và họ vô thức trở thành khách mua hàng trên nền tảng. Những video giải trí lồng ghép nội dung bán hàng, những phiên livestream đầy cảm xúc thực sự là vũ khí "hạng nặng" của Tiktok, mà khó có nền tảng TMĐT nào hiện nay có được.

Một lợi thế mà khó nền tảng nào có được chính là Key USP (điểm bán hàng độc nhất) của họ, đó là Video/Livestream. Rõ ràng việc kinh doanh online nói chung và TMĐT nói riêng, ai cũng hiểu mấu chốt đó là xây dựng niềm tin từ khách hàng.

Bán hàng truyền thống (offline), khách hàng có thể sờ tay, thậm chí thử hàng, mặc cả rồi mới quyết định xuống tiền. Còn với TMĐT, các shop/brand phải "thuyết phục" khách hàng thông qua video/ hình ảnh/ bài viết.

Việc bán hàng online càng khó khăn hơn với nhãn hàng mới, không có tên tuổi. còn với TikTok việc này dễ dàng hơn nhờ sự kết hợp giữa Video/Livestream & KOC. Niềm tin của khách hàng với shop/nhãn hàng trở nên nhanh chóng hơn nhờ cầu nối KOC, cũng như việc khách hàng có cơ hội "trải nghiệm" sản phẩm sống động hơn qua video và "lời kể chân thật" của các KOC.

Việc bán hàng bằng video, livestream không hề mới mẻ, các nền tảng khác như Facebook, shopee, Lazada đã làm từ rất lâu. Nhưng phải công nhận răng với Tiktok họ làm việc này vô cùng khác biệt.

Có được việc này, TikTok đã không ngần ngại chi lớn trong các chiến dịch Marketing của mình. Với sự hậu thuẫn về tài chính từ các tập đoàn mẹ phía sau, có thể đây là cách làm trực diện và hiệu quả nhất để giành giật thị trường từ các đối thủ cũ.

Và thực tế đã chứng minh sự hiệu quả của chiến lược này. Khách hàng bị thuyết phục hoàn toàn bằng các Voucher hoàn tiền khủng, freeship toàn tập. Traffic ầm ầm đổ vào nền tảng, khiến các từ các Seller nhỏ lẻ, đến các brand nổi tiếng, cũng cảm thấy "nóng ruột" và lũ lượt đổ bộ vào.

Và khi sự cạnh tranh trở nên gay gắt hơn thì chính các nhãn hàng, Seller cũng tiếp tay với Tiktok với những chiêu bài cạnh tranh về giá. Ấy thế mới có chuyện nhiều đại lý, phân phối sỉ đứng lên than thở, thậm chí tố ngược nhãn hàng. Rốt cuộc, người được lợi vẫn là khách hàng, khi họ được cả hai chiều: giá tốt từ Seller/Nhãn hàng và cả Voucher giảm giá/freeship từ nền tảng Tiktok.

Như đã nói ở trên, TikTok thực sự đang sở hữu mỏ vàng, bởi họ đang sở hữu tệp khách hàng khủng. Không phải ngẫu nhiên, mà trong một báo cáo, Việt Nam là quốc gia xếp thứ 6 về lượng người dùng Tiktok.

Với một dân số trẻ, nằm trong độ tuổi lao động, Việt Nam thực sự là mỏ vàng đối với Tiktok. Đặc điểm của những Gen Y, Gen Z, thậm chí trẻ hơn tại Việt Nam phù hợp với những gì Tiktok hướng đến. Đó là những con người trẻ, năng động, bắt kịp xu thế công nghệ nhanh và đặc biệt họ đã có sự tự chủ trong "tài chính".

Chỉ là “nốt trầm” của kinh doanh truyền thống

Với xu thế tiêu dùng hiện nay, Tiktok và mô hình "Entertainment-Shopping" tất nhiên sẽ là một xu hướng tất yếu. Nó sẽ chiếm một chỗ đứng quan trọng trong hệ thống kinh doanh nói chung, TMĐT nói riêng. Vật liệu TikTok có chiếm thế thượng phong, chiếm lĩnh thị trường phá vỡ hệ thống kinh doanh truyền thống?

