Theo các chuyên gia đánh giá, điều kiện kinh tế toàn cầu vẫn sẽ không được cải thiện nhiều trong năm 2024, ít nhất là nửa đầu năm nay. Vì thế, vấn đề tăng trưởng nên chú trọng vào những động lực trong nước nhiều hơn. Tiêu thụ có thể vẫn là nguồn động lực chính, đầu tư tư nhân trong nước có thể được khôi phục, cải thiện thì đây có thể là một nguồn đóng góp tốt cho tăng trưởng kinh tế.
Kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng đáng kể của kinh tế toàn cầu
Năm 2023 được xem là một năm đầy thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam. Trong báo cáo Triển vọng Phát triển châu Á tháng 12/2023 mới công bố gần đây, ADB đã điều chỉnh dự báo tăng trưởng của Việt Nam ở mức 5,2% trong năm nay, giảm từ mức dự báo 5,8% trước đây. Sự điều chỉnh này là do các bối cảnh bên ngoài và bên trong đã có sự thay đổi ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng kinh tế Việt Nam.
Về bên ngoài, nhu cầu toàn cầu suy yếu, bao gồm cả sự phục hồi chậm ở Trung Quốc ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất hướng đến xuất khẩu, địa chính trị gia tăng căng thẳng làm gián đoạn dòng chảy thương mại và đầu tư toàn cầu. Là nền kinh tế định hướng xuất khẩu và có độ mở lớn, kinh tế Việt Nam phải đối mặt với những cơn gió ngược ngày càng mạnh hơn.
Bất chấp những thách thức này, Việt Nam đã khéo léo điều hướng các chính sách giảm nhẹ như chính sách tiền tệ chủ động và linh hoạt kết hợp với chính sách tài khóa thận trọng, đẩy mạnh đầu tư công và tăng cường mạng lưới an sinh xã hội để duy trì sự ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát tốt lạm phát, ổn định giá cả, duy trì tăng trưởng kinh tế và việc làm. Đây là những nỗ lực rất đáng ghi nhận của Chính phủ và các doanh nghiệp trong năm 2023.
Kinh tế Việt Nam chịu ảnh hưởng đáng kể của kinh tế toàn cầu.
Đánh giá về ảnh hưởng của kinh tế toàn cầu với Việt Nam năm 2023, ông Lê Duy Bình, Chuyên gia kinh tế, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, là một nền kinh tế có độ mở cao, kinh tế Việt Nam năm 2023 chịu ảnh hưởng đáng kể bởi những biến động của kinh tế thế giới và thị trường toàn cầu.
Năm 2023, cầu của các nền kinh tế là đối tác thương mại chính của Việt Nam còn yếu, dẫn đến nhu cầu với hàng hoá, dịch vụ được sản xuất và cung ứng từ Việt Nam suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp tới kim ngạch xuất khẩu của nước ta. Lực cầu yếu hơn từ các thị trường lớn như Mỹ, EU, Trung Quốc, ASEAN, và nhiều đối tác thương mại lớn khác của Việt Nam khiến tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của năm 2023 chỉ đạt 355,5 tỷ USD, giảm 4,4% so với năm trước.
"Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến sự giảm tốc của ngành chế biến chế tạo, hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp trong ngành chế biến chế tạo phục vụ cho thị trường xuất khẩu. Trên thực tế, giá trị tăng thêm toàn ngành công nghiệp năm 2023 ước tăng 3,02%, thấp hơn nhiều so với con số 7,69% vào năm 2022." ông Lê Duy Bình chia sẻ.
Động lực tăng trưởng từ trong nước?
Nhìn nhận về động lực cho tăng trưởng năm 2024, ông Bình đánh giá: "Chúng ta vẫn cần dựa vào các động lực tăng trưởng truyền thống là xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng. Sự phục hồi của nền kinh tế Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước ASEAN sẽ hỗ trợ đắc lực cho động lực xuất khẩu và gián tiếp cho việc phục hồi của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong nước. Các nỗ lực nhằm duy trì niềm tin của người tiêu dùng, các biện pháp nhằm tăng thu nhập của người lao động, cải cách tiền lương của công chức, viên chức, kéo dài thời gian giảm thuế VAT sẽ tiếp thêm năng lượng cho động lực tăng trưởng về tiêu dùng."
Bên cạnh đó, các nỗ lực nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường vốn, thị trường tiền tệ đồng thời tăng tốc các cải cách môi trường kinh doanh sẽ giúp đẩy mạnh được đầu tư, đặc biệt là đầu tư của tư nhân trong nước.
