Loạt sai phạm tại dự án do Công ty Xuân Thành thực hiện ở Hà Nam

Mới đây, Thanh tra Chính phủ (TTCP) đã chỉ ra hàng loạt sai phạm tại các Dự án Khu liên hợp thể thao tỉnh Hà Nam và dự án ĐT.495B do Công ty Xuân Thành làm chủ đầu tư. Những dự án này đã vướng phải các sai phạm về giao đất, đấu thầu.

Vi phạm quy định về đấu thầu

Mới đây, Thanh tra Chính phủ đã công khai Kết luận thanh tra số 161 ngày 17/01/2023 về công tác quản lý, sử dụng đất đai, đầu tư xây dựng tại tỉnh Hà Nam (giai đoạn 2012-2018). Tại kết luận này, Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều sai phạm khi thực hiện các dự án Khu liên hợp thể thao tỉnh Hà Nam và dự án ĐT.495B do Công ty Xuân Thành làm chủ đầu tư.

Theo kết luận, tại dự án Khu liên hợp thể thao tỉnh Hà Nam, ngay từ giai đoạn đầu tiên đã xuất hiện những sai phạm. Cụ thể là việc lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ mời thầu gói thầu chưa đúng quy định pháp luật về đấu thầu. Đơn cử một số sai phạm như dữ liệu đấu thầu chưa cụ thể, yêu cầu về tiền bảo đảm dự thầu thấp hơn quy định, một số gói thầu hạ thấp yêu cầu năng lực tài chính theo quy định.

Việc này làm giảm tính cạnh tranh, minh bạch, hiệu quả trong hoạt động đấu thầu. Bên cạnh đó, công tác tổ chức lựa chọn nhà thầu qua mạng chậm, tỷ lệ đấu thầu qua mạng còn thấp (đến năm 2018 đạt khoảng 1,56%) và tập trung chủ yếu các gói thầu chào hàng cạnh tranh.

Thanh tra Chính phủ cho biết, về chủ trương đầu tư, trước khi Luật Đầu tư công 2014 có hiệu lực, dự án Khu liên hợp thể thao tỉnh Hà Nam (gọi tắt là dự án) được phê duyệt nhưng không được thông qua HĐND, vi phạm khoản 1 Điều 12 Nghị định số 12/2009/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình.

Về lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư, phê duyệt thiết kế, dự toán, dự án chưa phù hợp Quy hoạch xây dựng chung thành phố Phủ Lý năm 2012 nhưng đã được cập nhật, phê duyệt vào Quy hoạch chung điều chỉnh thành phố Phủ Lý năm 2016.

Bên cạnh đó, dự án khi phê duyệt, phê duyệt điều chỉnh có nguồn vốn không được thẩm định, không xác định rõ ràng theo quy định tại Chỉ thị số 1792/CT-TTg ngày 15.10.2011 của Thủ tướng về tăng cường quản lý đầu tư từ vốn ngân sách nhà nước và vốn trái phiếu Chính phủ, Nghị quyết số 26/2016/QH14 về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 – 2020.

Riêng dự án thành phần số 2, 3 thuộc Khu liên hợp thể thao tỉnh không có ý kiến thẩm định của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về nguồn vốn và mức hỗ trợ từ ngân sách trung ương.

Về công tác đấu thầu, UBND chỉ định thầu đối với 11 gói thầu của dự án không đúng, không thuộc trường hợp được chỉ định thầu theo Nghị định số 58/2008/NĐ-CP, Nghị định số 85/2009/NĐ-CP và Quyết định số 50/2012/QĐ-TTg.

Với Dự án ĐT.495B, việc phê duyệt kế hoạch đấu thầu được kiểm tra tồn tại gói thầu thực hiện đấu thầu hạn chế, nhiều gói thầu thực hiện chỉ định thầu, không đúng quy định. Cũng tại dự án ĐT.495B, việc đánh giá tác động môi trường được thực hiện sơ sài, thiếu nội dung hiện trạng, đề xuất cụ thể.