Thực tế thời gian vừa qua mô hình kinh doanh truyền thống đang có dấu hiệu “đuối sức”,như hiện tượng các Trung tâm thương mại phải đóng cửa, các tiêu thương ở chợ vạ vật, kêu trời.

Phải chăng kinh doanh ở các chợ truyền thống không thể trụ nổi với sự bùng nổ của TMĐT? Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lại khẳng định rằng, đây chỉ là một “nốt trầm” tạm thời. Những hiện tượng này chỉ là sự gián đoạn để điều chỉnh phù hợp hơn với thực tế đang thay đổi, chứ không hề có sự “chịu trận”.

Ở đất nước nào cũng vậy, nền kinh tế nào cũng thế, mỗi mô hình kinh doanh đều có lợi thế riêng của mình. TMĐT có cái hay của TMĐT và đồng thời, kênh đại lý, phân phối, cửa hàng bán lẻ vẫn có điểm đặc trưng và lợi thế của họ. Có thể trong giai đoạn này, sự bùng nổ của Tiktok cộng hưởng nhiều yếu tố không có lợi cho kênh Offline, khiến họ gặp khó khăn. Nhưng tin chắc rằng, tình hình sẽ sớm ổn định.

Việc xây dựng hệ thống bán lẻ là rất tốn công sức nhưng mang lại sự bền vững và ổn định. Còn về phía TikTok, nếu như các nhãn hàng đặt niềm tin hoàn toàn vào họ với mô hình D2C trực tiếp người tiêu dùng (thông qua KOC, KOL) thì hệ lụy khá khôn lường.

Thực tế các phiên livestream gần đây của nhiều KOC, KOL nổi tiếng, giá sản phẩm trở nên rẻ mạt đến bất ngờ. Có người giải thích do họ cắt giảm được chi phí trung gian so với kênh truyền thống.

Tuy nhiên, cái giá mà họ đưa ra chắc chắn không đủ bù đắp chi phí hiện tại, cho dù đó là kênh online. Thậm chí, với cách nghĩ, "bán lỗ" để kéo khách, thì cách làm này cũng tồn tại nhiều bất cập. Đó là khi các nhãn hàng đã vô tình, hay cố ý, educate khách hàng một thói quen vô cùng nguy hại, là SALE rẻ.

Không phải cho đến khi Tiktok bùng nổ, mà cả từ cách đây vài năm với nền tảng Shopee, Lazada, Seller/Nhãn hàng trên các kênh TMĐT luôn gồng mình trong cuộc đua về giá. Các đối thủ cạnh tranh nhau bằng phương thức đơn giản nhất là đạp giá bằng mọi cách để hạ bệ đối thủ.

Đây rõ ràng là tư duy vô cùng nguy hiểm. Hệ quả gần nhất là từ đầu năm vừa rồi, khi cơ quan thuế vào cuộc, phải ngã ngửa và nuốt lệ vào trong, vì vô tình "bán lỗ" quá tay. Nói tóm lại, nếu cứ theo chiến lược hiện nay, các Seller/Nhãn hàng đang thực sự đang cùng nhau "đào hố chôn mình".

Rõ ràng, khách hàng đang ngày càng thông minh và khó tính. Họ đã kiếm được ra tiền mua sắm thì họ cũng đủ tỉnh táo để hiểu đâu là sản phẩm chất lương, đâu là sản phẩm “ăn xổi”.

Chính vì thế, cách làm chạy theo giá như hiện nay, nhiều tổng kho, xưởng sản xuất, thậm chí các brand trẻ đang làm có thể mang lại hiệu quả tạm thời, ai cũng nhìn thấy. Nhưng sẽ rất khó bền vững, lâu dài dược.

Nếu như TikTok có lượng khách hàng là người trẻ, xu hướng tiêu dùng của họ là “đâu rẻ thì mua”. Thế nhưng, điều này không thể kéo dài mãi được, tới một lúc họ giàu lên, “thông minh” ra thì chiêu bài về giá chắc chắn không tồn tại được lâu.

Có thể thấy, để hướng đến sự bền vững, dài lâu các nhãn hàng cần hướng đến việc gia tăng về chất lượng sản phẩ, trải nghiệm của người dùng, chế độ hậu mãi.

Quang Anh