Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề nghị UBND TP. HCM bổ sung báo cáo về tình hình thực hiện dự án từ thời điểm khởi công đến nay, số liệu giải ngân để có sơ sở đánh giá tiến độ thực hiện dự án tuyến tàu điện ngầm số 2 TP. HCM, tuyến Bến Thành - Tham Lương. Cùng với đó, làm rõ việc lùi khởi công dự án sang cuối năm 2025 đầu năm 2026.
Đề nghị làm rõ việc lùi khởi công Metro Bến Thành - Tham Lương
Mới đây, Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa có văn bản gửi UBND TP. HCM về việc kiến nghị điều chỉnh thời gian thực hiện Dự án tuyến tàu điện ngầm số 2 TP. HCM, tuyến Bến Thành - Tham Lương, sang cuối năm 2025 đầu năm 2026.
Theo quyết định 4880 năm 2019 của UBND TP. HCM phê duyệt điều chỉnh dự án xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2 Bến Thành - Tham Lương, thời gian thực hiện dự án từ năm 2010 và đưa vào vận hành khai thác năm 2026.
Tuy nhiên, hồi tháng 6/2022, UBND TP. HCM đã kiến nghị lùi thời gian khởi công sang cuối năm 2025, đầu năm 2026.
Hiện Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã phối hợp với các Bộ: Tài chính, Xây dựng, Giao thông vận tải xin ý kiến về điều chỉnh thời gian thực hiện Dự án tuyến tàu điện ngầm số 2 này.
Bộ đề nghị UBND TP. HCM bổ sung báo cáo về tình hình thực hiện dự án từ thời điểm khởi công đến nay, số liệu giải ngân để có sơ sở đánh giá tiến độ thực hiện dự án.
Metro Bến Thành - Suối Tiên cũng chưa hẹn ngày vận hành. (Ảnh minh họa)
Ngoài ra, UBND TP. HCM cần đánh giá mức độ ảnh hưởng của việc gia hạn, điều chỉnh thời gian thực hiện đến chi phí đầu tư dự án và hiệu quả đầu tư, đảm bảo đủ chi phí và nguồn lực đầu tư; bổ sung các mốc hoàn thành các công việc cụ thể của dự án, giải pháp hoàn thành các mốc này.
Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng đề nghị UBND TP. HCM bổ sung báo cáo cụ thể về việc hủy gói thầu CP3a/b; làm rõ các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình thực hiện và thông tin quá trình giải quyết vướng mắc, đề xuất giải pháp, xây dựng phương án giải quyết trong thời gian tới.
Qua rà soát, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhận thấy các hiệp định vay của dự án đã hết hạn giải ngân. Tuy nhiên, UBND TP. HCM chưa báo cáo rõ về nguồn vốn nước ngoài để thực hiện dự án trong thời gian tới, trong khi việc thực hiện và kết thúc dự án phụ thuộc vào khả năng cung cấp nguồn vốn của các nhà tài trợ, nhất là khi Ngân hàng ADB và EIB hủy khoản vay cũ.
Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề nghị UBND giải trình về các nguồn vốn của dự án, phương án huy động vốn nước ngoài, báo cáo rõ về dự kiến ký kết các khoản vay mới/gia hạn khoản vay hiện tại.
Chậm triển khai, gây lãng phí
Dự án tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương có tổng mức đầu tư 47.890 tỷ đồng. Tổng chiều dài tuyến hơn 11km (9,1km ngầm; hơn 1,9km trên cao và chuyển tiếp) với 10 nhà ga (9 ga ngầm, 1 ga trên cao).
Trước đó, liên quan đến dự án này, Bộ Tài chính đã có công văn gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư liên quan đến đề xuất điều chỉnh thời gian thực hiện dự án metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương).
Theo Bộ Tài chính, trước đó UBND TP.HCM đã phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án lên hơn 47.890 tỉ đồng, và là dự án thuộc nhóm dự án quan trọng quốc gia. Việc gia hạn thời gian thực hiện dự án là một trong những nội dung dẫn tới việc đề xuất điều chỉnh chủ trương đầu tư.
Vì vậy, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm hướng dẫn UBND TP.HCM về thẩm quyền, trình tự và thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án theo quy định.
Tình trạng chậm tiến độ đầu tư metro Bến Thành - Tham Lương những năm qua khiến dự án đội vốn gần 800 triệu USD.
Theo Bộ Tài chính, kể từ thời điểm triển khai (năm 2010) đến khi kết thúc giải ngân các hiệp định vay (năm 2020), dự án mới giải ngân 20,13 triệu USD phần vốn vay và 18,52 triệu EUR phần vốn viện trợ. Dự án triển khai rất chậm, không đúng kế hoạch, gây lãng phí rất lớn.
Bộ Tài chính đề nghị UBND TP chịu trách nhiệm trong việc chậm triển khai dự án và làm rõ ba vấn đề. Cụ thể, sự cần thiết cũng như khả năng tiếp tục thực hiện dự án, các biện pháp để đẩy nhanh tiến độ và cuối cùng là rút kinh nghiệm để xây dựng kế hoạch giải ngân cho sát đúng với tiến độ triển khai.
Đối với khoản vay Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW), hiện Chính phủ đang trả phí cam kết cho nhà tài trợ nước ngoài (0,25%/năm/phần vốn chưa giải ngân). Bộ Tài chính đề nghị TP.HCM làm rõ khả năng gia hạn thời hạn giải ngân của khoản vay và ý kiến của nhà tài trợ về nội dung này. Đồng thời, cam kết chịu trách nhiệm chi trả trong thời gian kéo dài.
Metro số 2 có tổng mức đầu tư hơn 47.890 tỉ đồng, với chiều dài hơn 11km đi qua 6 quận 1, 3, 10, 12, Tân Bình, Tân Phú. Dự án được phê duyệt thời gian hoàn thành năm 2026 nhưng đến nay lùi đến năm 2030, còn thời gian sửa chữa, bảo hành đến năm 2032. Do vậy, theo quy định, TP.HCM sẽ phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình cấp có thẩm quyền xem xét, chấp thuận để điều chỉnh thời gian thực hiện dự án.
Để thúc đẩy tiến độ dự án metro số 2, trong báo cáo gửi tới Bộ Kế hoạch và Đầu tư vào tháng 7-2022, UBND TP.HCM cho biết đã chỉ đạo các quận có dự án đi qua phải hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư trong quý 3 năm nay.
Các sở ngành phải hoàn thành di dời toàn bộ công trình hạ tầng kỹ thuật chính trong năm 2024 để bàn giao mặt bằng sạch cho nhà thầu chính trong năm 2025.
Theo UBND TP.HCM, có 5 nguyên nhân dẫn đến phải kéo dài tiến độ thực hiện dự án, đó là chậm trễ trong bàn giao mặt bằng dự án; công tác đấu thầu và trao thầu gói thầu chính CP3a/b phải hủy để bảo đảm tính pháp lý; kéo dài thời gian đàm phán thực hiện hợp đồng với tư vấn IC; công tác thu xếp tài chính dự án kéo dài; và do ảnh hưởng dịch COVID-19.
Hồng Quang