Kinh tế Việt Nam vững vàng trong bối cảnh toàn cầu bất ổn

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) dự báo, kinh tế Việt Nam được kỳ vọng đạt mức tăng trưởng 6,0% trong năm 2024 và 6,2% trong năm 2025. Con số này cao hơn mức tăng trưởng của Trung Quốc khi quốc gia này được dự báo đạt mức tăng trưởng GDP 4,8% trong năm 2024, thấp hơn mục tiêu “khoảng 5%”. Còn ADB kỳ vọng tăng trưởng Ấn Độ sẽ cao nhất trong khu vực, ở mức 7% trong năm 2024 và 7,2% vào năm 2025.

Kinh tế Việt Nam vững vàng trong bối cảnh toàn cầu bất ổn

Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) vừa công bố báo cáo triển vọng phát triển Châu Á (ADO) tháng 4/2024, trong đó giữ nguyên dự báo trước đó về tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong năm nay bất chấp những bất ổn kéo dài từ môi trường bên ngoài.

Theo đó, ADB đánh giá, nhu cầu toàn cầu suy giảm và lãi suất quốc tế cao đã tác động đến tăng trưởng của Việt Nam trong năm 2023. Tuy nhiên, việc chuyển hướng nhanh chóng sang chính sách tiền tệ hỗ trợ tăng trưởng và đầu tư công quy mô lớn là một trong những biện pháp then chốt được thực hiện để duy trì phục hồi tăng trưởng trong năm 2023. Sự phục hồi tương đối toàn diện trong các ngành công nghiệp chế biến xuất khẩu, dịch vụ và hoạt động ổn định của ngành nông nghiệp được kỳ vọng sẽ hỗ trợ cho đà phục hồi của Việt Nam. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và kiều hối tích cực, thặng dư thương mại được duy trì, tiêu dùng trong nước phục hồi, kích thích tài khóa được tiếp tục với chương trình đầu tư công đáng kể được coi là chìa khóa để thúc đẩy tăng trưởng trong năm 2024.

Tín hiệu đầu tiên là trong quý đầu tiên của năm 2024, tốc độ tăng trưởng kinh tế đã tăng lên 5,7% so với mức 3,4% cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, rủi ro sụt giảm từ những bất ổn địa chính trị toàn cầu và nguy cơ dễ đổ vỡ của cấu trúc trong nước có thể cản trở tăng trưởng.

Sự trở lại dần của các đơn hàng mới và tiêu dùng đã vực dậy tăng trưởng của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo vào cuối năm 2023, đà tăng có xu hướng mạnh hơn trong năm 2024. Lãi suất thấp hơn, các biện pháp tài khóa hỗ trợ tăng trưởng và khung pháp lý liên quan tới đất đai được cải thiện gần đây sẽ hỗ trợ ngành xây dựng. Tuy nhiên, tăng trưởng toàn cầu chậm và lãi suất điều hành toàn cầu vẫn ở mức cao có thể cản trở tăng trưởng của ngành công nghiệp chế biến xuất khẩu.

Lãi suất trong nước thấp, các biện pháp chính sách tài khóa và tăng lương sẽ thúc đẩy các dịch vụ tiêu dùng trong năm 2024. Doanh số bán lẻ trong quý 1 năm 2024 cao hơn 8,2% so với cùng kỳ năm 2022. Hoạt động kinh tế phục hồi, dù chậm nhưng sẽ thúc đẩy các dịch vụ logistic, trong khi chính sách thị thực cởi mở hơn sẽ thúc đẩy du lịch.

Chính sách tiền tệ sẽ theo đuổi mục tiêu kép là bình ổn giá và tăng trưởng, ngay cả khi không gian chính sách bị hạn chế. Tình trạng suy thoái dự kiến của nền kinh tế toàn cầu trong năm 2024 có thể kiềm chế giá dầu toàn cầu, từ đó làm giảm áp lực lạm phát. Lạm phát bình quân trong quý 1 năm 2024 đã giảm còn 3,8% so với mức cao hơn 4,2% cùng kỳ năm ngoái.

Cục Dự trữ liên bang Mỹ dự kiến cắt giảm lãi suất trong năm 2024 và lạm phát bên ngoài sẽ tiếp tục hạ nhiệt, dù chậm hơn so với kỳ vọng. Các đợt cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) trong năm 2024 sẽ giúp giảm áp lực lên tiền đồng. Tuy nhiên, rủi ro nợ xấu tăng cao—với mức đỉnh điểm ước tính là 4,6% tổng dư nợ vào cuối năm 2023 so với 2,0% trong năm 2022—sẽ làm giảm triển vọng nới lỏng thêm chính sách tiền tệ. Luật các tổ chức tín dụng sửa đổi có hiệu lực ngày 1/7/2024 cũng sẽ giám sát tốt hơn các hoạt động cho vay.

Ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc quốc gia ADB tại Việt Nam chia sẻ: Kinh tế Việt Nam được kỳ vọng tăng trưởng với nhịp độ vững chắc trong năm nay và năm tới, bất chấp môi trường toàn cầu còn nhiều thách thức.

"Tuy nhiên, những bất ổn địa chính trị toàn cầu và các hạn chế mang tính cơ cấu của kinh tế trong nước có thể ảnh hưởng đến triển vọng này. Do đó, các biện pháp chính sách trong năm 2024 sẽ cần kết hợp các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn để đẩy mạnh nhu cầu trong nước với các giải pháp cải thiện cơ cấu trong dài hạn nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững", ông Shantanu Chakraborty nói.

