Trước sức ép từ chính sách thuế mới của Mỹ, các doanh nghiệp tôm Indonesia đang khẩn trương tìm kiếm thị trường thay thế như Trung Quốc, Trung Đông và châu Âu, nhằm giảm sự phụ thuộc vào thị trường xuất khẩu chủ lực.
Tại một trang trại nuôi tôm ở mũi tây nam đảo Java, ông Denny Leonardo – chủ một cơ sở nuôi quy mô lớn – cho biết đã phải hoãn kế hoạch mở thêm 100 ao nuôi trong năm nay. Nguyên nhân là lượng đơn hàng từ Mỹ sụt giảm mạnh kể từ tháng 4, sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump đe dọa áp thuế nhập khẩu tôm.
Dù mức thuế cuối cùng được thống nhất vào tháng 7 là 19%, thấp hơn nhiều so với mức đề xuất ban đầu 32%, Leonardo cho rằng thiệt hại đối với hoạt động kinh doanh là đáng kể.
“Mỹ gây áp lực lên xuất khẩu tôm của Indonesia, nên ai cũng tìm cách đa dạng hóa để tránh lệ thuộc,” Leonardo nói. Trước đó, Mỹ là thị trường lớn nhất của ngành tôm Indonesia, chiếm khoảng 60% trong tổng kim ngạch 1,68 tỷ USD năm 2024.
Ảnh minh hoạ
Theo ông Andi Tamsil – Chủ tịch Hiệp hội nuôi tôm Indonesia – mức thuế 19% có thể khiến xuất khẩu tôm của nước này giảm tới 30% trong năm 2025, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế của khoảng 1 triệu lao động. Thực tế, ngay cả sau khi đạt được thỏa thuận thuế, phần lớn khách hàng Mỹ vẫn tạm ngừng đặt hàng.
Ông Budhi Wibowo – Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp thủy sản Indonesia – cho biết Indonesia đã mất lợi thế cạnh tranh so với Ecuador, nước xuất khẩu tôm lớn nhất thế giới, hiện chỉ chịu thuế 15% khi bán vào Mỹ.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc nổi lên như một thị trường tiềm năng. Trước đây, thị phần của Trung Quốc trong xuất khẩu tôm Indonesia chỉ khoảng 2% do giá bán thấp hơn Mỹ, nhưng các doanh nghiệp đang tăng cường tiếp cận.
Tháng 6, ông Tamsil dẫn đầu một đoàn doanh nghiệp tới Quảng Châu gặp gỡ nhà nhập khẩu, chủ nhà hàng và các sàn thương mại nông sản, mở đường cho các hợp đồng mới. “Trung Quốc nhập khoảng 1 triệu tấn tôm mỗi năm. Chỉ cần Indonesia giành được 20% thị phần, cơ hội sẽ rất lớn,” ông nói.
Ngoài Trung Quốc, Indonesia cũng hướng tới đa dạng hóa xuất khẩu sang Trung Đông, Hàn Quốc, Đài Loan và Liên minh châu Âu. Jakarta hiện tiến gần tới việc ký kết hiệp định thương mại tự do với Brussels, được kỳ vọng mở thêm cánh cửa vào thị trường này.
Với những thay đổi đó, Leonardo vẫn tin rằng doanh nghiệp gia đình có thể trụ vững trước biến động thuế. Tuy nhiên, anh thừa nhận: “Tôi tin công ty mình có thể sống sót vì cung và cầu vẫn còn. Nhưng để phát triển nhanh như kỳ vọng ban đầu thì tôi không còn lạc quan.”
Thanh Phong