Nhưng nền kinh tế cần phát huy mạnh mẽ những động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, và đổi mới sáng tạo. Đây là những động lực mới, đặc biệt quan trọng để sớm đưa nền kinh tế quay trở lại quỹ đạo tăng trưởng cao, bền vững trong trước mắt cũng như trong dài hạn.
Những động lực tăng trưởng mới này sẽ chắp thêm cánh, tiếp thêm nguồn năng lượng để cùng các động lực tăng trưởng truyền thống hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong khoảng thời gian đủ dài để Việt Nam có thể vượt qua bẫy thu nhập trung bình, chuyển đổi thành công mô hình tăng trưởng, gia nhập nhóm các nền kinh tế dựa trên đổi mới, sáng tạo, có thu nhập cao, đồng thời nâng cao tính tự chủ, tự cường của nền kinh tế.
Đồng quan điểm này, trả lời phỏng vấn báo chí, bà Dorsati Madani - Chuyên gia kinh tế cao cấp của WB cho biết, điều kiện kinh tế toàn cầu vẫn sẽ không được cải thiện nhiều trong năm 2024, ít nhất là nửa đầu năm nay. Trong báo cáo về triển vọng kinh tế toàn cầu của ngân hàng thế giới vừa công bố hôm qua, thực tế, nền kinh tế toàn cầu sẽ chậm lại và uyển chuyển hơn trước khi phục hồi, hy vọng sẽ tăng trưởng mạnh vào năm 2025.
Nhìn chung, năm 2024 vẫn sẽ là một năm đầy thử thách với nền kinh tế thế giới. Còn đối với Việt Nam, nếu nhìn vào 3 thị trường xuất khẩu lớn như Mỹ, EU và Trung Quốc thì chúng ta kỳ vọng vào nền kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng chậm lại so với năm ngoái, EU sẽ tăng trưởng rất vừa phải. Và nền kinh tế Trung Quốc cũng được dự đoán sẽ chậm lại.
Do đó, nếu đánh giá từ các yếu tố bên ngoài, mặc dù dự kiến sẽ có một số phục hồi về kinh tế nhưng dự đoán với 3 thị trường xuất khẩu lớn vậy thì xuất khẩu của Việt Nam sẽ tăng không đáng kể và tăng trưởng tổng thể có lẽ vẫn sẽ không phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu.
"Vì thế, tôi tin rằng vấn đề tăng trưởng nên chú trọng vào những động lực trong nước nhiều hơn. Tiêu thụ có thể vẫn là nguồn động lực chính cho sự tăng trưởng. Đầu tư tư nhân trong nước có thể được khôi phục, cải thiện thì đây có thể là một nguồn đóng góp tốt cho tăng trưởng kinh tế." bà Dorsati Madani chia sẻ.
Kinh tế Việt Nam năm 2024: Động lực tăng trưởng từ trong nước?
Theo vị chuyên gia của WB, đối với Việt Nam khi nhìn vào các động lực tăng trưởng kinh tế, chúng ta thấy có hai vấn đề đó là nhu cầu bên ngoài và nhu cầu trong nước. Với nhu cầu bên ngoài, WB kỳ vọng xuất khẩu sẽ phục hồi vừa phải. Và đó là một dấu hiệu tích cực cho Việt Nam.
Còn về nhu cầu trong nước, chính là tiêu dùng trong nước và chúng tôi hy vọng nó sẽ phục hồi vừa phải trong năm 2024. Về đầu tư, chúng ta có nhiều khoản đầu tư công khác nhau, ngoài ra còn có đầu tư từ khu vực tư nhân. "Trong đó có đầu tư của khu vực tư nhân trong nước nữa, tôi nghĩ điều thực sự quan trọng đối với Chính phủ là xem liệu họ có thể giúp đỡ hoặc áp dụng các chính sách để giúp lĩnh vực bất động sản phục hồi lớn hay không?" bà Dorsati Madani nói.
Bởi việc lĩnh vực bất động sản suy thoái đang ảnh hưởng đến đầu tư tư nhân, ngoài ra còn ảnh hưởng đến lĩnh vực xây dựng và các lĩnh vực khác liên quan đến quyền bất động sản. Hy vọng rằng sự phục hồi của lĩnh vực đầu tư nói chung và đầu tư từ khu vực tư nhân sẽ giúp ích cho tăng trưởng kinh tế trong các lĩnh vực khác như xây dựng, như thiết kế và kiến trúc…
Hồng Quang