Nghị định số 242/2025 được Bộ Tài chính ban hành ngày 10/9, đánh dấu bước thay đổi lớn trong cơ chế tiếp nhận và triển khai nguồn vốn vay ưu đãi của nước ngoài.
Ngày 26/9/2025, tại Hà Nội, Bộ Tài chính tổ chức Hội thảo phổ biến Nghị định 242/2025/NĐ-CP ngày 10/9/2025 của Chính phủ về quản lý và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vay ưu đãi nước ngoài.
Tại Hội thảo, ông Nguyễn Quốc Phương - Cục trưởng Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại cho biết, trong hơn 30 năm qua, nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài đã đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.
Tuy nhiên, qua quá trình triển khai trong thời gian vừa qua, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của đất nước và nhu cầu ngày càng lớn từ các địa phương, doanh nghiệp đã phát sinh các vấn đề tồn tại, hạn chế. Đặc biệt, những vướng mắc về cơ sở pháp lý liên quan đến vay ODA, vay ưu đãi cũng như quá trình phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị cho thấy rõ cần có sự điều chỉnh, đổi mới.
Đồng hành cùng quá trình cải cách của Chính phủ, sự chỉ đạo sát sao của các bộ, ngành Trung ương, Bộ Tài chính đã nỗ lực tiếp thu ý kiến của các tổ chức, cơ quan liên quan đến công tác vay vốn ODA. Qua đó, nhiều khó khăn, vướng mắc đã từng bước được tháo gỡ. Trên cơ sở đó, từ tháng 9/2025, Nghị định số 242/2025/NĐ-CP về quản lý và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức và vay ưu đãi nước ngoài được ban hành và chính thức có hiệu lực.
Hội thảo phổ biến Nghị định 242/2025/NĐ-CP ngày 10/9/2025 của Chính phủ về quản lý và sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vay ưu đãi nước ngoài
Ông Nguyễn Quốc Phương nhấn mạnh, Nghị định mới được ban hành đã khắc phục nhiều hạn chế, tăng cường cơ sở pháp lý, bảo đảm tính minh bạch, đồng bộ, hiệu quả hơn và phù hợp hơn với hệ thống đầu tư công. Đây cũng là minh chứng cho quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong việc cải thiện môi trường hợp tác, tạo niềm tin cho các nhà tài trợ quốc tế cũng như địa phương, doanh nghiệp trong nước.
Đại diện Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại đã trình bày các nội dung mới của Nghị định số 242/2025/NĐ-CP. Theo đó, Nghị định số 242/2025/NĐ-CP tập trung vào 3 nhóm giải pháp lớn.
Thứ nhất, Nghị định 242 đã giúp đơn giản hoá các thủ tục hành chính như: Bãi bỏ nhiều quy định phê duyệt, thẩm định trung gian không cần thiết đối với dự án ODA, vay ưu đãi; Rút gọn thủ tục điều chỉnh văn kiện dự án, chỉ yêu cầu lấy ý kiến Bộ Tài chính trong trường hợp điều chỉnh làm tăng vốn lớn; Đơn giản hóa quy trình tiếp nhận khoản vay, giao kế hoạch vốn, sử dụng vốn dư, lựa chọn ngân hàng phục vụ; Giảm đáng kể các trường hợp phải điều chỉnh chủ trương đầu tư, giúp đẩy nhanh tiến độ dự án.
Thứ hai, Nghị định 242 đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Trao quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án nhóm A và nhiều dự án trước đây thuộc thẩm quyền Thủ tướng Chính phủ cho bộ ngành, địa phương. Giao cơ quan chủ quản thẩm quyền tham gia phần lớn các dự án khu vực, trừ một số lĩnh vực đặc thù. Đồng thời, phân cấp cho cơ quan chủ quản quyết định việc sử dụng vốn dư và điều chỉnh dự án của doanh nghiệp nhà nước vay lại vốn ODA, vốn vay ưu đãi.
Thứ ba, Nghị định 242 đã hoàn thiện cơ chế và tháo gỡ các vướng mắc như: Làm rõ quy định về doanh nghiệp nhà nước sử dụng vốn vay ODA, vay ưu đãi, tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư công; Bổ sung quy định về xử lý tài sản, trang thiết bị do nhà tài trợ bàn giao, bảo đảm cơ sở pháp lý minh bạch; Có điều khoản chuyển tiếp đối với hỗ trợ ngân sách có mục tiêu; Bổ sung quy định phân cấp chi ngân sách cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo thuận lợi phát triển các lĩnh vực mới; Cho phép thực hiện rút vốn trên môi trường điện tử, phù hợp xu thế chuyển đổi số và yêu cầu của nhà tài trợ.
Về cơ bản, Nghị định 242 đã đơn giản hóa thủ tục, phân cấp, phân quyền tối đa, tháo gỡ các vướng mắc trong phạm vi cho phép của các Luật hiện hành có liên quan.
Anh Đào