Vừa qua, Quy hoạch điện VIII chính thức phê duyệt tạo hành lang pháp lý cho việc triển khai các dự án trong thời gian tới. Tuy nhiên Agriseco cho rằng, trong ngắn hạn thủy điện sẽ tiếp tục đối mặt với khó khăn do điều kiện thủy văn không thuận lợi, mở ra cơ hội cho nhiệt điện được huy động với công suất cao.
Ngành điện tăng trưởng trên mức nền thấp
Theo Báo cáo triển vọng ngành điện 2024 vừa được Chứng khoán Agribank (Agriseco) công bố, lũy kế 11 tháng, sản lượng điện toàn hệ thống đạt 257,35 tỷ kW/h, tăng 4,3 % svck.
Dự báo tăng trưởng tiêu thụ điện năm 2023 khoảng 4,6% do nhu cầu tiêu thu điện từ nhóm công nghiệp- sản xuất vẫn còn yếu. Bước sang năm 2024, Agriseco Research đánh giá ngành điện sẽ tăng trưởng trên mức nền thấp năm 2023.
Theo thống kê, phụ tải điện có hệ số tăng trưởng thường trên 1,5 đến 1,8 lần tăng trưởng GDP (theo năm). Với kì vọng GDP tăng trưởng ở mức 6% - 6,5% theo mục tiêu Chính phủ đề ra, Agriseco ước tính phụ tải đạt mức tăng trưởng ít nhất trên 9% trong năm 2024 đến từ kỳ vọng thị trường bất động sản và nhóm ngành sản xuất công nghiệp có sự hồi phục; phù hợp với kế hoạch cung cấp điện và vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2024 của EVN.
Về công suất nguồn: Theo Bộ Công Thương, sẽ có khoảng 4.298 MW nguồn điện mới đi vào vận hành trong năm 2023 với sự tham gia của 2.632 MW từ nhà máy Nhiệt điện than Thái Bình II (1.200 MW) và Nhiệt điện Vân Phong I (1.432 MW) đi vào vận hành. Cùng với đó, tính đến ngày 03/11/2023, có 21 nhà máy/phần nhà máy NLTT với tổng công suất 1.201,42 MW đã hoàn thành thủ tục COD (vận hành thương mại).
Kỳ vọng rằng trong năm 2024, 3.394,44 MW công suất NLTT chuyển tiếp còn lại sẽ hoàn thành thống nhất mức giá bán điện với EPTC (Công ty mua bán điện) và có thể đi vào vận hành.
Thủy điện gặp khó do El Nino, nhiệt điện than sẽ được huy động tối đa
Theo dự báo của IRI (Viện nghiên cứu quốc tế), dự báo từ tháng 11.2023- hết tháng 4.2024, El Nino tiếp tục duy trì với xác suất từ 80-90% với cường độ giảm dần trước khi chuyển sang pha trung tính vào giữa năm 2024. Các nhà máy thủy điện sẽ tiếp tục bị ảnh hưởng tiêu cực do pha El Nino sẽ gây ra hiện tượng khô hạn và mực nước về hồ ít hơn.
Theo Trung tâm Khí tượng Thủy văn quốc gia, từ tháng 12/2023 đến tháng 3/2024, tại khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ phổ biến ít mưa, tổng lượng mưa thấp hơn so với TBNN (trung bình nhiều năm). Ngược lại, khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, tổng lượng mưa có khả năng cao hơn hoặc bằng TBNN. Do đó, thủy điện tại khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ sẽ gặp ít khó khăn hơn các khu vực còn lại.
Theo đó, trong năm 2024, sản lượng điện than được huy động sẽ tăng cao nhờ nhu cầu tiêu thụ điện phục hồi.
Nhiệt điện than được huy động để bù đắp sự thiếu hụt từ thủy điện trong bối cảnh khí hậu vẫn trong pha El Nino và giá than nhập khẩu ổn định tạo điều kiện cho TKV giảm giá than trộn giúp giá bán điện than cạnh tranh hơn.
Theo IEA (Cơ quan Năng lượng quốc tế), ước tính tổng lượng tiêu thụ than toàn cầu sẽ tăng 1,4% trong năm 2023 lên khoảng 8,54 tỷ tấn do nhu cầu sử dụng điện (chạy bằng than) tăng trong bối cảnh thủy điện giảm do hiện tượng thời tiết El Nino. Tuy nhiên, nguồn NLTT đang gia tăng nhanh chóng giúp nhu cầu về than giảm từ năm 2024 và dần ổn định vào năm 2026.
Theo dự báo của KPMG tháng 10.2023, giá than Newcasle trung bình năm 2023 đạt 184,8 USD/tấn, sau đó giảm tiếp 20% xuống còn 149 USD/tấn vào năm 2024.
