Trong báo cáo ngành mới cập nhật, Chứng khoán VNDirect cho rằng điện khí và các nhà máy điện than Miền Bắc sẽ hưởng lợi trong 2023-24 trong bối cảnh thủy điện suy yếu.
Nhu cầu điện tiêu dùng dân cư tăng mạnh bù đắp cho nhu cầu yếu của nhóm sản xuất công nghiệp
Trong bối cảnh hoạt động Công nghiệp – Xây dựng đình trệ, sản lượng điện tiêu thụ ghi nhân mức tăng trưởng khiêm tốn. Sản lượng điện toàn quốc trong 5 tháng đầu năm 2023 tăng nhẹ 1,4%, thấp hơn nhiều so với mức 9% trong dự báo QHĐ8. Tuy nhiên, tính riêng tháng 5/2023, sản lượng tiêu thụ điện tăng lên mức 8% do nhu cầu đột biến nhóm tiêu dùng dân cư trong bối cảnh mùa hè nóng bức.
Trong quý 1/2023, huy động thủy điện có xu hướng giảm từ mức nền cao 2022 do thủy văn kém thuận lợi, tạo dư địa lớn cho các nguồn nhiệt điện được huy động. Tỉ trọng sản lượng điện năng lượng tái tạo cũng lớn hơn do sản lượng điện gió cải thiện nhờ mùa gió tốt cùng với tỉ lệ cắt giảm công suất điện mặt trời giảm.
Giá thị trường điện cạnh tranh trong 5 tháng đầu năm 2023 tăng mạnh do tỉ trọng huy động nhiệt điện cao hơn
Đáng chú ý, giá thị trường điện cạnh tranh tăng mạnh trong 5 tháng đầu năm do tỉ trọng huy động nhiệt điện cao hơn. Cụ thể, giá điện toàn phần (FMP) trên thị trường điện cạnh tranh (CGM) tăng 20% đạt 1.785đ/kWh. Hiện tại, giá bán điện cạnh tranh vẫn đang huy động theo Kế hoạch vận hành thị trường điện năm 2022 của Bộ Công thương (MOIT). Do đó, giá trần điện năng (SMP) vẫn tiếp tục neo cao ở mức 1.602đ/kWh, hỗ trợ nhóm nhiệt điện.
Điện than tích cực hơn bù đắp cho sự suy yếu của thủy điện
VNDirect nhận thấy nhóm nhiệt điện than, đặc biệt các nhà máy ở miền Bắc sẽ hưởng lợi lớn nhất trong đợt nắng nóng kéo dài và thủy văn kém thuận lợi, đặc biệt khi đây là khu vực thiếu điện. QTP, HND, PPC là một số doanh nghiệp tiềm năng hưởng lợi từ xu hướng này.
Trong 6 tháng đầu năm 2023, công suất huy động điện than cải thiện đáng kể, đạt 84% tổng công suất trong tháng 6/2023, hỗ trợ bởi nhu cầu tăng đột biến trong mùa hè cùng với sự thoái trào của thủy điện. Bên cạnh đó, nguồn than cấp trong nửa đầu năm cũng được đảm bảo, nhiều nhà máy nhờ đó ghi nhận mức sản lượng điện cao như QTP, HND, PPC. VNDirect kỳ vọng xu hướng này sẽ tiếp tục kéo dài trong 2023.
Trong 2023, hầu hết các nhà máy sẽ phải sử dụng tỷ trọng than trộn lớn. Mặc dù giá than nhập khẩu có xu hướng giảm từ mức đỉnh năm 2022, đây vẫn là mức cao hơn nhiều so với than giá than nội địa và chúng tôi cho rằng giá than sẽ neo ở mức này trong 2023 do nhu cầu hồi phục từ Trung Quốc trong bối cảnh nền kinh tế của đất nước này đang trong đà hồi phục.
Tuy nhiên, VNDirect cho rằng ảnh hưởng giá sẽ không đáng kể trong bối cảnh miền Bắc rất thiếu nguồn điện và nhu cầu dự kiến tăng mạnh trong thời gian tới.
Nhu cầu điện phục hồi sẽ dần hấp thụ hết công suất điện khí dư thừa tại miền Nam trong 2023-2024
Trong quý 1/2023, một số nhà máy điện khí vẫn ghi nhận sản lượng huy động khả quan như Nhơn Trạch 2, Cà Mau 1&2 nhưng nhìn chung tổng sản lượng cả ngành vẫn giảm nhẹ do nhu cầu điện yếu đặc biệt tại các khu công nghiệp phía Nam. Từ quý 2, VNDirect nhận thấy sản lượng điện khí sẽ được cải thiện trong bối cảnh sản lượng thủy điện thấp cũng như xu hướng tăng cường truyền tải điện từ Nam ra Bắc để hỗ trợ tình trạng thiếu điện.
Trong 2023-2024, VNDirect kỳ vọng tăng trưởng sản lượng điện khí tích cực hơn do tiêu thụ điện Việt Nam dự kiến tăng cao trợ lại, trung bình 9% trong 202330; thủy điện bước vào pha El Nino kém tích cực, tạo dự địa lớn cho nhóm nhiệt điện.
Tình trạng dư thừa nguồn cung ở miền Nam sẽ dần được hấp thụ bởi nhu cầu tăng nhanh trong bối cảnh tình trạng phát triển nguồn điện mới đang chậm lại và nhu cầu điện hồi phục nhóm Công nghiệp – Xây dựng sẽ tác động tích cực lên tăng trưởng nhu cầu điện toàn quốc khi nền kinh tế Việt Nam quay trở lại quỹ đạo tăng trưởng.
Giá khí ghi nhận xu hướng giảm, neo theo đà giảm của giá dầu FO Singapore. Cụ thể, giá dầu FO đã giảm từ mức đỉnh năm 2022 là 700USD/tấn xuống dưới mức 400USD/tấn vào T5/23. Mặc dù đây vẫn là mức giá cao hơn so với trung bình trong quá khứ, VNDirect cho rằng đây vẫn là dấu hiệu lạc quan, cải thiện khả năng cạnh tranh về giá cho điện khí.
Trong giai đoạn 2023-24, VNDirect dự báo giá dầu Brent sẽ duy trì ở mức thấp hơn khoảng 85-80 USD/thùng, hỗ trợ giá khí giảm. Giá bán điện khí đang trở nên cạnh tranh hơn so với các nhà máy nhiệt điện than sử dụng than nhập khẩu. Với việc chênh lệch giá bán giữa nhiệt điện khí và nhiệt điện than đang dần được thu hẹp, VNDirect nhận thấy điều này sẽ hỗ trợ một phần cho tình hình huy động điện khí trong bối cảnh EVN ưu tiên tối ưu hóa chi phí mua điện trong điều kiện tài chính khó khăn.
Trung Anh