Giai đoạn 2021-2025 với bao khó khăn, thách thức chất chồng đang dần khép lại. Những khó khăn, thách thức trong nhiệm kỳ này được đánh giá là nhiều hơn và lớn hơn so với cơ hội và thuận lợi, đồng thời nhiều hơn so với giai đoạn 5 năm trước. Đây được coi là một nhiệm kỳ có quá nhiều khác biệt, dị biệt và khắc nghiệt, nhiều vấn đề vượt tầm dự báo.
Vượt qua giai đoạn khắc nghiệt
Trong 5 năm 2021–2025, nền kinh tế Việt Nam trải qua hàng loạt thử thách chưa có tiền lệ: đại dịch Covid-19, biến động địa chính trị, khủng hoảng năng lượng, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo toàn diện của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và sự vào cuộc của các cấp, các ngành, Việt Nam đã vượt qua giai đoạn khắc nghiệt, duy trì ổn định vĩ mô, củng cố nền tảng phát triển và đạt kết quả nổi bật.
Dự kiến đến hết nhiệm kỳ, Việt Nam hoàn thành và vượt 22/26 chỉ tiêu chủ yếu về kinh tế - xã hội. Tăng trưởng duy trì xu hướng tích cực, “tháng sau cao hơn tháng trước, quý sau tốt hơn quý trước, năm sau tốt hơn năm trước”; đặc biệt là về kinh tế với nền tảng vĩ mô ngày càng được củng cố vững chắc hơn; các cân đối lớn được bảo đảm; tăng trưởng được duy trì và từng bước bứt phá, tăng tốc; lạm phát được kiểm soát tốt theo mục tiêu;...
Tại Tọa đàm “Kinh tế - xã hội Việt Nam 2021-2025: Chống chịu và bứt phá”, do Cổng Thông tin Điện tử Chính phủ tổ chức ngày 12/11, bà Ramla Khalidi Trưởng Đại diện thường trú Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam cho rằng, Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ đáng kể, bất chấp những thách thức toàn cầu phải đối mặt. Tôi cho rằng Việt Nam đã có thể biến một số cuộc khủng hoảng và thách thức thành cơ hội cho chính mình.
Một lĩnh vực nổi bật trong các thành tựu là tăng trưởng kinh tế đạt hơn 7% trong giai đoạn này. Một thành tựu khác mà UNDP đặc biệt ghi nhận là Chỉ số Phát triển Con người (HDI) cao và đang tiếp tục được cải thiện. Đó là một số điểm nổi bật về thành tựu của Việt Nam.
Trưởng Đại diện thường trú Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam Ramla Khalidi (Ảnh: VGP)
Theo quan điểm của UNDP, điều ấn tượng hơn cả nằm ở sự lãnh đạo mạnh mẽ và tầm nhìn chiến lược, giúp Việt Nam triển khai hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế. Ví dụ, Việt Nam đã có thể vượt qua nhiều thách thức, từ đại dịch đến rủi ro liên quan tới các cuộc khủng hoảng và thích ứng với khủng hoảng khí hậu một vấn đề lớn mà đất nước đang đối mặt để vươn lên với tinh thần kiên cường và sức mạnh.
Bà Ramla Khalidi cho rằng, hiện nay chúng ta đang bước vào một kỷ nguyên mới, tập trung vào đổi mới sáng tạo, chuyển đổi toàn diện theo hướng kinh tế tuần hoàn, xanh và bao trùm. Bà tin rằng Việt Nam sẽ tiếp tục tập trung vào con người — phát triển con người, phát triển quốc gia và tương lai của đất nước.
Kỳ vọng những bước tiến thần kỳ
Ông Phan Đức Hiếu - Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội nhận định, năng lực nội tại của nền kinh tế đã cải thiện rất mạnh mẽ trong giai đoạn 2021-2025 so với giai đoạn trước đây. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn này, nếu năm 2025 đạt 8% theo tính toán của Chính phủ, tăng trưởng bình quân giai đoạn này sẽ là 6,3%, cao hơn giai đoạn trước đó mặc dù giai đoạn 2021-2025 là một giai đoạn rất khó khăn và thách thức so với nhiều năm trước. Quy mô nền kinh tế của chúng ta cũng đã tăng, từ đầu năm đến nay, tăng từ 364 tỷ USD lên khoảng 510 tỷ USD. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu và thặng dư thương mại cũng cải thiện rõ rệt so với các giai đoạn trước.