Bên cạnh đó, khi phê duyệt dự án ĐT.495B ban đầu tại Quyết định số 783/QĐ-UBND ngày 27/7/2010 và điều chỉnh dự án tại Quyết định số 510/QĐ-UBND ngày 27/4/2011 của UBND tỉnh Hà Nam xác định chi phí dự phòng không đúng quy định của Bộ Xây dựng.

Suất đầu tư cao gấp 1,6 lần công bố của Bộ Xây dựng

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra, tại 2 dự án Khu liên hợp thể thao tỉnh Hà Nam và ĐT.495B, chủ đầu tư là Công ty Xuân Thành có cam kết ứng vốn trước để giải phóng mặt bằng, hoàn thành công trình (không tính lãi) và xã hội hóa với tổng số tiền 2.050 tỷ đồng. UBND tỉnh cũng cam kết bố trí khoảng 2.565 ha tại 2 bên đường ĐT.495B, khu đô thị Bắc Châu Giang giao cho Công ty Xuân Thành thực hiện dự án đô thị để tạo nguồn vốn thanh toán.

Tuy nhiên, chủ trương giao đất cho nhà đầu tư xây dựng các khu đô thị trên cơ sở định giá đất để tạo nguồn vốn thanh toán là trái quy định của Luật Đất đai 2003 và quy chế đấu giá đất của Chính phủ. Bên cạnh đó, UBND tỉnh cũng không bố trí được vốn để thanh toán nợ xây dựng cơ bản. Theo Thanh tra Chính phủ, việc này không đúng Chỉ thị số 27 ngày 10/10/2012 và Chỉ thị 07 ngày 30/4/2015 của Thủ tướng và các quy định khác.

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ rõ, tại dự án Khu liên hợp thể thao tỉnh Hà Nam, khi UBND tỉnh Hà Nam phê duyệt đơn giá đất đá hỗn hợp và các loại vật liệu xây dựng, thi công, trang thiết bị cho dự án để làm căn cứ xác định tổng mức đầu tư, dự toán công trình. Tuy nhiên, một số vật liệu, vật tư có đơn giá cao hơn thông báo giá vật liệu của tỉnh, có suất đấu từ cao hơn mức công bố của Bộ Xây dựng. Chỉ tính riêng phần nổi, Nhà thi đấu đa năng có suất đầu tư cao gấp 1,67 lần so với công bố của Bộ Xây dựng tại Quyết định số 725/QĐ-BXD ngày 9.8.2012.

Về thanh toán, quyết toán, Khu liên hợp thể thao tỉnh được UBND tỉnh Hà Nam phê duyệt quyết toán các dự án thành phần năm 2019, điều chỉnh quyết toán năm 2020. Theo giá trị quyết toán điều chỉnh năm 2020 là hơn 4.525 tỷ đồng, sau khi giảm trừ 1.200 tỷ đồng do Công ty Xuân Trường cam kết xã hội hóa, một số khoản chi phí chưa đúng theo quy định phát hiện qua thanh tra với số tiền tạm tính là 465,7 tỷ đồng. Số tiền còn nợ các nhà thầu hơn 2.800 tỷ đồng, trong đó Công ty Xuân Thành là 2.659 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu UBND tỉnh Hà Nam rà soát lại giá trị quyết toán, giảm trừ các chi phí không đúng đối với dự án theo quy định, đặc biệt là với các hạng mục công trình có sử dụng vật tư, vật liệu, thiết bị nhập khẩu hoặc không có trong thông báo giá vật liệu của địa phương. Phía Công ty Xuân Thành thực hiện đúng các nội dung xã hội hóa (hỗ trợ tiền) đã thỏa thuận với tỉnh.

Về xử lý trách nhiệm, Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND tỉnh Hà Nam tổ chức kiểm điểm trách nhiệm của tập thể, cá nhân qua các thời kỳ; chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị, địa phương liên quan kiểm điểm trách nhiệm liên quan đến những vi phạm, khuyết đinh trong công tác quản lý, sử dụng đất đai, quản lý đầu tư xây dựng được nêu tại Kết luận thanh tra.

Đức Minh