Điện gió là mũi nhọn phát triển theo quy hoạch điện VIII
Suất đầu tư bình quân của các nhà máy điện gió đã giảm đáng kể trong vòng hơn 10 năm qua. Cụ thể, suất đầu tư nhà máy điện gió ngoài khơi và điện gió trên bờ năm 2022 lần lượt là 3.461 USD/kW và 1.274 USD/kW giảm 26% và 35% so với năm 2010.
Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA) dự báo tổng chi phí lắp đặt của các dự án điện gió sẽ tiếp tục giảm khoảng 40% vào năm 2030 và 50% vào năm 2050 so với năm 2021.
Chi phí đầu tư thấp hơn sẽ hỗ trợ lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất điện gió trong bối cảnh giá bán theo cơ chế mới thấp hơn khoảng 20% so giá FIT.
Với mục tiêu phát triển hàng đầu trong Quy hoạch điện VIII, tỷ trọng nguồn điện gió tăng từ mức 5% năm 2022 lên 19% năm 2030 và 29% năm 2050. Trong đó, điện gió trên bờ sẽ tăng trưởng kép 20% giai đoạn 2022 - 2030 và 6% trong giai đoạn 2030 – 2050.
Về điện gió ngoài khơi, dự kiến từ nay đến 2030, Việt Nam sẽ phát triển 6.000 MW và tăng trưởng kép 15% trong giai đoạn 2030 – 2050. Tuy nhiên, với việc mức giá trần trong khung giá được Bộ Công Thương công bố thấp hơn mức FIT trước đây khá nhiều sẽ gây ra những khó khăn nhất định cho các chủ đầu tư dự án năng lượng tái tạo trong ngắn hạn.
Về điện khí, mới đây, Bộ Công Thương thông qua kế hoạch cung cấp khí cho sản xuất điện năm 2024. Theo đó, sản lượng khí cấp cho sản xuất điện năm 2024 là 4,19 – 4,47 tỷ m3, giảm 25% so với cùng kỳ. Trong đó, khu vực Đông Nam Bộ là 2,9 – 3,06 tỷ m3, giảm khoảng 30% so với cùng kỳ, khu vực Tây Nam Bộ là 1,24 – 1,41 tỷ m3, tương đương năm 2023.
Giá khí trên thế giới được dự báo tăng ảnh hưởng đến biên lợi nhuận gộp của các nhà máy điện khí. Theo EIA, giá khí tự nhiên cả năm 2024 đạt 2,79 USD/MMBtu, tăng 9% so với trung bình năm 2023 là 2,56 USD/MMBtu.
Cơ hội đầu tư cổ phiếu ngành điện
Cũng tại báo cáo này, Agriseco đưa ra 3 ý tưởng đầu tư nhóm cổ phiếu điện gồm Nhiệt điện Quảng Ninh (Mã: QTP), TCT Điện lực Dầu khí Việt Nam - PV Power (Mã: POW) và Tổng Công ty Phát điện 3 - EVN Genco3 (Mã: PGV).
Theo đánh giá của nhóm phân tích, Nhiệt điện Quảng Ninh hưởng lợi nhờ giá nguyên vật liệu đầu vào giảm, chu kỳ thời tiết El Nino trong khi công ty có tình hình tài chính lành mạnh.
PV Power được kỳ vọng sẽ chạy tối đa công suất khi không có các đợt sửa chữa lớn trong năm và nhà máy Vũng Áng 1 đã chính thực vận hành trở lại vào giữa quý III/2023. Đồng thời, các nhà máy nhiệt điện được huy động công suất cao để bù đắp sản lượng giảm từ thủy điện.
EVN Genco3 có nguyên vật liệu đầu vào ổn định giúp các nhà máy nhiệt điện Phú Mỹ được vận hành liên tục. Cụ thể, công ty chiếm khoảng 11% công suất đặt phía Nam với các nhà máy nhiệt điện đều đóng vai trò chạy nền do đó được ưu tiên cung cấp khí ổn định hơn các nhà máy Nhơn Trạch 1 và Nhơn Trạch 2.
Ngoài ra, các nhà máy nhiệt điện Phú Mỹ của PGV được bao tiêu lượng lớn khí của bể Nam Côn Sơn, do đó sẽ ít xảy ra tình trạng thiếu khí.
Các nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân và Mông Dương của EVN Genco3 sử dụng than làm nguyên liệu đầu vào. Dự báo nhập khẩu than sẽ dễ dàng hơn nhờ nguồn cung than ổn định, từ đó giúp chi phí đầu vào của các nhà máy nhiệt điện than giảm.
Trung Anh