Ông Phan Đức Hiếu đánh giá, Việt Nam vượt qua các cú sốc lớn, từ đại dịch, biến động thương mại đến chính sách thuế quan quốc tế, bằng phản ứng nhanh, linh hoạt và hiệu quả.
Đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu (Ảnh: VGP)
GS, TS. Vũ Minh Khương, giảng viên Trường Chính sách công Lý Quang Diệu - Singapore (trực tuyến từ Singapore) đánh giá sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã thể hiện sự nhất quán rất cao.
GS, TS. Vũ Minh Khương tin rằng chúng ta đang ở một giai đoạn bản lề, có thể đưa Việt Nam cất cánh trong hai thập kỷ tới. Chắc chắn, giai đoạn năm 2025-2026, chúng ta sẽ chứng kiến những bước tiến thần kỳ, mặc dù phía trước vẫn còn nhiều thách thức.
TS. Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội nhấn mạnh nhiệm kỳ 2021–2025 là giai đoạn đặc biệt thành công trong kết hợp giữa phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội
Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 4,4% năm 2021 xuống 1,9% năm 2024, dự kiến còn 1% năm 2025; độ bao phủ bảo hiểm xã hội đạt 95%; chỉ số HDI tăng 18 lần. Chính sách xã hội được triển khai đồng bộ, bao trùm, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân và thúc đẩy phát triển bền vững theo tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.
Bà Ramla Khalidi nhận định Việt Nam đã đạt tiến bộ rõ rệt trong thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), song cần tiếp tục tập trung giảm bất bình đẳng, thúc đẩy bình đẳng giới và thích ứng biến đổi khí hậu. Bà đề xuất ba ưu tiên: thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và phát triển năng lượng sạch; đầu tư vào con người, giải quyết bất bình đẳng; cải cách thể chế, tăng cường phối hợp công – tư và phát huy vai trò chủ thể của người dân trong phát triển.
Hướng tới giai đoạn mới, các diễn giả thống nhất rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số là khả thi nếu được nâng đỡ bởi nền tảng thể chế vững chắc, nhân lực chất lượng cao và chính sách xã hội bao trùm.
GS. Vũ Minh Khương đề xuất ba định hướng trọng tâm: Cải cách thể chế dựa trên bằng chứng và thực nghiệm; Tăng giá trị gia tăng trong xuất khẩu, nhất là với các thị trường lớn như Trung Quốc; Đầu tư cho nguồn nhân lực, xây dựng các “khu thương mại tự do” gắn với đại học, viện nghiên cứu để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Sáng 13/11, Quốc hội thông qua Nghị quyết về phát triển kinh tế xã hội 2026. Theo đó, mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 được Quốc hội giao từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người 5.400-5.500 USD.
Quốc hội cũng quyết nghị lạm phát kiểm soát ở mức khoảng 4,5%. Các chỉ tiêu Quốc hội đưa ra tăng so với con số ước đạt năm nay, với tăng trưởng kinh tế trên 8% và GDP bình quân đầu người khoảng 5.000 USD.
Theo Nghị quyết, Chính phủ được yêu cầu tiếp tục ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Chính sách tiền tệ, tài khóa điều hành linh hoạt và mở rộng hợp lý, có trọng điểm. Dòng vốn tín dụng cần hướng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, kiểm soát tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.
Đồng thời, Chính phủ cũng được yêu cầu quản lý hiệu quả thị trường vàng, bất động sản, chứng khoán; chống thất thu thuế, nhất là từ kênh thương mại điện tử, dịch vụ ăn uống, bán lẻ.
Nợ công và bội chi ngân sách cần được kiểm soát, để tận dụng dư địa huy động nguồn lực, trong đó có phát hành trái phiếu Chính phủ đầu tư một số công trình trọng điểm.
Về đầu tư công, Quốc hội yêu cầu khắc phục các điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn ngay từ đầu 2026, nhất là với dự án quan trọng, chương trình mục tiêu quốc gia...
Anh Đào