Đại diện ADB lưu ý: Nhu cầu toàn cầu suy yếu do phục hồi kinh tế chậm và việc trì hoãn bình thường hóa lãi suất ở Hoa Kỳ và các nền kinh tế phát triển khác, cùng với những căng thẳng địa chính trị đang tiếp diễn, có thể cản trở quá trình phục hồi hoàn toàn tăng trưởng dựa vào xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2024. Để thúc đẩy tăng trưởng, cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn để giải quyết những yếu kém về cơ cấu trong nước như sự phụ thuộc nhiều vào ngành công nghiệp chế biến xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI, mối liên kết lỏng lẻo giữa các ngành công nghiệp chế biến xuất khẩu và phần còn lại của nền kinh tế, thị trường vốn non trẻ, sự phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng, cũng như các rào cản pháp lý phức tạp đối với doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia Kinh tế trưởng ADB lưu ý: Dư địa chính sách tiền tệ, giảm lãi suất không còn nhiều. Trong bối cảnh không gian chính sách tiền tệ hạn chế, chi tiêu tài khóa và đầu tư sẽ là chìa khóa tăng trưởng trong năm 2024. Vấn đề tăng trưởng tín dụng thấp không hẳn do lãi suất mà do cầu tín dụng, năng lực hấp thụ còn hạn chế, cầu tiêu dùng và đầu tư vẫn chưa mạnh. Nguồn vốn tín dụng sẽ tăng lên khi cầu tiêu dùng và đầu tư tăng, nhưng cần hướng nguồn vốn vào hoạt động sản xuất kinh doanh thực. Do đó, thay vì chính sách tiền tệ, chuyên gia của ADB khuyến nghị, cần thêm các chính sách kích thích tăng trưởng, ví dụ như chính sách tài khóa.

Trung Quốc tăng trưởng chậm lại, Ấn Độ dẫn đầu khu vực

Cũng tại báo cáo này, ADB cho biết Trung Quốc sẽ vẫn là động lực tăng trưởng lớn nhất của nền kinh tế thế giới bất chấp tình trạng kinh tế chậm lại.

“Trung Quốc rõ ràng vẫn còn quan trọng trong thời gian tới. Quốc gia này vẫn chiếm gần một nửa GDP ở châu Á - Thái Bình Dương,” kinh tế trưởng Albert Park của ADB cho biết trong cuộc họp báo.

"Mặc dù tốc độ tăng trưởng đang chậm lại và chúng tôi kỳ vọng tăng trưởng sẽ tiếp tục ở mức vừa phải trong những năm tới…, tuy nhiên Trung Quốc dường như vẫn có khả năng là nền kinh tế đóng góp nhiều nhất vào tăng trưởng toàn cầu,” ông Park nói.

ADB dự báo Trung Quốc sẽ đạt mức tăng trưởng GDP năm 2024 là 4,8%, thấp hơn mục tiêu “khoảng 5%” của chính phủ nước này. Nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 5,2% vào năm 2023, phù hợp với mục tiêu chính thức là khoảng 5%.

Ngay cả khi tăng trưởng chậm hơn, dữ liệu của ADB ước tính Trung Quốc sẽ chiếm 46% tăng trưởng ở châu Á đang phát triển trong giai đoạn 2024-2025. Trung Quốc hiện chiếm lần lượt 18% và 48% GDP toàn cầu và châu Á, dựa trên tỷ giá hối đoái ngang giá sức mua, một thước đo được ADB, Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) sử dụng.

Quỹ đạo kinh tế xuất sắc của Ấn Độ đã khiến nhiều người ca ngợi vai trò của đất nước này như một cường quốc công nghệ và sản xuất, đồng thời là một sự thay thế hấp dẫn cho Trung Quốc. Nền kinh tế của quốc gia Nam Á này gần đây đã phát triển với tốc độ nhanh nhất trong 6 quý, vượt qua cả kỳ vọng, với mức tăng trưởng 8,4% trong quý IV/ 2023 của năm tài chính hiện tại 2023-2024 (kết thúc vào 31/3)..

Chuyên gia kinh tế trưởng của ADB cho biết: “Tầm quan trọng của Ấn Độ đối với tăng trưởng trong khu vực đang ngày càng tăng”. ADB kỳ vọng tăng trưởng của quốc gia sẽ cao nhất trong khu vực, ở mức 7% trong năm 2024 và 7,2% vào năm 2025.

Cũng theo chuyên gia kinh tế trưởng này, mặc dù nền kinh tế Ấn Độ chắc chắn là một “điểm sáng”, nhưng vẫn nhỏ hơn so với Trung Quốc. Về thước đo tỷ giá hối đoái PPP, nhà kinh tế này lưu ý nền kinh tế Trung Quốc vẫn gấp khoảng 2,5 lần so với Ấn Độ.

Ông nói thêm: “Vì vậy, theo tiêu chuẩn đó, tôi nghĩ sẽ mất nhiều thời gian để Ấn Độ có thể thực sự thúc đẩy được tăng trưởng toàn cầu”.

Ngoài ra, tăng trưởng ở các nền kinh tế tiên tiến dự kiến ​​sẽ chậm lại trong năm nay, với việc ADB dự báo tăng trưởng GDP của Mỹ sẽ giảm xuống 1,9% so với mức 2,5% của năm ngoái và của Nhật Bản sẽ tăng 0,6% so với 1,9% vào năm 2023.

Trong báo cáo của mình, ADB cũng cho biết họ kỳ vọng tốc độ tăng trưởng của các nước đang phát triển ở châu Á trong năm nay sẽ mạnh hơn một chút so với dự báo tháng 12 năm ngoái, do nhu cầu nội địa lành mạnh bù đắp cho sự suy thoái ở Trung Quốc.

Bất chấp giá năng lượng tăng, lạm phát cũng được dự đoán sẽ giảm ở châu Á - Thái Bình Dương từ 3,3% năm 2023 xuống còn 3,2% trong năm nay.

Hồng Quang