Cuối năm 2023 ghi nhận những đợt giảm liên tục của lãi suất huy động. Mặt bằng lãi suất huy động đã ở vùng thấp lịch sử, thậm chí là về thấp hơn cả thời điểm Covid 19 đối với một số ngân hàng. Nhiều dự đoán lãi suất huy động năm 2024 sẽ tăng trở lại với mức khiêm tốn.
Dư địa để tiếp tục hạ lãi suất tiết kiệm
Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, tính chung cả năm 2023, lãi suất huy động đã giảm bình quân 2,5 - 3% so với đầu năm. So với giai đoạn COVID-19, lãi suất huy động kỳ hạn trên 12 tháng đang thấp hơn khoảng 0,5%, nhưng lại tương đồng ở kỳ hạn 6-9 tháng.
Hiện lãi suất huy động thấp nhất vẫn thuộc về Vietcombank với 1,9%/năm, kỳ hạn 1-2 tháng. Lãi suất huy động cao nhất tại Vietcombank chỉ 4,8%/năm đối với kỳ hạn 12-24 tháng.
Mức lãi suất tiền gửi cao nhất trên thị trường hiện nay thuộc về một số ngân hàng như: VietBank, HDBank... lãi suất 6,4%/năm cho kỳ hạn 18 tháng gửi online ở HDBank. Còn kỳ hạn 12 tháng tiền gửi tiết kiệm tại quầy, VietBank hiện là đơn vị niêm yết lãi suất cao nhất với 5,7%/năm. Theo sau, loạt nhà băng cùng áp dụng mức lãi suất 5,5%/năm là BaoVietBank, HDBank, KienlongBank, NamABank, NCB, VietABank và BVBank.
PGS.TS Phạm Mạnh Hùng, phó viện trưởng Viện nghiên cứu khoa học ngân hàng - Học viện Ngân hàng, cho rằng: "Dù chính sách tiền tệ 2024 được dự báo tiếp tục nới lỏng, song Ngân hàng Nhà nước vẫn sẽ thận trọng trong việc hạ thêm lãi suất. Mặt bằng lãi suất huy động đang ở mức thấp kỷ lục, nếu giảm thêm có thể khiến dòng vốn huy động chảy sang các kênh đầu tư khác."
Trong bối cảnh hiện nay, xác suất tăng lãi suất trở lại khá thấp, bởi các ngân hàng thương mại đều thừa thanh khoản, lạm phát được kiểm soát và Fed nhiều khả năng sẽ hạ lãi suất.
Tuy nhiên, dư địa tiếp tục giảm lãi suất còn khá ít vì với mức lãi suất huy động và mục tiêu kiểm soát lạm phát từ 4 - 4,5% trong năm 2024, ngành ngân hàng cần đảm bảo chỉ tiêu về lãi suất thực dương, cũng như để giảm các áp lực về tỉ giá.
Đồng quan điểm, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế đánh giá: "Lãi suất huy động hiện giảm kịch sàn rồi nên khó có thể kỳ vọng các ngân hàng sẽ tiếp tục điều chỉnh giảm thêm. Hơn nữa, lạm phát năm nay được dự đoán trong khoảng 3,3%-3,5%, nên lãi suất huy động cũng phải neo ở mức tương xứng để đảm bảo mức lãi suất thực dương, thỏa mãn yêu cầu của người gửi tiền".
Lãi suất huy động có thể đảo chiều tăng
Thông tin mới đây của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, tính đến ngày 13/12/2023, tăng trưởng tín dụng mới đạt 9,87% so với cuối năm 2022, thấp hơn nhiều so chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2023 cho toàn hệ thống tổ chức tín dụng là 14%.
Từ những tín hiệu tích cực, các chuyên gia dự báo cầu tín dụng sẽ được cải thiện tốt hơn trong năm 2024, dẫn đến nguy cơ ngân hàng thiếu hụt thanh khoản nếu dòng tiền ra khỏi ngân hàng nhiều hơn chảy vào. Điều đó có thể buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất huy động trở lại để hút vốn.
Lãi suất tiền gửi hiện nay đã gần đáy và sẽ nhích dần lên trong năm 2024, theo tốc độ phục hồi của các hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, mức tăng của lãi suất huy động trong năm 2024 sẽ tương đối khiêm tốn.
Theo báo cáo từ Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), lãi suất huy động hiện đã ở vùng đáy, lạm phát nhích tăng trở lại khiến lãi suất huy động khó có thể giảm thêm ngược lại còn có thể tăng 50 - 100 điểm cơ bản trong nửa sau năm 2024.
Tính đến cuối tháng 12/2023, lãi suất huy động giảm từ 2,5 - 3,0 điểm %, về mức thấp của giai đoạn COVID-19. Tuy vậy, tác động của chính sách nới lỏng tiền tệ chưa rõ nét trong năm 2023 do bối cảnh doanh nghiệp gặp khó khăn về đầu ra, các kênh tài sản và đầu tư chưa thực sự hấp dẫn, và lãi suất cho vay giảm chậm hơn lãi suất huy động.
VDSC dự báo tăng trưởng tín dụng ước tăng trưởng 14 - 15% trong năm 2024. Tăng trưởng tín dụng hồi phục kéo theo nhu cầu huy động vốn tăng lên, tình trạng thanh khoản dư thừa như cuối năm 2023 kỳ vọng sẽ thu hẹp.
Chuyên gia tại Chứng khoán MB (MBS) cũng dự báo lãi suất đầu vào có khả năng tạo đáy trong quý I-2024 vì khó có khả năng giảm thêm khi cầu tín dụng sẽ có xu hướng tăng lên.
MBS cho rằng nhu cầu sử dụng vốn sẽ quay trở lại cân bằng với tình trạng dư thừa thanh khoản hiện nay. Tăng trưởng tín dụng trong năm 2024 sẽ đạt khoảng 13 - 14%.
Dự báo lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của các ngân hàng thương mại lớn sẽ có thể nhích thêm 25 - 50 điểm cơ bản, quay về mức 5,25% - 5,5% trong năm 2024.
Trung Anh